شما برنامههای نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا را شنیده اید، اما هنوز بعضی نکات مبهم وجود دارند. مثلا اینکه چرا اوباما موقع حرف زدن از انگشت شستش استفاده میکند؟ و چرا عناوینی مثل "آقای رئیس جمهور" و "آقا یا خانم رئیس مجلس" مادامالعمر هستند؟
چرا انتخابات همیشه روز سهشنبه برگزار میشود؟
نرخ مشارکت آمریکاییها در انتخابات در میان شهروندان دموکراسیهای قدیمی جهان یکی از پایینترینهاست. بیش از یکچهارم کسانی که در انتخابات شرکت نمیکنند، مشغله و گرفتاری را بهعنوان دلیل رأی ندادن خود ذکر میکنند. با این حال تلاشها برای تغییر روز انتخابات به یکی از روزهای آخر هفته به جایی نرسیده است. تعیین روز بعد از اولین دوشنبه ماه نوامبر بهعنوان روز انتخابات به سال ۱۸۴۵ برمیگردد. در میانه قرن نوزدهم، آمریکا کشوری عمدتا کشاورزی بود، و کشاورزان باید با صرف زمان زیاد خود را با کالسکه یا اسب به نزدیکترین محل رأیگیری میرساندند. شنبه روز کار در مزرعه بود، یکشنبه برای سفر مناسب نبود، و چهارشنبه هم بازار روز برپا میشد. در نتیجه سهشنبه مناسبترین روز بود.
مسأله عینک آفتابی
آیا چیزی در این عکس برایتان غیرمعمول است؟ بله، جو بایدن در یک گردهمایی انتخاباتی عینک آفتابی بهچشم دارد. سیاستمداران تقریبا هیچگاه با عینک آفتابی عکس نمیگیرند، بهخصوص در جریان مبارزات انتخاباتی. آنها حتی در حال تفریح هم این موضوع را رعایت میکنند. اوباما در حالی که نور آفتاب در چشمش افتاده، گلف بازی میکند، و تابستان گذشته عکسی از میت رامنی منتشر شد که او را در ایالت نیوهمپشایر سوار بر جت اسکی نشان میداد، آنهم در حالی که همسرش، آن، عینک آفتابی زده بود، اما خود رامنی عینکی بهچشم نداشت.
پارگر گایگر، که در زمینه عکس مشاوره میدهد؛ میگوید اگر چشمان کسی پوشیده باشد، دیگران کمتر به آن فرد اعتماد میکنند. او اضافه میکند: "با فردی که عینک آفتابی زده نمیتوان ارتباط درستی برقرار کرد. تماس چشمی که راه برقراری اعتماد است، ایجاد نمیشود. عینک آفتابی مانعی میان شما و دیگری ایجاد میکند. میگویند چشم پنجرهای به روح است. اگر نتوانم روح و جان شما را ببینم، چطور میتوانم به شما اعتماد کنم؟"
در ایالت نوادا میتوانید به گزینه "هیچکدام" رأی بدهید
از جنسهای داخل ویترین مغازه خوشتان نمیآید؟ خرید نکنید. ایالت نوادا به رأیدهندگان امکان میدهد روی برگه رأی گزینه "هیچکدام" را علامت بزنند. این گزینه از سال ۱۹۷۶ به برگههای رأی اضافه شده، و تابه حال رأیدهندگان زیادی آن را انتخاب کرده اند. در سال ۲۰۱۰ که مبارزات انتخاباتی برای انتخاب سناتور این ایالت با بیرحمی و خشونت خاصی همراه بود، بیش از ۲ درصد رأیدهندگان به جای رأی دادن به یکی از هری رید (سناتور دموکرات) یا شارون اینجل (رقیب جمهوریخواه)، گزینه هیچکدام را انتخاب کردند. نهایتا هری رید برنده این انتخابات شد.
انگشت شست
رامنی، اوباما و البته انگشت شست اوباما در هر سه مناظره اخیر شرکت داشتند. در مناظرهها اوباما بارها در حالی که بقیه انگشتانش را جمع کرده بود، شستش را بالا میگرفت تا بر نکتهای تأکید کند. این ژست ممکن است در حرف زدن عادی غیرطبیعی به نظر برسد، اما پتی وود، کارشناس حرکات بدن، میگوید احتمالا مشاوران اوباما آن را به اوباما یاد داده بودند تا بتواند چهره قویتری از خود ارائه دهد.
وود که کتابی درباره روشهای تأثیرگذاری با حرکات بدن نوشته، میگوید: "این ژست یک سلاح نمادین است. به سخنرانان آموزش داده میشود که برای اینکه قوی به نظر بیایند، و همچنین برای جلب توجه مخاطبانشان از آن استفاده کنند. در سخنرانیهای سیاسی هم از آن برای تأکید بر نکات مهم و ارائه تصویری قدرتمند از خود استفاده میشود." او اضافه میکند این ژست در ضمیر ناخودآگاه مردان وجود دارد: این حرکت از نظر جنسیتی نر است. مردها با بالاگرفتن انگشت شستشان مردانگی خود را یادآوری میکنند."
عنوانها مادامالعمر هستند
میت رامنی به مدت چهار سال فرماندار ایالت ماساچوست بود و حدود شش سال پیش این سمت را ترک کرد. اما هنوز هم او را "فرماندار رامنی" خطاب میکنند، انگار که این عنوان، لقبی اشرافی است و نه یک سمت سیاسی. آمریکا در هر زمان یک رئیس جمهور بیشتر ندارد، اما بیل کلینتون و جورج دبلیو بوش همیشه رئیس جمهور کلینتون و رئیس جمهور بوش خوانده میشوند، حتی زمانی که نامشان در یک جمله در کنار اوباما آورده میشود. در جریان مبارزات انتخاباتی مقدماتی حزب جمهوریخواه، نیوت گینگریچ آقای رئیس مجلس خطاب میشد، در حالی که او فقط چهار سال این سمت را در اختیار داشت و حدود چهارده سال پیش هم از آن کناره گرفت.
شنیدن عنوان رئیس جمهوری برای دو نفر در یک جمله ممکن است عجیب به نظر برسد، اما دانیل پوست سنینگ، سخنگوی موسسه امیلی پوست، میگوید این مسأله سنتی پذیرفته شده است: "این نشاندهنده احترامیست که ما برای دارندگان این سمتها قائلیم. در یک دموکراسی چنین پستهایی آنقدر مهم هستند، که کسانی که زمانی آنها را در دست داشته اند، میتوانند عنوانشان را حفظ کنند. میتوان آن را با موقعیت یک قاضی یا یک پزشک بعد از بازنشستگی مقایسه کرد. آنها سرمایهگذاری زیادی در هویت حرفهایشان کرده اند و حق دارند عنوان حرفهایشان را حفظ کنند."
بازنده انتخابات میتواند به کاخ سفید راه یابد
جورج بوش در سال ۲۰۰۰ و رادرفورد هیز در سال ۱۸۷۶ اکثریت آرای کل رأیدهندگان را بدست نیاوردند
در تاریخ آمریکا چهار بار پیش آمده که نامزدی که در مجموع آرای کمتری بدست آورده، به ریاست جمهوری رسیده است. دلیلش این است که برنده نهایی انتخابات کسی است که اکثریت آرا کالج انتخاباتی را کسب کند. آرای این کالج بر حسب جمعیت ایالتها بین آنها تقسیم شده است، و در هر ایالت، برنده اکثریت آرا کل آراء کالج انتخاباتی را از آن خود میکند. در واقع انتخابات ریاست جمهوری ترکیبی از ۵۱ رقابت مجزاست (۵۰ ایالت و واشنگتن دیسی)، و برنده نهایی کسی است که بتواند ۲۷۰ رای کالج انتخاباتی را بدست بیاورد. آخرین بار در سال ۲۰۰۰ جورج بوش ۵۰۰ هزار رأی کمتر از ال گور داشت، اما توانست ۲۷۱ رأی کالج انتخاباتی را بدست بیاورد و به پیروزی برسد.
این بار هم بعید نیست که کسی که در ماه ژانویه بهعنوان رئیس جمهوری سوگند میخورد، آراء کمتری از رقیبش بدست آورده باشد. از دید تحلیلگران یکی از سناریوهای ممکن این است که باراک اوباما بتواند اکثریت آراء کالج انتخاباتی را کسب کند و دوباره به ریاست جمهوری انتخاب شود، اما رامنی در ایالتهای محافظهکار پرجمعیت، مانند تگزاس و جورجیا، با فاصله زیادی برنده شود و در مجموع در کل کشور آراء بیشتری بدست آورد.
امکان مساوی شدن آرا، و ریاست جمهوری رامنی و معاونت بایدن
بایدن و رامنی پیشینه سیاسی متفاوتی دارند
بسیاری از تحلیلگران معتقدند عرصه سیاست آمریکا از نظر اختلاف میان دو حزب عمده در یک قرن اخیر هیچگاه تا این حد قطبی نبوده است. اما وضعیت میتواند از این هم بدتر شود، زیرا ممکن است رامنی رئیس جمهور شود، ولی جو بایدن سمت معاونت ریاست جمهوری را حفظ کند. مطابق قانون اساسی آمریکا، اگر هر یک از دو نامزد نیمی از آراء کالج انتخاباتی را بدست بیاورند، تعیین تکلیف انتخابات به مجلس نمایندگان و ۴۳۵ عضو آن واگذار خواهد شد. در حال حاضر جمهوریخواهان در این مجلس اکثریت دارند، و بعید است در انتخابات آتی مجلس، اکثریت آن تغییر کند. در این صورت مجلس نمایندگان رامنی را به ریاست جمهوری انتخاب خواهد کرد. اما در عین حال قانون اساسی تعیین معاون رئیس جمهور در چنین شرایطی را به سنا واگذار کرده است. با توجه به اکثریت داشتن دموکراتها در سنا، این مجلس قاعدتا جو بایدن را برای معاونت ریاست جمهوری برخواهد گزید.
در این صورت ممکن است بایدن بخواهد برای رامنی دردسر درست کند. مورین دود در روزنامه نیویورک تایمز نوشت: "در صورت پیش آمدن چنین وضعیتی، اختلافات دو حزب و چوب لای چرخ گذاشتنها امور کشور را فلج خواهد کرد، و باعث به راه افتادن چنان اعتراضاتی خواهد شد که دعواها بر سر برنامه خدمات درمانی اوباما در مقابل آن شوخی به نظر خواهد آمد."
چرا این همه از واژه "جماعت" استفاده میشود؟
اوباما و رامنی واژه "جماعت" (folks) را به مراتب بیش از آنچه در میان همردههایشان رایج است، بکار میبرند. این واژه در انگلیسی کهن ریشه دارد و در آمریکا از نظر تاریخی با ایالتهای جنوبی مرتبط دانسته میشود. در یک نگاه اجمالی، این مناطق به اندازه مناطقی که اوباما و رامنی از آنها میآیند، پر زرق و برق نیستند. به گفته گرانت بارت، سردبیر دیکشنری آکسفورد، اصطلاحات سیاسی آمریکا، این واژه کاربردی تقریبا مشابه کلمه "مردم" (people) دارد، اما خودمانیتر است. او میگوید: "سیاست آمریکا بیشتر از جنوبیها الهام گرفته است. در سیاست آمریکا باید حرّاف بود، و جنوبیها پرحرفترند. در سطح ملی، جنوبیها بیشتر مواقع کنترل اوضاع را در دست داشته اند."
تنها رأی یکسوم آمریکاییها تعیینکننده است
تکلیف انتخابات روز ۶ نوامبر (۱۶ آبان) عملا توسط یک سوم جمعیت آمریکا معلوم میشود. تکلیف حمایت بیشتر ایالتهای آمریکا، از جمله ۴ ایالت از ۵ ایالت پرجمعیت کشور، از یکی از دو حزب جمهوریخواه یا دموکرات آنقدر روشن است که نامزدها حتی زحمت تبلیغات انتخاباتی در آنها را هم به خود نمیدهند. هر یک از نامزدها این ایالتها را از قبل مال خود بهحساب میآورند و تمرکزشان را روی معدود ایالتهایی میگذارند که ممکن است به نفع هر یک از آنها رأی بدهند.
در نتیجه حدود ۳۰ درصد جمعیت آمریکا که در "ایالتهای مردد" زندگی میکنند، نتیجه انتخابات را تعیین خواهند کرد. رأی ۷۰ درصد باقیمانده که در کالیفرنیا، تگزاس، نیویورک، ایلینویز و ۳۵ ایالت دیگر زندگی میکنند، در کالج انتخاباتی بهحساب میآید، اما نمیتوان گفت که در تعیین نتیجه انتخابات تأثیرگذار است.
در داکوتای شمالی میتوانید بدون ثبت نام رأی بدهید
تنها ایالتی که در آن ثبت نام در فهرست رأیدهندگان ضروری نیست، داکوتای شمالی است. این ایالت یکی از اولین ایالاتی بود که در قرن نوزدهم قانون ثبت نام رأیدهندگان را تصویب کرد، اما این قانون را در سال ۱۹۵۱ لغو کرد. وبسایت دولت ایالتی داکوتای شمالی میگوید علت این اقدام نزدیکی و صمیمیت موجود در بافت روستایی این ایالت است: "سیستم رأیگیری در داکوتای شمالی، و عدم ضرورت ثبت نام رأیدهندگان، در ماهیت روستایی این ایالت و کوچک بودن حوزههای رأیگیری آن ریشه دارد. هدف از ایجاد حوزههای رأیگیری کوچک این است که هیأتهای اجرایی انتخابات بتوانند هویت رأیدهندگان را احراز کنند و کسانی که نباید در این حوزهها رأی بدهند را شناسایی کنند ."
به گفته ال ییگر، از مقامات ارشد داکوتای شمالی، رأیدهندگان باید شهروند آمریکا بوده، و بیش از ۱۸ سال سن داشته باشند، و علاوه بر آن دستکم ۳۰ روز باشد که در حوزه انتخابیه مربوطه زندگی میکنند. علاوه بر این، در صورتی که مقامات برگزارکننده انتخابات فردی را نشناسند، آن فرد ملزم به ارائه کارت شناسایی است. ال ییگر میگوید: "من هیچ تفاوتی میان ایالت خودمان و دیگر ایالات نمیبینم. فقط ثبت نام رأیدهندگان در اینجا الزامی نیست، اما نتیجه یکی است. شاید در وهله اول عجیب بنظر برسد، ولی هدف نهایتا یکی است. انتخابات ما در کمال صحت و سلامت برگزار میشود."
