جزایر کیریباتی: رها از استعمار، فنا در اقیانوس

مجموعه جزایر کیریباتی (کیریباس) در اقیانوس آرام تا سال ۱۹۷۹ جزو بریتانیا بود. اگر این کشور جمهوری در خبرها ظاهر شود، معمولا به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط طبیعی آن است. اما با تغییرات اقلیمی، کیریباتی به آهستگی هم از خبرها حذف خواهد شد، هم از روی کره زمین.

۳۳ جزیره مرجانی فقیر کیریباتی که ۲۱ عدد آن مسکونی هستند، جاذبه‌های طبیعی زیادی دارند.

در آستانه تغییر هزاره، نزدیک به ۱۵ سال پیش، چیزی که نام این کشور حدود ۱۱۰ هزار نفری را سر زبانها انداخت، این بود که هزاره سوم میلادی، قبل از هر نقطه دیگر جهان در آنجا شروع شد.

کیریباتی یکبار دیگر هم در این سالها خبرساز شد، وقتی چند سال پیش یکی از ساکنان آن خبر داد یک کوسه ماهی دو متری به او کمک کرد قایق به گل نشسته‌اش را به راه بیندازد و نجات پیدا کند.

او مدعی بود که قایقش بعد از تمام شدن بنزین بین صخره‌های مرجانی اقیانوس گیر کرد ولی بعد از ۱۵ هفته، تکان‌هایی که یک کوسه به قایقش داد، موجب نجات او شد. داستانی که بیش از هر چیز از علاقه انسان به رابطه با طبیعت خبر می‌داد.

اما همان طبیعت در این سالها ترس بر دل مردم این جزایر انداخته و آنها مدتی است مشغول تهیه زمین و خانه در جزیره مجاور فی‌جی هستند.

حالا چند سالی است نام این کشور به دلیل دیگری میان خبرها است. این بار هم کیریباتی اول است، اما نه برای جذب اولین اشعه آفتاب در طلوع یک بامداد در افق خیره‌کننده اقیانوس آرام، بلکه اولین کشور روی زمین است که با گرم شده کره خاکی به زیر آب خواهد رفت.

بالا آمدن آب اقیانوس در اثر گرم شدن زمین، آرام آرام روی این پایین‌ترین نقطه زمین نسبت به سطح دریا را خواهد پوشاند، روندی که چندی است آغاز شده و می‌رود درخت و گیاه و خانه و بندر و کاخ را به دل اقیانوس بکشد.

همین پدیده نادر، گیولیه‌تا وردون-رویه، عکاس و فیلمساز ساکن لندن را برای مدت یک ماه به میان این جزایر برده است. عکسهای سیاه و سفید او که حالا در لندن به نمایش گذاشته شده، انسان و طبیعت را در چشم‌انداز گسترده اقیانوس و نور خاص آن به تصویر کشیده است.

تصاویری که اگر پیش‌بینی دانشمندان درست باشد و جزایر کیریباتی بزودی ناپدید شوند، اسنادی نادر را برای انسانهای نسل بعد که در مناطق مرتفع‌تری زندگی خواهند کرد، بجا خواهد گذاشت.

مردم جزایر کیریباتی، که روزی معادن فسفر آنها، چشم طمع نیروهای استعمارگر اروپایی را به روی سرزمین‌شان باز کرد، امروز نگران طمع اقیانوس برای بلعیدن آن هستند.

بن نماکین، یکی از چهره‌های فعال کیریباتی است که چند سالی است از این کشور به آن کشور، از این سازمان به آن سازمان و از این کنفرانس به آن کنفرانس می‌رود تا از جهانیان برای نجات کشورش تقاضای کمک کند.

وقتی او دو سال پیش جلوی میکروفون کنفرانس جهانی تغییرات اقلیمی در کپنهاک دانمارک ایستاد، سخنان خود را با این کلمات شروع کرد:

"نام من بن است. من در یک جزیره زندگی می‌کنم به نام تاراوا که جزیره مرکزی (پایتخت) کشور کیریباتی است. بیشتر افراد نمی دانند که ما هم (در جهان) وجود داریم. وقتی من برای اولین بار در سال ۲۰۰۵ به خارج آمدم، یک مامور مرزی آمریکا ازمن پرسید: کیریباتی؟ این چیست؟ یک محل؟ و من آنوقت در راه کنفرانس جهانی تغییرات اقلیمی در مونترال بودم".

کیریباتی که در قرن ۱۸ام توسط اروپائیان "کشف شد" در جنگ جهانی دوم به خاطر اینکه تحت‌الحمایه بریتانیا بود، محل جنگ ژاپن و آمریکا شد.

۳۵ سال پیش سرانجام این سرزمین کوچک دریایی که بخشی از مردم آن مسیحی شده بود، به استقلال دست یافت و جزئی از کشورهای مشترک‌المنافع شد.

اما حالا کیریباتی که روی پای خود ایستاده، باید شاهد آن باشد که چگونه طبیعت زیر پایش را خالی خواهد کرد.

مجمع‌الجزایر کیریباتی، اولین قربانی تغییرات اقلیمی است که ۱۱۰ هزار نفر ساکنان آن، از فقیر و غنی، و از شهروند عادی تا سیاستمدار و نخبه باید این روزها به فکر کوچ از آنجا و محلی جدید برای زندگی باشند، ولی با شرایط فعلی اقلیمی، گرم شدن زمین و ذوب شدن یخهای قطبی، مطمئنا آخرین نقطه آسیب‌پذیر از این پدیده نخواهد بود.