چین و مساله نابرابری

عموم چینی‌ها معتقدند وضعیتشان نسبت به قبل بهتره شده، اما وضع کدام چینی‌ها؟

بنا بر گزارش یک موسسه نطرسنجی جهانی، ۹۰ درصد چینی‌ها فکر می‌کنند سطح زندگی بهتری در مقایسه با والدینشان دارند ولی در عین حال در مورد فساد مالی، نابرابری اجتماعی وسالم بودن مواد غذایی، نگرانی فزاینده‌ای ابراز می‌کنند.

بسیاری از رؤسای جمهوری و نخست وزیران کشورهای جهان آرزو دارند که نرخ رشد تولید ناخالص داخلی کشورشان، معادل رقمی باشد که شی جینگ پینگ، رهبر آینده چین به ارث خواهد برد. این پیش بینی که رشد اقتصادی چین ممکن است در سال آینده به زیر ۸ درصد برسد، احتمالا باعث نمی‌شود که آنتونیس ساماراس، نخست وزیر یونان یا ماریانو راخوی، نخست وزیر اسپانیا با چین هم‌دردی کنند.

ولی با توجه به ارقام رشد اقتصادی چین در سال های اخیر، نرخ پیش بینی شده برای سال آینده نومیدکننده است. با توجه به این که چین خود را برای انتقال رهبری به شی جینگ پینگ، در سال آینده آماده می‌کند، کند شدن آهنگ رشد اقتصادی مسلما موجب نگرانی رهبر آینده این کشور خواهد شد.

رشد اقتصادی و نگرانی رو به رشد

نظرسنجی مورد بحث که امسال به عمل آمده همچنین نشان می‌دهد که شهروندان چینی در مورد یک رشته از مسائل داخلی به خصوص فساد، نابرابری و عدم حمایت از مصرف‌کنندگان نگرانی‌های فزاینده ای ابراز می‌کنند.

از بسیاری جهات این نگرانی‌ها بیشتر بر ایده برابری اجتماعی و عملکرد منصفانه متمرکز است. در صحنه سیاسی، بسیاری شاهد نظامی هستند که در آن کسانی که از نظر سیاسی ارتباطات خوبی دارند، از موقعیت و شبکه‌های ارتباطی خود برای جمع آوری ثروت قابل توجه استفاده می‌کنند.

اگر چه استاندارد زندگی از نظر اقتصادی برای اکثریت قابل توجه چینی‌ها بهتر شده و طبقه متوسط رشد زیادی کرده ولی با این وجود، این تصور عمومی وجود دارد که همه مردم از سهم منصفانه‌ای بهره‌مند نشده‌اند و بسیاری از چینی‌ها احساس می‌کنند که به عنوان مصرف کننده در دست نظامی گرفتار آمده‌اند که نمی‌‌تواند تامین نیازهای اساسی زندگی‌شان را تضمین کند.

البته تردیدی نیست که چینی‌ها آگاهند که از مردم بسیاری از کشورهای جهان وضع بهتری دارند و رکود اقتصادی جهانی را از بیشتر کشورها بهتر از سر گذرانده‌اند.

طبق نظرسنجی جهانی که در ۲۱ کشور درماه‌های مارس و آوریل سال جاری میلادی برگزار شده ۷۰ درصد چینی‌ها گفته‌اند که وضعشان از نظر مالی از پنج سال قبل بهتر است و ۹۲ درصد آنان گفته‌اند که در مقایسه با والدینشان در سن مشابه، استانداردهای زندگی بالاتری دارند.

هرچند باید گفت این نظرسنجی بیشتر در شهرها صورت گرفته، و همچنین نشان می‌دهد که مردم برای کنار آمدن باعوارض جانبی رشد اقتصادی چه قدر تقلا می‌کنند. از هر ۱۰ نفر ۶ نفر نرخ تورم را یک مشکل بسیار جدی می‌داند. یک سوم پاسخ‌دهندگان هم از آلودگی هوا و آب شکایت دارند.

علاوه بر این تاثیر فرهنگی تغییرات سریع موجب نگرانی بسیاری از چینی‌ها شده و بنا به این نظرسنجی نزدیک به ۷۰ درصدشان معتقدند که باید از سبک زندگی چینی، در برابر نفوذ دنیای خارج حمایت شود.

نگرانی فزاینده در سه مورد به خصوص کاملا آشکار است. یکی نگرانی مربوط به فساد سیاسی است. نیمی از کسانی که در نظرسنجی شرکت کرده‌اند گفته‌اند که فساد مقامات مشکلی بسیار جدی در چین است. در سال ۲۰۰۸ حدود ۳۹ درصد چینی ها از فساد سیاسی شکایت داشتند.

سلامت مواد غذایی از نگرانی‌های عمده مردم چین است

مساله دیگر این باور فراگیر است که برخی از چینی‌ها از رشد اقتصادی عقب مانده‌اند. ۸۱ درصد شرکت‌کنندگان در نظرسنجی معتقد بودند که امروزه ثروتمندان پولدارتر می‌شوند و فقرا بی‌پول‌تر. حدود ۴۸ درصد آنان فاصله طبقاتی بین ثروتمندان و تهی‌دستان را یک مشکل بسیار بزرگ معرفی کرده‌اند.

همچنین تنها کمتر از نیمی از چینی‌های شرکت کننده در نظرسنجی این شعار را قبول دارند که "اگر کسی سخت تلاش کند به موفقیت می‌رسد". در میان ۲۱ کشوری که نظرسنجی در آن جا صورت گرفته تنها در ایتالیا، یونان، روسیه، ژاپن و لبنان عده کمتری در مقایسه با چین معتقدند که تلاش زیاد به موفقیت می‌انجامد.

مساله سوم عدم اطمینان از بی خطر وسالم بودن محصولات چین است. این موضوع با توجه به تعدد موارد ناسالم بودن شمار زیادی از محصولات غذایی این کشور، مساله تعجب آوری نیست. مردم چین به طور فزاینده‌ای نگران عدم حمایت از مصرف‌کنندگان هستند. چهل و یک درصد چینی ها اکنون سالم نبودن مواد غذایی را یک مشکل عمده می‌دانند. این رقم، نشان دهنده ۱۲ درصد افزایش نسبت به سال ۲۰۰۸ است.

در همین مدت، ابراز نگرانی در مورد خطر داروها سه برابر شده و به ۲۸ درصد رسیده است. نگرانی‌ها در مورد کیفیت کالاهای تولیدی نیز در این مدت سه برابر شده است.

مردم چین در پی سه دهه پیشرفت قابل ملاحظه، به موفقیت های اقتصادی کشورشان اذعان دارند ولی نگرانی های مشهودی نیز در باره آینده دارند و معتقدند امتیازها و پاداش ها به طور منصفانه توزیع نمی شود.

یو هوآ، نویسنده چینی می‌گوید: "چین کنونی سرزمین نابرابری‌های چشمگیر است. درست مانند خیابانی است که در یک سمت آن قصرهای مجلل و با شکوه قرار دارد و در سمت دیگر آن ویرانه‌ها."

چنانچه نارضایی‌ها نسبت به دو مساله مهم یعنی وضعیت سیاسی و اقتصادی همچنان افزایش یابد، ممکن است برای شی جینگ پینگ، کنترل این خیابان در طول دهه آینده، کار دشواری باشد.