سوئیس یکی از کشورهایی است که در آن تعداد شهروندان دارای اسلحه در مقایسه با جمعیت کشور بسیار زیاد است. با این وجود، تعداد جرایم مرتبط با اسلحه در این کشور نادر است و همین موضوع سبب شده که شماری از کسانی که مخالف کنترل اسلحه هستند، نتیجهگیری کنند که داشتن اسلحه نقش مثبتی در جامعه دارد.
ولی فرهنگ داشتن و استفاده از اسلحه در سوئیس، در جهان منحصر به فرد است و مالکیت آن مشروط به شرایطی است که از آنچه بسیاری تصور میکنند، شدیدتر است.
روز ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۱ میلادی، آن آیتن، یک شهروند سوئیسی وقتی در جلسه پارلمان محلی کانتون (ایالت) زوگ شرکت کرده بود، هدف تیراندازی قرار گرفت. او میگوید که ابتدا سروصدای زیادی شنید و بعد در سالن باز شد و فردریش لایباخر، یک مرد محلی که جلیقه پلیس به تن داشت و چند تفنگ حمل میکرد، وارد شد و شروع به تیراندازی کرد.
حتی قبل از حمله به پارلمان زوگ، آن آیتن حاضر به نگهداری اسلحه در خانه نشده بود
فردریش لایباخر که از مقامات پارلمان زوگ شکایت داشت ۱۴ نفر را هدف قرار داد و کشت، ۱۸ نفر دیگر را هم مجروح کرد و در نهایت، اسلحه را به سوی خود برگرداند و با شلیک گلوله به زندگی خود پایان داد.
سه گلوله به آن آیتن اصابت کرد که یکی از آنها وارد ستون فقراتش شد و به فلج شدنش انجامید.
او میگوید که همیشه از اسلحه متنفر بود و مدتها قبل از حمله به پارلمان زوگ، به شریک زندگی خود گفته بود که حق ندارد تفنگ ارتشی به خانه بیاورد. این تفنگی است که تمام مردان سوئیسی که به سن نظام وظیفه میرسند، اجازه داشتنش را دارند.
در فوریه سال ۲۰۱۱ آن آتن به یک همهپرسی که در جریان آن درخواست شده بود تمام سلاحهای میلیشا (سربازان ذخیره) در زرادخانههای دولتی انبار شود و تفنگهای مردم به ثبت برسد، رأی مثبت داد. هرچند حدود ۵۶ درصد رأیدهندگان با این پیشنهاد مخالفت کردند.
وی میگوید: "سوئیسیها در مورد قوانین مربوط به اسلحه بیش از حد انعطافپذیرند. من از این که پیشنهاد مطرح در این همهپرسی نتوانست موافقت اکثریت را به دست آورد، خیلی متاسف شدم بخصوص که سوئیس اخیرا صحنه تیراندازیهای بیشتری بوده است."
آنچه در پارلمان زوگ رخ داد
ماه ژانویه گذشته در دهکده دایون در صد کیلومتری ژنو مردی که دچار مشکلات روانی بود، به سوی مردم تیراندازی کرد و موجب کشته شدن سه نفر و زخمی شدن دو نفر دیگر شد.
بررسیها نشان میدهد که در آمریکا از هر صد نفر ۸۹ نفر اسلحه دارند. از این نظر، سوئیس بعد از یمن، در مرتبه سوم قرار دارد و از حدود ۸ میلیون جمعیت این کشور ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر مالک اسلحهاند. بسیاری از این اسلحهها تفنگهای ارتشی است.
تمام سوئیسیهای ۱۸ تا ۳۴ ساله که از سلامت لازم برخوردارند، باید خدمت نظام وطیفه انجام دهند و به تمام آنها تفنگ یا تپانچهای داده میشود که باید در خانه نگهداری کنند.
بیست سال قبل تعداد نیروی ذخیره سوئیس به ۶۰۰ هزار نفر میرسید، هرچند این رقم اکنون به یک سوم کاهش یافته است. تا این اواخر بیشتر سربازان سابق، پس از پایان دوران خدمت سربازی اسلحه خود را نگه میداشتند و به همین جهت، سلاح زیادی در انبارها و اطاقهای زیرشیروانی خانههای سوئیسی انبار شده بود.
انجمن تیراندازی سوئیس ۱۷۵ هزار عضو فعال دارد
در سال ۲۰۰۶ میلادی، یک قهرمان اسکی زن و برادر زنش را به ضرب گلوله کشت و بعد خودکشی کرد.
بعد از این حادثه، قوانین مربوط به داشتن اسلحه ارتشی در سوئیس انعطافناپذیرتر شدند، ولی هنوز کسی که خدمت نظام را به پایان میرساند، میتواند اسلحه خود را خریداری کند. البته او باید علت خریدش را هم مطرح و درخواست جواز اسلحه کند.
در آمریکا مالکیت اسلحه برای دفاع شخصی است، ولی در سوئیس داشتن اسلحه بیشتر به امنیت ملی مربوط میشود. برای بسیاری از سوئیسیهای سنتی، داشتن اسلحه در خانه به استعارهای برای یک سوئیس مستقل و قدرتمند تبدیل شده که به کنار ماندن این کشور از دو جنگ جهانی کمک کرده است.
هرمان سوتر، معاون یک گروه طرفدار مالکیت اسلحه در سوئیس، از این درخواست که نظامیان سوئیسی باید اسلحه خود را تحویل دهند تا در یک زرادخانه مرکزی انبار شود، عصبانی است.
او میگوید: "این مسئله اعتماد بین حکومت و شهروندان است. شهروند تنها یک شهروند نیست، بلکه یک سرباز هم هست."
وی خاطرنشان میکند: "وجود اسلحه در منزل بهترین راه برای اجتناب از دیکتاتوری است. فقط دیکتاتورها هستند که اسلحه را از شهروندان میگیرند."
خرید اسلحه در سوئیس
خرید سلاح خودکار سنگین، اسلحه اتوماتیک و نیز اسلحه با صداخفهکن در سوئیس ممنوع است
در بسیاری موارد، خرید اسلحه مشروط به داشتن جواز خرید از پلیس ایالتی است
در صورتی که خریدار سابقه جنایی، اعتیاد یا مشکل روانی داشته باشد، جوازی برای او صادر نمیشود
حمل اسلحه در انظار عمومی مشروط به داشتن جواز مخصوص است و معمولا این جواز به کسانی داده میشود که ماموران امنیتی هستند و امتحانات نظری و عملی لازم را گذراندهاند
در سال ۲۰۱۲ میلادی، نزدیک به ۲۶ هزار قبضه اسلحه در سوئیس به طور قانونی به ورزشکاران، شکارچیان و مجموعهداران فروخته شد
ولی با وجود تعداد قابل توجه اسلحهای که در اختیار مردم است، موارد جنایات خیابانی مرتبط با اسلحه در سوئیس بسیار نادر و کمسابقه است.
در طول یک سال، به طور متوسط از هر ۲۰۰ هزار نفر سوئیسی تنها یک نفر بر اثر تیراندازی به قتل میرسد. این نسبت در آمریکا چندین برابر است.
البته در سوئیس موارد خودکشی و نیز قتلهای خانگی با اسلحه، از هر کشور دیگری در اروپا به استثنای فنلاند بیشتر است.
پرفسور مارتین کیلیاس، استاد جرمشناسی در دانشگاه زوریخ میگوید: من از این که داشتن اسلحه را غیرقانونی اعلام کنند، حمایت نمیکنم، ولی اگر در انبار خانهها و گنجهها و زرادخانهها اسلحه کمتری وجود داشته باشد، بهتر است، چون ارتباط زیادی بین اسلحههایی که در خانهها نگهداری میشود و خشونت خانگی وجود دارد.
وی به مواردی از اختلافات شخصی در خانهها اشاره میکند که به تیراندازی شوهر به سمت همسر و احتمالا فرزندانش منجر میشود و بعد، خود شوهر خودکشی میکند.
پرفسور کیلیاس در همهپرسی سال ۲۰۱۱ برای نگهداری سلاح سربازان سابق در یک زرادخانه مرکزی رأی مثبت داده بود، چون معتقد بود که با نگاهی به آمار میتوان به خطر نگهداری اسلحه در منازل پی برد.
وی میگوید: "۴۳ درصد قتلها ناشی از خشونت خانگی است و ۹۰ درصد این قتلها با اسلحه صورت میگیرد."
او میافزاید: "ولی در طی ۲۰ سال گذشته که بیشتر سربازان در خانه اسلحه نگهداری نمیکنند، جنایات و نیز خودکشیهای مرتبط با اسلحه کاهش یافته است. اکنون هر سال شاید ۲۰۰ نفر با شلیک گلوله به زندگی خود پایان میدهند، در حالی که تعداد این گونه خودکشیها بیست سال قبل ۴۰۰ نفر بود."
در سال ۲۰۰۶ میلادی، آنابل که یک مجله ویژه زنان است، مبارزه برای کنترل اسلحه را شروع کرد
ولی ارتش تنها نهادی نیست که با اسلحه سر و کار دارد. نزدیک به ۶۰۰ هزار سوئیسی که بسیاری از آنان خردسال هستند، عضو باشگاههای تیراندازی هستند.
هر سال در پایان دومین هفته ماه سپتامبر، حدود چهار هزار دختر و پسر سوئیسی که ۱۲ تا ۱۶ سال دارند، در یک مسابقه تیراندازی با تفنگ در زوریخ شرکت میکنند و به برنده مسابقه لقب "شاهماهرترین تیرانداز" داده میشود.
شهروندان سوئیسی از جمله شکارچیها یا کسانی که تیراندازی را یک ورزش میدانند اگر سابقه جنایی نداشته باشند یا پلیس آنها را واجد صلاحیت برای حمل اسلحه شناخته باشد، میتوانند اسلحه و مهمات خریداری کنند. ولی تعداد این گونه افراد، از تعداد کسانی که مالک اسلحههای ارتشی هستند، به مراتب کمتر است.
این موضوع یک بار دیگر تفاوت بین آمریکا و سوئیس را نشان میدهد.
در بسیاری از موارد خودکشی در سوئیس و نیز کشتار زوگ، از تفنگ ارتشی اسجی ۵۵۰ استفاده شده است
پرفسور کیلیاس، از این که کسانی در آمریکا وضعیت سوئیس را مثال میزنند تا این نظریه را ثابت کنند که هرچه اسلحه در دست مردم بیشتر باشد، خشونت کمتر است، عصبانی است. او میگوید: "ما فرهنگ اسلحه نداریم. همیشه تعجب میکنم که چطور "انجمن ملی اسلحه" در آمریکا برای اثبات نظرش، وضعیت سوئیس را به عنوان یک نمونه مطرح میکند، درست مثل این که سوئیس بخشی از جنوب تگزاس است."
پرفسور کیلیاس میافزاید: "ما در منزل اسلحه داریم، ولی نگهداری اسلحه برای هدفهای صلحآمیز است. ما تفنگ خود را بیرون از خانه نمیبریم چون حمل اسلحه در خیابان غیرقانونی است. این که به سمت یک نفر تیراندازی کنید، تنها به خاطر این که طور خاصی شما را نگاه میکند، فرهنگ سوئیس نیست."
اگرچه در سالهای اخیر خشونتهای خیابانی در سوئیس افزایش یافته، ولی خشونتهای مرتبط با اسلحه افزایش نیافته است.
البته چنین واقعیتی به آن آیتن که دوازده سال قبل بر اثر تیراندازی در پارلمان کانتون زوگ فلج شد و ناچار شد فعالیت سیاسی خود را متوقف کند، کمکی نمیکند، هرچند او همچنان عقاید انعطافناپذیر سیاسی خود را حفظ کرده است.
آن آیتن که روی صندلی چرخدار نشسته است، میگوید: "من از وضعیت کنونی سوئیس خوشحال نیستم. تغییر قوانین خیلی جزئی بوده است. اگر دست کسی اسلحه باشد، در مدت زمان بسیار کمی میتواند عده زیادی را به قتل برساند. همانطور که در مورد من اتفاق افتاد. بهبودی و ساختن یک زندگی جدید مدتها زمان میبرد و این، حقیقت تلخی است که باید آن را قبول کنم."
