جولین آسانژ روز ۱۹ ژوئن به سفارت اکوادور در لندن پناه برد
جولین آسانژ، موسس سایت ویکیلیکس روز ۱۹ ژوئن به سفارت اکوادور در لندن پناه برد و از اکوادور درخواست پناهندگی سیاسی کرد. دولت اکوادور روز ۱۶ اوت اعلام کرد که به جولین آسانژ پناهندگی سیاسی میدهد. سئوالهای زیادی در خصوص اینکه وضعیت او از این پس چگونه خواهد بود، مطرح است.
خواسته جولین آسانژ چیست؟
آقای آسانژ به قصد دریافت پناهندگی سیاسی وارد سفارت اکوادور در لندن شد.
نگرانی آقای آسانژ این است که در صورت دستگیری توسط پلیس بریتانیا در رابطه با اتهاماتش به خاطر افشاگری در وبسایت ویکیلیکس به آمریکا مسترد شود. او میگوید ممکن است در آمریکا حتی با مجازات اعدام روبهرو شود.
دادگاه ویژه حقوق بشر در اروپا اجازه نمیدهد که مظنونی به کشوری مسترد شود که در آنجا مجازات اعدام وجود دارد.
کشورهایی که کنوانسیون ۱۹۵۱ ژنو در خصوص پناهندگان را امضا کردهاند، موظفند به کسانی که در صورت تحویل به کشوری دیگر با خطر جراحت شدید و حتی مرگ روبهرو شوند، پناهدگی اعطا کنند.
چه کسی می تواند تقاضای پناهندگی کند؟
در ماده ۱۴ اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است: "هر کسی این حق را دارد که برای رهایی از محاکمه در کشور دیگری تقاضای پناهندگی کند".
معمولا کسی که تقاضای پناهندگی میکند، درخواست خود را در مرز کشوری ارائه میکند که امیدوار است آن کشور بتواند از او محافظت کند. اما در این مورد، جولین آسانژ که خواهان پناهندگی سیاسی است، در خارج از مرزهای یک کشور و در مکانی دیپلماتیک اعلام پناهندگی کرده است.
آیا جولین آسانژ قانون بریتانیا را زیرپا گذاشته است؟
ماموران پلیس لندن در بیرون ساختمان سفارت اکوادور منتظرند تا به محض خروج آقای آسانژ، او را دستگیر کنند
وقتی دادستانی سوئد به دلیل شکایتی در مورد تجاوز و تعرض جنسی حکم دستگیری او در اروپا را صادر کرد، بریتانیا پس از دستگیریاش، او را به قید وثیقه با محدودیت شدید آزاد کرد. اما آقای آسانژ با وارد شدن به سفارت اکوادور، شرایط آزادی خود به قید وثیقه را نقض کرد. بدین ترتیب پلیس لندن این اختیار را دارد که او را بلافاصله دستگیر کند.
چرا پلیس نمیتواند جولین آسانژ را در سفارت اکوادور بازداشت کند؟
در تمام جهان پلیس محلی و نیروهای امنیتی اجازه ندارند که وارد سفارتخانه یک کشور دیگر شوند، مگر اینکه اجازه مخصوص سفیر را داشته باشند. سفارتخانه یک کشور، خاک آن کشور محسوب میشود.
این قانون در سال ۱۹۶۱ در کنوانسیون وین درباره روابط دیپلماتیک به تصویب رسید و از سوی همه کشورها اجرا میشود.
بنا بر این قانون، وزارت خارجه بریتانیا گفته است که آقای آسانژ در محدوده دیپلماتیک یک کشور دیگر است و پلیس اجازه بازداشت او را ندارد.
با این حال وزارت خارجه بریتانیا در روز ۱۵ اوت به اکوادور متذکر شد که طبق مادهای در قانون اماکن دیپلماتیک و کنسولی مصوب ۱۹۸۷ میتواند مصونیت دیپلماتیک ساختمان سفارت اکوادور در لندن را ملغی کند که در این صورت پلیس می تواند وارد ساختمان سفارت شود و جولین آسانژ را دستگیر کند.
این قانون سه سال پس از آنکه مامور پلیسی در لندن توسط گلولهای که از داخل سفارت لیبی شلیک شده بود، کشته شد، توسط پارلمان انگلستان به تصویب رسید.
آیا دستور به لغو مصونیت دیپلماتیک ساختمان یک سفارتخانه قانونی است؟
این تصمیمی است که بر عهده دادگاه است. اگر اکوادور به این دستور اعتراض داشته باشد، وزیران باید دادگاه عالی را قانع کنند که پناه دادن به جولین آسانژ خلاف قاعده بینالمللی بوده و آنها مجبور به اقدام برای کسب اجازه ورود به سفارت بودهاند.
بر اساس کنوانسیون ۱۹۶۱ وین که به دیپلماتهای یک کشور مصونیت میدهد، تاکید شده که دیپلماتها باید مقررات محلی کشور میزبان را رعایت کنند و تحت هیچ شرایطی در مسائل داخلی آن کشور دخالت نکنند.
حالا که به او پناهندگی اعطا شده، آیا می تواند از سفارت خارج شود؟
ماموران پلیس لندن در بیرون ساختمان سفارت اکوادور منتظرند تا به محض خروج آقای آسانژ، او را دستگیر کنند.
ماموران پلیس همچنان نامهای به سفارت اکوادور دادهاند که در آن خواهان تسلیم شدن آقای آسانژ شدهاند.
آیا او میتواند شامل مصونیت در مقابل بازداشت باشد؟
در تمام جهان پلیس محلی و نیروهای امنیتی اجازه ندارند که وارد سفارتخانه یک کشور دیگر شوند
عدهای حدس میزنند که اکوادور به آقای آسانژ نوعی جایگاه دیپلماتیک و یا نمایندگی سازمان ملل داده است که در این صورت دارای مصونیت دیپلماتیک خواهد شد. اما در گذشته سابقه داشته که پلیس بریتانیا دیپلماتهای کشورهای دیگر را بازداشت کند که علت بازداشت عدهای از آنان رانندگی هنگام مستی بوده است.
البته دیپلماتها به علت داشتن مصونیت در کشور میزبان محاکمه نمیشوند.
بنابراین در عمل او می تواند از بریتانیا خارج شود؟
بر فرض اینکه او بتواند بدون آنکه دستگیر شود از سفارت خارج شود و سوار اتومبیل دیپلماتیک شود، طبق قوانین بینالمللی، پلیس کشور میزبان نمیتواند وسیله نقلیه دیپلماتیک را بازرسی کند، اما میتواند تحت شرایطی آن را متوقف کند و البته بدون آنکه اجازه داشته باشد آقای آسانژ را دستگیر کند. پلیس لندن میتواند به محض اینکه او از اتومبیل خارج شد و به سوی پلکان هواپیما رفت، دستگیرش کند.
آیا او میتواند با پنهان شدن درون جعبهای از سفارت خارج شود؟
مقررات سختگیرانهای در خصوص "بستههای دیپلماتیک" وجود دارد که به کشورهای میهمان اجازه میدهد مدارک خود را از کشور میزبان خارج یا به آن وارد کنند. بستههای دیپلماتیک میتوانند در هر اندازهای باشند و هنگام حمل و نقل در سطح شهر اجازه بازرسی و ضبط آن به پلیس داده نمیشود.
اما قانون میگوید که این بستهها فقط برای مدارک رسمی است. به نظر دشوار میآید که بتوان جولین آسانژ را در یکی از آنها جا داد بدون آنکه پلیس که اکنون سفارت اکوادور را به شدت تحت نظر دارد، متوجه خروج جعبهای حاوی آقای آسانژ نشود.
آیا آقای آسانژ میتواند به مدت نامحدود در سفارت بماند؟
عدهای از پناهجویان مدتی زیادی در ساختمانهای سفارت ماندهاند. ژوزف میندژنتی، کاردینال مجار، در پی سرکوبگری نیروهای شوروی در مجارستان ۱۵ سال در سفارت آمریکا در بوداپست زندگی کرد. او نهایتا به اتریش رفت.
