عشق ممنوع: چرا ترکمنها به وصلت با بیگانه تن نمی‌دهند؟

تامارا می‌گوید والدانش اجازه نداده‌اند که وی با دوست پسر تاجیکش ازدواج کند

تامارا چاری‌یوا دختری ترکمن تبار از ناحیه جلیکول ولایت ختلان در جنوب تاجیکستان است که داستان عشق او و دوستدار تاجیکش به جدایی انجامیده.

تامارا می‌گوید که دوست پسرش برای رسیدن به وصال او تلاشهای زیادی کرده، اما والدان این دختر به خواستگاران جوان پاسخ رد داده‌اند.
تامارا گفت که بسیاری از خانواده‌های ترکمن تبار در ناحیه جلیکول محبت جوانان، بویژه میان ترکمنها و تاجیکان را نادیده می‌گیرند و اجازه ازدواج آنها را نمی‌دهند.

وی افزود: "دوست پسر تاجیکی داشتم و ما عهد کردیم که با هم عروسی می‌کنیم، اما پدر و مادر و پیوندانم با عروسی ما مخالفت کردند."

تامارا گفت که او تنها دختر ترکمن در این منطقه نیست که برای رسیدن به وصال جوان دوستدار تاجیکش با مخالفت والدان و پیوندانش روبرو می‌شود.

وی گفت: "من مثالهای زیادی دارم که والدان ترکمن مخالف عشق فرزندانشان می‌شوند. ما در این ناحیه با تاجیکها زندگی می‌کنیم و با آنها دوستی داریم، اما با آنها ازدواج نمی‌کنیم. محبت میان تاجیک و ترکمن به ناکامی انجام می‌یابد. من باور دارم که اگر ازدواج بر پای عشق و محبت آغاز شود، زندگی استوار می‌شود."

ترکمنهای تاجیکستانی

مسئولان حکومت ناحیه جلیکول می‌گویند در جماعت (دهستان) گردی گلمراد و جماعت جلیکول این ناحیه حدود ۳۰ هزار نفر از ساکنان ترکمن تبار زندگی می‌کنند.

ترکمنهای جلیکول بیشتر به کشاورزی، دامداری، باغداری، قالبافی و تجارت مشغولند.
در این ناحیه دو قبیله ترکمنها "جایی" و "تکتورکمن" به سر می‌برند که برخی از اعضای این قبیله‌ها از همدیگر دوری می‌جویند.

ترکمنها پوشش ویژه‌ای برای عروسانشان آماده می‌کنند

پژوهشگران در باره تاریخ سکونت ترکمنها در این ناحیه اطلاع دقیقی ندارند، اما ساکنان ترکمن تبار تا به حال سنن ملی خود را پاس می‌دارند و معمولاً در میان ازدحام با پوششهای ملی خویش حاضر می‌شوند.

جشنهای عروسی و پوشش داماد و عروسهای هر دو قبیله نیز از دوران قدیم میراث مانده است.

به گفته مسئولان حکومت محلی، تا هنوز هیچ موردی از ازدواج رسمی بین ترکمنها و تاجیکان در اداره ثبت احوال شهروندی این ناحیه ثبت نشده است.

رسم درون همسری یا وصلت با خودی در میان ترکمنها تا کنون تحقیق نشده است. اما این سنت باعث خسته‌دلی و نومیدی دهها نفر از جوانان عاشق شده است.

عده‌ای از جوان‌پسران و جوان‌دختران تاجیک و ترکمن برای رسیدن به وصال هم و برگزاری محافل عروسیشان ظاهراً تلاش و مبارزه می‌کنند، اما گفته می‌شود که تلاشهای اکثر آنها بی‌نتیجه انجام می‌یابد.

تگن قربانقول اف، یک مرد ترکمن از ناحیه جلیکول، می‌گوید که با ازدواج فرزندانش با جوانان تاجیک مخالف است.

وی گفت: "تاجیکها با ما مناسبت خوبی دارند، اما ما نمی‌خواهیم که با آنها رشته خویشاوندی داشته باشیم. ما ترکمنیم و ترکمنها را عروس می‌کنیم، دخترانمان را به جوانان تاجیک به زنی نمی‌دهیم."

"من ۱۱ فرزند دارم که همه‌اشان با ترکمنها ازدواج کرده‌اند. گذشتگان ما در این ناحیه تولد شده‌اند، اما با زنان تاجیک ازدواج نکرده‌اند. یگان (هیج) قانون ازدواج را با تاجیکها ممنوع نکرده است، ولی ما این را نمی‌خواهیم."

محبت، پایه اصلی خانواده

علیشیر نام مستعار جوانی از ناحیه جلیکول است که می‌گوید با یک دختر ترکمن هم‌صنفش (همکلاسش) رشته محبت بسته است. اما خانواده دختر پیشنهاد ازدواج او را نپذیرفته‌اند.

علیشیر گفت: "ما یکدیگر را دوست می‌داشتیم و تا هنوز دوست می‌داریم، اما پدر و مادرش گفتند که به تاجیکها دختر نمی‌دهند. از وقت دانش‌آموزی در مکتب به من می‌گفتند که با دختر ترکمن عروسی کردن ناممکن است، اما من باور نمی‌کردم. فکر می‌کردم که بعد تلاش و مبارزه به وصال می‌رسم. دوست دخترم با جوانی ترکمن ازدواج کرد."

آقای قربانقول اف می‌گوید که 11 فرزند دارد، اما اجازه نمی‌دهد که آنها با افرادی از اقوام بیگانه ازدواج کنند

جوره‌جان عزیزاف، رئیس جماعت (دهستان) گرد گلمراد، گفت که ترکمنها و تاجیکان در امور اجتماعی به هم کمک می‌رسانند و مناسبت خوبی با هم دارند.

آقای عزیزاف می‌گوید: "ما راستی نمی‌دانیم که برای چه آنها با تاجیکان رشته خویش و تباری ندارند، ولی آدمهای خوبی هستند. آنها نه تنها با تاجیکان، بلکه با ازبکها نیز خویشاوندی ندارند. من یاد ندارم که ترکمن با تاجیک یا ازبکی ازدواج کرده باشد."

در مورد "ممنوعیت" ازدواج تاجیک و ترکمن در ناحیه جلیکول نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی از افراد مذهبی در این ناحیه می‌گویند که ترکمن و تاجیک هر دو مسلمان هستند و هیچ مانعی در بستن نکاح مذهبی آنها وجود ندارد.

امام نظر خدایی بیرین اف، یک روحانی ترکمن تبار، می‌گوید: "ما نمی‌گوییم که ازدواج با تاجیک و ازبک گناه است، اما مردم ما نمی‌خواهند که به خانواده‌های تاجیک و ازبک عروس بدهند یا از آنها برای پسرانشان عروس انتخاب کنند."

در همین حال، ازدواجهای بین تاجیکان و ازبکها در ناحیه جلیکول به طور گسترده مشاهده می‌شود، هرچند ازبکها از لحاظ نژادی و زبان به ترکمنها نزدیکترند.

خورشید، یک جوان ازبک، با زلاله نام دختر تاجیک بتازگی عروسی کرده است. آنها می‌گویند که ازدواج آنها بر پای عشق و محبّت صورت پذیرفته است.

خورشید می‌گوید: "برای من ملیت اهمیتی ندارد، مهم عشق و صداقت به آن است. اگر میان دو نفر عشق باشد، خانواده خوبی تشکیل می‌شود. من خانوادهایی را می‌دانم که در آنها مسلمانان با زنان مسیحی ازدواج کرده‌اند، ولی آنها خیلی خوشبخت هستند."

در حالی که خانواده‌های ترکمن در ولایت ختلان وصلت با تاجیکها و اقوام دیگر را نمی‌پذیرند، به گفته منابع محلی، ازدواج بین ازبکها و تاجیکها و لولیها (کولیها) زیاد به مشاهده می‌رسد و اکثر این خانواده‌ها خود را خوشبخت می‌دانند.

حقوقدانها می‌گویند در تاجیکستان و کشورهای دیگر منطقه هیچ مقرراتی که ازدواج بین نمایندگان اقوام مختلف را ممنوع یا محدود کند، وجود ندارد.

اما در ترکمنستان در زمان حکومت سفرمراد نیازاف قانونی تصویب شده بود که طبق آن، اتباع خارجی برای ازدواج با دختران ترکمن باید ۵۰ هزار دلار بپردازند.