گسترش شکاف میان سکولارها و اسلامگراها در سوریه

گروه‌های اسلام‌گرا در سوریه از حمایت‌های مالی و تسلیحاتی بهتری نسبت به سکولارها برخوردارند

ام احمد، اولین زنی بود که در شهر دوما در حومه شرقی دمشق، به اعتراضات پیوست.

او که بیست و دو سال دارد، مانند سایر معترضان علاقه‌ای به استفاده از نام واقعی خود ندارد.

با چادری بر سر و روپوشی صورتی رنگ، سیگاری روشن می‌کند و به یادآوری روزهای اول جنبش می‌پردازد.

می‌گوید: "خانه به خانه می‌رفتم و زن‌ها را تشویق می‌کردم تا به خیابان بیایند."

با وجود اینکه ام احمد خود را عضوی از جنبش محافظه‌کار سلفی می‌داند، او و همراهان معترضش، در آن زمان برای رسیدن به حکومتی بر اساس احکام شریعت تبلیغ نمی‌کردند.

به گفته خودش: "ما برای آزادی، دموکراسی و حکومتی مدنی تبلیغ می‌کردیم."

اتحادی که نیست

ام احمد پیش از این بازداشت شده بود و حالا پس از پیوستن به ارتش آزاد سوریه مخفی شده است. او معتقد است که " تنها راه رو به جلو مبارزه مسلحانه با رژیم است."

حالا او برای کمک در امور تدارکات به "یگان انقلابی غوطه"، که زیرمجموعه ای از شورای نظامی حومه دمشق است، پیوسته است.

او می‌گوید: "به این دلیل به انقلابیون غوطه پیوستم که این گروه بر خلاف دیگر گروه‌ها در گوشه و کنار کشور نام اسلامی محافظه‌کارانه‌ای ندارد."

حومه شرقی دمشق، جایی که به نام غوطه شرقی معروف است، همیشه به عنوان بخش محافظه‌کار شهر شناخته می‌شده است. در این منطقه به ندرت زنی بدون چادر دیده می‌شود.

این به‌خصوص در مورد شهر دوما با هشتصد هزار نفر جمعیت، صادق است.

دوما اولین منطقه در حومه دمشق بود که در ماه مارس۲۰۱۱، تنها دو هفته پس از سرکوب اولین اعتراضات در شهر درعا، ساکنان آن علیه بشار اسد تظاهرات کردند.

معترضان آن روز در دوما، یعنی ۲۴ ماه مارس، علاوه بر مردم عادی خود شهر، دانشجویانی با ادیان و خاستگاه اجتماعی متفاوت بودند که از سراسر کشور به آنجا آمده بودند. آن‌ها در خوابگاه دانشگاه به یکدیگر پیوسته و از آنجا برای اعتراض به خیابان‌ها رفتند.

اما حالا اوضاع بسیار تغییر کرده است.

ام احمد می‌گوید: "یگان‌های مختلفی از ارتش آزاد در دوما مستقرند که بیشتر آن‌ها با یکدیگر هماهنگ نیستند."

او می‌گوید: "گروه لواء الاسلام قوی‌ترین و سازمان‌یافته‌ترین این گروه‌هاست. آن‌ها بیشترین تسلیحات و بزرگترین حمایت‌های مالی را دارند."

دادگاه‌های شرعی

در آغاز خیزش بر علیه بشار اسد، زنان و گروه‌هایی با مذاهب مختلف در اعتراضات شرکت می‌کردند

لواء الاسلام گروهی محافظه‌کار و طرفدار اجرای احکام شریعت است. این چیزی است که بسیاری در سوریه، از جمله بسیاری از مخالفان دولت، خواهان آن نیستند.

ام احمد می‌گوید: "آن‌ها دادگاه‌های شریعت به پا کرده‌اند و هر کس را که مشکوک به عامل رژیم یا مامور امنیتی بودن باشد را محاکمه می‌کنند. در بیشتر مواقع متهمان محکوم به اعدام می‌شوند."

لواء الاسلام بیشتر حمایت‌های مالی خود را از عربستان سعودی و اغلب از افراد سوری ساکن آنجا دریافت می‌کند.

همچنین گزارش می‌شود بخشی از تسلیحات آن‌ها از طریق خلع سلاح نیروهای رژیم اسد به‌دست آمده است.

عبدالواحد از نزدیکان این گروه است که اخیرا، پس از خمپاره‌باران خانه‌اش توسط دولت، به ارتش آزاد پیوسته است. او می‌گوید: "ما دیگر چیزی برای از دست دادن نداریم. تنها امید ما به کمک خدا برای براندازی این رژیم است."

وقتی از او درباره اجرای احکام اسلامی سؤال کردیم، او مشکلی با این مسأله نداشت.

به گفته او "حالا قاضی‌ها تمام موارد را بررسی می‌کنند و دستگیرشدگان در عوض کشته شدن، به دادگاه شرعی فرستاده می‌شوند."

با این وجود نگرانی از شیوع افراط‌گرایی سنی، در کشوری متشکل از پیروان مذهب‌های مختلف، در میان مخالفان رو به افزایش است.

ام احمد می‌گوید: "شورشی‌هایی که از حمل پرچم القاعده سر باز می‌زنند و دارای ایدئولوژی افراط‌گرایانه نیستند به سختی حمایت‌های مالی دریافت می‌کنند."

او می‌افزاید: "من به لحاظ عقیدتی سلفی هستم ولی موافق ایدئولوژی افراط‌گرایانه‌ای که از سوی عربستان به شورشی‌ها تحمیل می‌شود نیستم. من نگران چیرگی این اسلام‌گرایان و عقاید افراطی آن‌ها در سوریه هستم."

این‌ها نگرانی‌های یک زن سلفی مخالف حکومت است. نگرانی‌ها در میان مخالفان سیاسی سکولار به مراتب شدیدتر است.

یکی از فعالان سکولار مخالف که در راستای تغییر صلح‌آمیز تلاش می‌کند می‌گوید: "خشونت‌ها هیچ کمکی به ما نکرده است. قدرت‌های منطقه انقلاب ما را منحرف کرده و در حال مسلح کردن آن‌هایی هستند که تنها به ایدئولوژی‌های افراطی معتقدند."

ترس از افراط گرایی

این دقیقا همان چیزی است که دولت سوریه در مورد آن به حامیان خود و جامعه جهانی هشدار می‌داد.

از ابتدای بحران، دولت سوریه ادعا کرده که سلفی‌ها و افراط‌گرایان تهدیدی برای حکومت سکولار کنونی هستند و این دولت در صدد حفاظت از آن است.

دولت اخیرا نسبت به حضور القاعده و ورود گروه‌های جهادی به این کشور، برای انجام عملیات تروریستی، هشدار داده است.

آنچه ابتدا تنها تلاشی برای دامن زدن به ترس از سوی دولت بود حالا، با ورود القاعده و نیروهای جهادی به صحنه نبرد سوریه، به واقعیت بدل شده است.

دولت‌های غربی و سکولارهای سوریه نگران افزایش قدرت گروه‌های اسلام‌گرای محافظه‌کارند

برای دولت‌های غربی که خواهان سقوط رژیم بشار اسد هستند، این واقعیت یعنی زنگ خطر.

مارک سی تونر، از وزارت امور خارجه ایالات متحده به بی‌بی‌سی چنین می‏ گوید: "ما همواره با صدای رسا نگرانی خود را از این موضوع اعلام کرده‌ایم. فضایی که دولت سوریه به وجود آورده در عمل منجر به سوء‌استفاده این گروه‌ها از موقعیت و قدرت گرفتن آن‌ها می‌شود."

او می‌افزاید: "ما آشکارا طرفدار مبارزه بدون خشونتیم. ما در سوریه خواهان جابجایی قدرت به صورت مسالمت‌آمیز هستیم و حمایت‌های ما هم به این سمت متمرکز شده است."

با وجود این فعلا در عمل نشانه‌ای از تلاش‌ در این جهت دیده نمی‌شود. در عین حال، دولت‌های عربی متحد آمریکا متهمان اصلی تمرکز حمایت‌های مالی بر روی گروه‌های افراطی هستند.

یکی از فعالان سکولار مخالف دولت می‌گوید: "آن دسته از افراد ارتش آزاد که حاضر به پیروی از ایدئولوژی اسلام‌گرایانه نیستند دچار ضعف تسلیحاتی هستند و گاهی حتی پول کافی برای فراهم کردن آذوقه خود ندارند."