تاریخچه
جنبش غیر متعهدها متشکل از ۱۲۰ عضو است که بیشتر اعضای آن را کشورهای در حال توسعه تشکیل می دهند. نخستین زمینه های این جنبش در سال ۱۹۵۵ در جلسه ای با حضور ۲۹ کشور آسیایی و آفریقایی پا گرفت که به منظور گفت و گو درباره موضوعات مشترک از جمله مبارزه با استعمار و دخالت غرب انجام شد.
این جنبش رسما در سال ۱۹۶۱ در اوج جنگ سرد و رویارویی آمریکا و شوروی و متحدان آنها اعلام موجودیت کرد. نشستی با دعوت تیتو، رهبر یوگسلاوی در بلگراد با حضور شخصیت های مهمی چون تیتو، جواهر لعل نهرو، جمال عبدالناصر، احمد سوکارنو و قوام نکرومه رهبران کشورهای یوگسلاوی، هند، مصر، اندونزی و غنا به عنوان پدران این جنبش مشهور هستند در بلگراد برگزار شد.
۲۵ کشور حاضر در این نشست متعهد شدند که با قدرت های بزرگ جهان متحد نشوند و در جریان مناقشه این کشورها به عنوان مهره این قدرت ها وارد میدان نشوند و فاصله خود را با کشورهای قدرتمند غربی و شوروی و متحدان آن حفظ کنند.
یکی از اهداف این جنبش رسیدن به "قضاوتی مستقل" بود که بتواند با امپریالیسم مبارزه کند و همچنین متعهد شدند که زیرساخت اقتصاد جهانی را متحول کنند.
با فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد و کاهش جریان دو قطبی سیاست جهانی، جنبش فعالیت و اهداف خود را بر روی جهانی سازی، بازرگانی و سرمایه گذاری جهانی و مقابله با بدهی، ایدز و جرایم بین المللی متمرکز کرد.
در حال حاضر بیش از دو سوم کشورهای عضور سازمان ملل در این جنبش عضویت دارند و جمعیت کشورهای عضو ۵۵ درصد از جمعیت کل جهان را تشکیل می دهد. علاوه بر ۱۲۰ کشور عضو، ۲۱ کشور هم به عنوان این ناظر در جنبش حضور دارند.
پس از تجزیه یوگسلاوی عضویت این کشور که یکی از پایه گذاران جنبش عدم تعهد بود، لغو شد. کشورهای استقلال یافته یوگسلاوی سابق در حال حاضر به عنوان ناظر عضویت دارند.
نگاه کلی
تاریخ تشکیل: ۱۹۶۱
اعضای اصلی: ۱۲۰ کشور
اعضای ناظر: ۲۱ کشور
دبیر کل: محمد مرسی
تعداد اجلاس سران: ۱۶ دوره
رهبری
شانزدهمین دوره اجلاس سران در روزهای ۲۶ تا ۳۱ اوت (۵ تا ۱۰ شهریور) تهران برگزار می شود
این جنبش مقر و نظام اداری دائمی ندارد، اما دفتر هماهنگ کننده آن در نیویورک است. تصمیمهای مهم این جنبش در جریان کنفرانس سران کشورهای عضو اتخاذ میشود. کنفرانس سران هر سه سال یک بار برگزار می شود.
دبیر کلی دوره ای این جنبش از سال ۲۰۰۹ در اختیار رئیس جمهور مصر بود که در حال حاضر بر عهده محمد مرسی، رئیس جمهور جدید این کشور است.
کشوری که ریاست دوره ای را بر عهده دارد، میزبان و مسئول اقدامات تشریفاتی و امنیتی نشست سالانه است.
در حال حاضر ریاست دوره ای این جنبش بر عهده ایران است و شانزدهمین دوره اجلاس سران در روزهای ۲۶ تا ۳۱ اوت (۵ تا ۱۰ شهریور) تهران برگزار می شود.
به گفته مقام های ایرانی قرار است ۳۰ کشور در سطح رئیس کشور و ۱۰ کشور در سطح وزیر امورخارجه در این اجلاس حضور داشته باشند. با این حال هنوز بجز چند کشور، بسیاری از کشورها اعلام نکرده اند در چه سطحی در اجلاس تهران شرکت می کنند.
ایران به دلیل عضویت در پیمان نظامی سنتو و اتحادش با آمریکا تا پیش از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ در این جنبش عضویت نداشت. اما با توجه به سیاست های جدید ضد امپریالیستی و ضد شوروی پس از انقلاب به عضویت این جنبش درآمد.
