راه دشوار زنان عربستان

جمیله الشلهوب یکی از اولین زنان در عربستان سعودی است که برای تحصیل وکالت به دانشگاه رفته است

عربستان سعودی که مالک یک پنجم ذخایر نفتی جهان است از کشوری که در گذشته بیابانی بیش نبود به سرعت خارج می‌شود و به صورت کشوری با اقتصاد پیشرفته، درمی آید. ولی با وجود سرعت پیشرفت و مدرن شدن ریاض، جامعه عربستان سعودی با نظام محافظه کاری و رعایت سنت‌ها اداره می‌شود.

زنان سعودی هنوز اجازه رانندگی ندارند. با وجود اعتراضات و تظاهرات سال گذشته فعالانی که امیدوار بودند این ممنوعیت لغو شود، هنوز این منع قانونی به قوت خود باقی است.

همچنین زنان این کشور برای انجام کارهای ساده‌ای مانند سفر یا کار لازم است اجازه یکی ازمردان خانواده را داشته باشند.

ولی در محیط کار تغییرات محسوسی دیده می شود. سال گذشته ملک عبدالله، پادشاه عربستان سعودی که در برخورد با حقوق زنان طرفدار اصلاحات محتاطانه است، دستور داد که زنان مجبور نیستند لباس های زیر خود را از فروشندگان مرد خریداری کنند و مغازه هایی که لباس‌های زیر زنانه می‌فروشند از این به بعد از فروشندگان زن استفاده خواهند کرد. همچنین مغازه‌های جواهر فروشی و فروشگاه‌هایی که عبایه (پوشش زنان عرب) یا شنل های سیاه مخصوص زنان سعودی را می‌فروشند مجاز به استخدام فروشندگان زن هستند.

در کشوری که با سیاست محافظه کارانه انعطاف ناپذیر اداره می شود، یک چنین تغییراتی پیشرفت بسیار مهمی به حساب می آید.

با وجود بودجه قابل توجهی که دولت سعودی به تحصیل دختران و پسران اختصاص داده است و با توجه به این که شصت در صد فارغ التحصیلان دانشگاه‌های عربستان سعودی را زنان و دختران تشکیل می‌دهند، تنها هفده درصد بازار کار عملا در اختیار زنان است. این در حالی است که هفتاد و پنج درصد فرصت های شغلی در اختیار مردان سعودی قرار دارد.

نبرد قانونی

دوستان و اعضای خانواده جمیله، او را یک پیشگام در احقاق حقوق زنان در عربستان سعودی می دانند. او که ۲۶ ساله است یکی از اولین زنانی بود که برای تحصیل در رشته حقوق وارد دانشگاه شد. هنگام انتخاب این رشته او می دانست که فرصت های شغلی اش بسیار محدود خواهد بود چون وکلای زن اجازه نداشتند در دادگاه از موکل خود دفاع کنند. ولی اکنون قانونی تصویب شده که به موجب آن وی خواهد توانست حقوق برابر با حقوقدانان مرد داشته باشد.

جمیله می گوید: "من از این که سهمی در تغییر وضعیت موجود داشته ام بسیار خوشحالم. اول بسیار مشکل بود. همه مخالف ما بودند و از ما انتقاد می‌کردند و می‌گفتند ما داریم وقت‌مان را تلف می‌کنیم و این کارها به ما در آینده کمک نخواهد کرد ولی ما ثابت کردیم که آنها اشتباه می‌کردند."

خالد الخدیر، مسئول شرکت کاریابی و استخدام آنلاین می‌گوید صرف این که یک مرد پرچمدار احقاق حقوق زنان شده، انجام این اصلاحات را آسان‌تر کرده است

دفاتر حقوقی در عربستان سعودی نیز از این تصمیم استقبال کرده‌اند ولی طبق قانون، این دفاتر باید اطاق‌های جداگانه ای برای حقوقدانان زن داشته باشند و این امر مستلزم پیدا کردن جای مناسب و نیز اختصاص بودجه برای ساختن محل های جداگانه برای وکلای زن است.

ولی با وجود این تفکیک جنسیتی، تقاضا برای استخدام زنان حقوقدان زیاد است چون علاوه بر این که پرکار هستند می‌توانند مشتریان بیشتری را نیز جلب کنند.

موانعی که برای کار کردن زنان در خارج از منزل وجود داشت انگیزه‌ای برای خالد الخدیر، شد تا اولین شرکت کاریابی و استخدام آنلاین را که تمام کارمندان آن زن هستند را به راه اندازد.

خالد الخدیر می گوید وقتی متوجه شد خواهرش نمی‌تواند با مسئولین استخدام های اداری که همه مرد هستند به سهولت ملاقات کرده و تقاضای کار کند به فکر به راه اندازی این سایت برآمد.

خالد اکنون برای ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر برای زنان، با دولت همکاری می‌کند ولی اذعان دارد صرف این که یک مرد پرچمدار احقاق حقوق زنان شده، انجام این اصلاحات را آسان‌تر کرده است.

خالد الخدیر می‌گوید:" وقتی مردی از حقوق زنان دفاع می‌کند مردم می‌گویند باید او حرفی برای زدن داشته باشد و به صحبت‌های او گوش می‌دهند ولی وقتی یک زن در باره حقوق زنان صحبت می‌کند فکر نمی‌کنم مردم حرف های او را جدی بگیرند."

با این وجود، در دفتر کار او که همه کارمندان زن هستند کسانی هستند که معتقدند باید تغییرات بیشتری صورت گیرد.

شهاد السعد، یکی از کارمندان این دفتر می‌گوید زنان سعودی باید بیشتر ترغیب شوند. آنها هنوز با محدودیت‌های زیادی مواجهند. بسیاری از خانواده‌ها به زنان به هیچ وجه اجازه نمی‌دهند کار کنند. مسئله دیگر این است که جامعه ما هنوز سنتی است. من قبول دارم که شخص می‌تواند سنت پرست و مذهبی باشد ولی باید کار هم بکند.

"دختران جامعه"

در ریاض، پایتخت عربستان سعودی هیچ زنی اجازه رانندگی ندارد

جمیله که اکنون به عنوان یک وکیل به طور تمام وقت کار می‌کند از این که بخشی از محدودیت‌های شغلی برای زنان برداشته شده خوشحال است ولی معتقد است که نباید به این اصلاحات اکتفا کرد.

او می گوید جامعه‌ای که در آن فقط مردها امکان ترقی دارند و راه پیشرفت زنان بسته است نمی‌تواند جامعه موفقی باشد و جلو برود چون زنان در حقیقت دختران، همسران، خواهران و مادران جامعه هستند.

جمیله امیدوار است که فرصت های بیشتری به زنان داده شود تا نشان دهند از عهده کار برمی‌آیند.

با آنکه جمیله و زنان دیگری که در عربستان کار می‌کند، اما زنان بیشتری هستند که هنوز امکان ورود به بازار کار را پیدا نکرده‌اند. درست است که دولت سعودی اصلاحاتی در این زمینه انجام داده، ولی این اصلاحات به کندی صورت می‌گیرد و برای تساوی حقوق زن و مرد در این کشور هنوز باید راه درازی پیموده شود.