اچ‌آی‌وی_ ایدز: چرا کمپین‌های غربی موفق بوده‌اند؟

ابتلا به اچ‌آی‌وی- ایدز در ایران وارد فاز سوم یعنی انتقال از راه جنسی شده است

وقتی جامعه ای که برای حل مشکلات عمومی تمرین جمعی ندارد، در درمان یک بیماری واگیر نیز مشکل از آنجایی شروع می شود که به راهکارهایی خارج از علم پزشکی نیاز باشد. بیماری ایدز از همین دسته است.

وقتی شیوع و گسترش یک بیماری به زیر ساختهای نامناسب اجتماعی، فقر فرهنگی و اقتصادی می رسد، شاید بشود با کمک طبیبان آن را مداوا کرد، اما پیشگیری و ریشه کن کردن آن مستلزم داشتن برنامه های همه جانبه و بلند مدت است.

آن چه آمار نشان می دهد دلیل اصلی شیوع ایدز در سالهای اول ورود به ایران،یعنی اواخر دهه ۶۰ و شروع دهه ۷۰ واردات خون‌های آلوده بود. در سال‌های بعد علت اصلی تزریق با سرنگ آلوده عنوان شد و کار تا جایی پیش رفت که با وجود حساسیت‌های اجتماعی شدید نسبت به اعتیاد و ایدز، تحویل سرنگ رایگان در دستور کار داروخانه‌ها قرار گرفت.

در سالهای اخیر اما، انتقال از طریق روابط جنسی بشدت در حال رشد است و محرک‌هایی نظیر قرصهای روان گردان نیز مزید بر علت شده است. به گزارش سایت فردا دکتر عباس صداقت در این خصوص می‌گوید: "درسال‌های اخیر شیوع ایدز در مصرف‌ کنندگان مواد مخدر و زندانیان کاهش یافته، اما شیوع ابتلا به این بیماری از طریق تماس جنسی در حال افزایش است."

او می افزاید: "متاسفانه در سالهای اخیر شیوع مصرف داروهای روان گردان در میان جوانان و نوجوانان گسترش بیشتری یافته و این دارو‌ها علاوه بر اثرات تخریبی که در سیستم اعصاب دارد منجر به افزایش رفتارهای پرخطر جنسی و ایجاد میل کاذب می‌شود."

این موضوع اهمیت بحث آموزش در این مقوله را یادآوری می کند، چیزی که در ایران همواره با شرم و پنهان کاری همراه است. دکتر مینو محرز، رئیس مرکز تحقیقات ایدز ایران، ضمن ابراز ناخرسندی از عملکرد صدا و سیما در این باره می گوید: "۸۰ درصد مردم جامعه برای اولین بار کلمه ایدز را از تلویزیون شنیده بودند. از همین رو، معتقدیم که رسانه ملی باید بیش از سایر رسانه‌ها به این موضوع ورود کند."

او نیز که معتقد است شیوع این بیماری از طریق روابط جنسی در میان جوانان رو به افزایش است چنین ادامه می دهد: "خیلی وقت پیش باید این کار انجام می‌شد و البته به نوعی این موضوع در فوق برنامه دانش آموزان ورود پیدا کرد ولی بعدا متوقف شد. این امر در آموزش و پرورش قائم به فرد است، اگر یک وزیر خوشش نیامد، این موضوع را کنار می‌گذارد و یک وزیر اگر نگرش مثبت به این موضوع داشته باشد، قبول می‌کند. این مسئله است که به برنامه‌های جلوگیری از گسترش ایدز آسیب می‌زند."

دکتر محرز با بیان این که وزارت بهداشت از مدت‌ها قبل در تعامل با وزارت آموزش و پرورش بوده است، تصریح می کند: "متاسفانه هیچ وقت از این تعامل به نتیجه نرسیده‌ایم، چون نگرش منفی و عدم آگاهی از این موضوع در این وزارتخانه وجود دارد و معتقد نیستند که سن یادگیری چنین مسائلی در دنیا و ایران پایین آمده است."

از سویی دیگر همین نبود آموزش و فرهنگ سازی باعث شده بسیاری از مدارس از پذیرش دانش آموزان مبتلا به ایدز خودداری کنند و حتی در مواردی شنیده شده که اولیا از مدیر مدرسه خواسته اند که دانش آموز مبتلا به این بیماری اخراج نماید.

اما آیا وزارت بهداشت در این مورد برنامه ای دارد؟ رئیس اداره ایدز وزارت بهداشت در این مورد به روزنامه دنیای اقتصاد می گوید: "موضوع کودکان مبتلا به ایدز، مهم است، اما اولویت وزارت بهداشت نیست. ما اولویت‌هایی بالاتر از کودکان مبتلا به ایدز داریم، از جمله آنها زنان آسیب پذیر است، مساله‌ای که از سوی وزارت بهداشت پیگیری می‌شود افزایش آگاهی جمعیت عمومی جامعه در پیشگیری از ابتلا و درمان است، بنابراین همانطور که ملاحظه می‌کنید مسائل مهم تری از داشتن برنامه خاص برای کودکان مبتلا به ایدز در دست است." او معتقد است چون وزارت آموزش و پرورش، خود معاونت سلامت و تندرستی دارد، باید راسا در این مورد اقدامات لازم را انجام دهد.

به نظر می رسد نبودن آموزشهای لازم و بسترسازی فرهنگی دلیلی باشد برای این که بسیاری از مبتلایان به دلیل عدم شناخت و اهمیت بیماری خود و یا به عللی نظیر انواع انگهای اجتماعی به پزشک مراجعه نکرده اند و همین امر باعث شده که آمار دقیقی از تعداد مبتلایان در دست نباشد.

رییس مرکز تحقیقات ایدز دز خصوص آمار مبتلایان می گوید: " آمار وزارت بهداشت فقط موارد شناسایی شده عفونت را نشان می‌دهد و به علت آگاهی کم مردم درباره این بیماری و روش‌های پیشگیری و درمان آن و با توجه به اینکه سیستم شناسایی فعال این بیماری را بویژه در بین روسپی‌ها نداریم، آمار اعلام شده از سوی وزارت بهداشت بیانگر وضعیت واقعی این بیماری در کشور نیست. ‌ مهمترین مسئله‌ای که از این آمار می‌توان استباط کرد، ‌افزایش شیوع جنسی بیماری ایدز است که در این آمار ۱۰.۵ درصد ذکر شده که البته واقعیت موجود در مراکز درمانی بسیار بیش از این است."

وزارت بهداشت در آخرین آمار خود که تا پایان سال ۹۰ را در بر می گیرد، اعلام کرده مجموعاً ۲۴هزار و ۲۹۰ نفر افراد مبتلا به ایدز در کشور شناسایی شده اند. در این آمار میزان مبتلایان از سال ۶۵ تا انتهای سال ۹۰ از طریق رابطه جنسی ۱۰.۵ درصد ذکر شده در حالی که همین عامل تنها در مبتلایانی که سال ۹۰ شناسایی شده اند ۲۱.۲ درصد عنوان شده است.

دکتر مینو محرز همچنین می گوید: "بر اساس فرمول‌های سازمان بهداشت جهانی و با توجه به موارد شناسایی شده و رشد این بیماری، می‌توان گفت بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار مورد ابتلا به ویروس ایدز در کشور ما رخ داده یعنی اکنون بین ۸۰ تا ۱۰۰ هزار فرد مبتلا به این ویروس یا ناقل آن وجود دارد بدون اینکه حتی خودشان بدانند که به این عفونت مبتلایند و می توانند عامل انتقال آن به دیگران باشند"

جمعیت هلال احمر اما برنامه های بهتری را برای آموزش در این خصوص ارائه می کند که در صورت عملی شدن شاید بتواند کمک مناسبی به آگاه سازی عمومی نماید. در این برنامه ها آموزش ها به سه دسته جوانان به واسطه احتمال تجربه رفتارهای پرخطر، امدادگران به دلیل احتمال ابتلا در ماموریتهای امدادی و جامعه برای کاهش بدنامی و تبعیض و تسهیل در اجرای برنامه ها صورت می پذیرد.