هشت راه تغییر جهان به دست چین

حزب حاکم کمونیست چین برای تغییر رهبران رده بالای خود جلسه برگزار می‌کند.

به هشت دلیل دنیا باید به آنچه در دالان‌های مخفی "تالار خلق چین" در پکن می گذرد، توجه کند.

'ثروتمند شدن مایه افتخار است'

از هنگامی که دنگ شیائوپینگ، رهبر سابق چین با این شعار که "ثروت چیز خوبی است" دروازه‌های چین را بر روی جهان باز کرد و بانی یکی از مهم‌ترین نمونه های پیشرفت اقتصادی در تاریخ بشر شد، اکنون ۳۵ سال می‌گذرد.

در این مدت، اقتصاد چین که زمانی حجمش از اقتصاد ایتالیا کمتر بود به صورت دومین اقتصاد بزرگ جهان درآمده است. در حال حاضر ثروت متجاوز از یک میلیون چینی بیش از یک میلیون دلار است و پیش بینی می شود ده سال بعد یعنی هنگامی که در سال ۲۰۲۲ نسل جدیدی رهبری چین را عهده دار می‌شود، این کشور برای کسب مقام بزرگ ترین اقتصاد جهان رقیب آمریکا باشد.

یک چنین تغییر و تحولی در وضعیت اقتصادی چین، سبب شده که خصوصیات و ماهیت تجارت جهانی نیز تغییر کند. نیروی کار ارزان چین به کاهش قیمت هر کالایی در غرب، از کفش گرفته تا تلفن همراه کمک کرده است. چین اکنون بزرگ ترین سرمایه‌گذار در آفریقا است و برای اولین بار آمریکا و اروپا را از این لحاظ پشت سر خواهد گذاشت. علاوه بر این بیشترین بدهی‌های خارجی دولت آمریکا به چین است که خود می‌تواند تهدیدی برای آمریکا باشد.

سوال مهمی که اکنون مطرح است این است که آیا رهبران جدید چین خواهند توانست رشد اقتصادی این کشور را در حد فعلی نگاه دارند و به بهبود وضعیت اقتصادی سایر کشورهای جهان کمک کنند؟ بیشتر تحلیلگران غربی بر این عقیده‌اند که نرخ رشد اقتصادی چین از سالانه ده درصد به ۶ تا ۷درصد در سال کاهش خواهد یافت که البته هنوز رقم قابل توجهی است.

ولی به گفته این تحلیلگران چنانچه قرار باشد چین از قالب کشوری با درآمد متوسط به صورت کشوری ثروتمند درآید، باید اصلاحات عمیقی در آنجا صورت گیرد.

هر ضیافتی باید پایانی داشته باشد

رشد اقتصادی چین تا آن حد سریع بوده که این کشور به ندرت به آسیب‌های این رشد به محیط زیست توجه کرده است.

رشد سریع صنعتی و فعالیت های ساختمانی سبب شد که در سال ۲۰۰۷ چین از نظر تولید گازهای گلخانه‌ای از آمریکا جلو بیافتد. هفت شهر از آلوده‌ترین شهرهای جهان در چین است. این آلودگی هر سال موجب ۵۰۰ هزار تا ۷۰۰ هزار مرگ زودهنگام می‌شود.

این آسیب‌ها تنها به داخل چین محدود نمی‌شود. هوای آلوده به جیوه و سرب به کشورهای همسایه چین نیز رخنه کرده و با عبور از فراز اقیانوس کبیر به سواحل غربی آمریکا نیز می رسد.

ادگار کوآ، از بانک توسعه آسیایی، می گوید به نظر می‌رسد رهبران چین اکنون مصممند اقداماتی برای رفع این مشکلات به عمل آورند ولی حجم این مشکلات بیش از حد تصور است: "اگر شما به حجم اقتصاد و جمعیت چین توجه کنید، این دو عامل به تنهایی نشان می‌دهند که وضعیت تا چه حد پیچیده و مشکل خواهد بود."

یک چنین وضعیتی به این معنی است که در هر توافقی در آینده در باره تغییرات آب و هوایی، چین نقش کلیدی خواهد داشت.

چین تا کنون با محدود کردن تولید گازهای گلخانه‌ای خود مخالفت کرده و تنها پذیرفته که تا سال ۲۰۲۰ مقدار گاز کربنیکی را که هر واحد اقتصادی تولید می‌کند، ۴۰ تا ۴۵ درصد کاهش دهد. ولی با توجه به سرعت رشد اقتصادی و وابستگی شدید چین به زغال سنگ برای تولید انرژی، حتی اگر تولید گاز کربنیک واحدهای اقتصادی کاهش یابد، گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۲۰ حدود ۶۰ درصد بیشتر از سطح کنونی خواهد بود.

آموزش زبان ماندارین به کودکان

چین از مدت‌ها قبل مورد توجه غرب بوده ولی از هنگامی که به یک ابرقدرت اقتصادی تبدیل شده، غرب علاقه تازه‌ای به فرهنگ و زبان این کشور پیدا کرده است.

سی سال قبل غربی‌ها تنها رهبران این کشور را می‌شناختند ولی اکنون کسانی مانند ژنگ ژی، هنرپیشه، یائو مینگ، قهرمان بسکتبال و ژنگ شیائوگنگ، در غرب چهره‌های چینی سرشناسی هستند.

در همین حال در مدارس سراسر اروپا و آمریکا شاگردان از شش سالگی زبان ماندارین می‌آموزند و هنگام برگزاری بازی‌های المپیک در لندن، آگهی‌های به زبان چینی در بعضی از اتوبوس های لندن دیده می‌شد.

شمار کسانی که با زبان ماندارین آشنایی دارند به خصوص در آسیا در حال افزایش است. ولی آیا این زبان می‌تواند واقعا جای زبان انگلیسی را به عنوان یک زبان جهانی بگیرد؟ برخی از کارشناسان معتقدند که با توجه به مشکل خط و نیز طرز تلفظ کلمات چینی که چندان گوش نواز نیست، یک چنین اتفاقی در آینده نزدیک نخواهد افتاد.

حافظ صلح

رهبران چین در تلاش برای اطمینان خاطر همسایگان این کشور که از رشد اقتصادی ناگهانی چین نگران شده‌اند سعی کرده‌اند چین را یک کشور خواهان صلح نشان دهند و بگویند چین قصد زورگویی به همسایگانش را ندارد.

ولی اختلافات ارضی با ژاپن، فیلیپین و ویتنام و نیز تنش‌های بالقوه با آمریکا سبب می‌شود که در برخی مواقع شعارهای صلح طلبی چین، توخالی جلوه کند.

تعداد سربازان ارتش آزادیبخش خلق چین به سه میلیون نفر می‌رسد که بزرگترین ارتش جهان محسوب می‌شود و اولین ناو هواپیمابر این کشور هم اکنون به کار افتاده است.

ولی مساله مهم این است که سیاست رهبران جدید چین در قبال آمریکا چه خواهد بود؟ آیا این رهبران که جوان‌تر هستند و تجربه بیشتری درارتباط با جهان خارج دارند خواهند توانست شک و بدبینی نظامیان آمریکایی نسبت به چین را برطرف کنند؟

آیا مسافر بعدی کره ماه یک چینی خواهد بود؟

حزب کمونیست چین، معتقد است که قبل از به قدرت رسیدن این حزب در سال ۱۹۴۹ به مدت یک قرن چین توسط غرب تحقیر شده بود. از این رو برنامه فضایی موفقیت آمیز چین به عنوان مدرکی برای این که این کشور توانسته موقعیت بین المللی خود را باز یاید، معرفی می‌شود. ولی با توجه به این که ۱۵۰ میلیون چینی هنوز با درآمد روزانه یک دلار یا کمتر از آن زندگی می کنند، اختصاص بودجه هنگفتی به برنامه‌های فضایی این کشور بحث انگیز است.

چین می‌گوید اولین سفینه کاوشگر این کشور در سال ۲۰۱۳ در کره ماه فرود خواهد آمد. دانشمندان چینی همچنین از طرح های اولیه برای فرستادن بشر به ماه صحبت کرده اند اگر چه تاریخ دقیق آن را تعیین نکرده اند.

چنانچه این برنامه‌ها اجرا شود چالشی برای آمریکا خواهد بود که تا کنون بزرگ‌ترین قدرت فضایی جهان محسوب می‌شود.

خطر انقراض نسل فیل، کرگدن، ماهی چهارگوش، خوک و...

چینی‌های تازه به دوران رسیده مسبب افزایش کشتن غیرقانونی حیواناتی که نسلشان در خطر انقراض قرار دارد معرفی می‌شوند. از اعضای بدن این حیوانات برای ساختن داروهایی که نیروی جنسی را افزایش می‌دهد یا ساختن وسایل تزیینی استفاده می‌شود.

هر سال هزاران فیل آفریقایی به خاطر عاجشان به طور غیرقانونی کشته می‌شوند. کنده‌کاران چینی از عاج فیل برای ساختن اشیا تزیینی استفاده می‌کنند. از دولت چین به دلیل اینکه نتوانسته تجارت غیرقانونی عاج را کنترل کند انتقاد می‌شود.

مشکل اینجا است که اصلاحات اقتصادی که موجب نجات صدها میلیون چینی از فقر شده، همچنین نسلی از مصرف کنندگان حریص به وجود آورده است.

مصرف گوشت خوک در چین از سال ۱۹۷۹ تا کنون پنج برابر شده و ۴۶۰ میلیون خوک یعنی نصف کل خوک‌های جهان در چین پرورش داده می‌شوند.

ولی تغذیه این خوک ها به دلیل کمبود چراگاه غیرممکن شده و دامداران چینی ناچار شده‌اند برای تغذیه خوک‌ها از خارج دانه سویا وارد کنند که در نتیجه آن قیمت دانه سویا در سایر نقاط جهان افزایش یافته است. حدود ۶۰ درصد سویای صادراتی جهان، روانه بازارهای چین می‌شود.

با توجه به این که تنها ۹ درصد زمین‌های چین قابل کشاورزی است، پیش بینی می‌شود تهیه مواد غذایی برای چینی ها که ۲۱ درصد جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند، به صورت مشکل حادی برای مقامات این کشور درآید.

سفر از خواندن ۱۰ هزار کتاب سودمندتر است

تا سال ۱۹۹۶ تقاضای گذرنامه برای چینی‌ها مستلزم تحمل ۶ ماه فشار بروکراسی بود و بیشتر متقاضیان سفر به خارج مقامات دولتی بودند. ولی اکنون چینی‌ها در ظرف چند روز صاحب گذرنامه می‌شوند و از آزادی که دولت چین برای سفر به خارج به توریست‌ها و دانشجویان می‌دهد استفاده می‌کنند.

گردشگران چینی از نظر پولی که در خارج از کشور خرج می‌کنند در جهان در مرتبه سوم یعنی پس از آمریکا و آلمان قرار دارند. شمار گردشگران چینی در سال ۲۰۱۱ حدود ۷۰ میلیون نفر بوده است. بیشتر این عده به نقاط نزدیک به چین مانند هنگ کنگ، ماکائو و تایلند سفر کرده‌اند ولی شمار چینی‌هایی که به آمریکا یا فرانسه سفر می‌کنند نیز در حال افزایش است.

از سوی دیگر هر سال حدود ۳۰۰ هزار دانشجوی چینی برای تحصیل به خارج می‌روند و بخصوص دانشگاه‌های آمریکا و استرالیا را انتخاب می‌کنند. این دانشجویان می‌خواهند از تحصیل در دانشگاه‌های خارجی برای گرفتن شغل بهتر هنگام بازگشت به کشور استفاده کنند. برخی از این دانشجویان نیز به علت مشکل بودن امتحانات ورودی دانشگاه‌های چین، دانشگاه‌های خارجی را انتخاب می‌کنند.

چینی‌ها کره زمین را می خرند

ثروتی که در داخل چین ایجاد شده در تمام جهان پخش شده است. به دلیل تقاضا در داخل چین برای فلزاتی مانند مس که در ساخت کابل‌های برق و نیز کارهای زیربنایی از آن استفاده می‌شود، قیمت این گونه فلزات در خارج از چین افزایش قابل توجهی یافته است. همچنین تقاضا برای کالاهای لوکس و مارک‌دار اروپایی مانند کیف‌های لویی ویتان و نیز هرمس در چین بسیار زیاد است. فروش شراب نیز در چین افزایش یافته تا آنجا که این کشور اکنون بیشتر از آلمان، شراب بوردوی فرانسه وارد می‌کند.

شاید یکی از چشمگیرترین پدیده‌ها تغییری است که در هنر چین ایجاد شده است. سه تابلو از گران‌ترین ده تابلویی که در سال ۲۰۱۱ فروش رفت اثر نقاشان چینی بود.

مرحله بعدی احتمالا توجه غول‌های صنعتی چین به دنیای خارج برای پیدا کردن بازارهای جدید خواهد بود ولی این مرحله آسان نخواهد بود چون بیشتر صنایع توسط حزب کمونیست کنترل می شوند و در رشته‌هایی مانند انرژی و ارتباطات نیز ممکن است این تلاش‌ها به مناقشه‌های تجارتی با غرب بیانجامد.