چین چطور صدای اعتراضات علیه محدودیت‌های کووید را خاموش می‌کند

ماشین سانسور چین برای این که مردم نتوانند صحنه‌های اعتراضات در چندین شهر این کشور را ببینند، تلاش زیادی می‌کند.

در آغاز هفته در واکنش به اتخاذ تدابیری که سه سال است برای مهار کووید اجرا می‌شود، تجمعات اعتراضی در سراسر چین برگزار شد.

در حالی که فهرست کلمه‌هایی که در اشاره به تظاهرات بوده و شمار آن رو به افزایش است، سانسور می‌شود، تلاش بر این است که چه در پلتفرم‌های داخلی و چه خارجی به این موضوع پرداخته نشود.

تظاهرات گسترده اخیر در چین که اتفاق نادری بود، پس از آن شروع شد که در اثر آتش‌سوزی در شهر اورومچی ۱۰ نفر جان خود را از دست دادند. بسیاری معتقدند که به دلیل محدودیت‌های مرتبط با کووید، ساکنان مجتمع ساختمانی که دچار حریق شده بود نتوانسته بودند خود را نجات دهند، ولی مقامات آن را رد کرده‌اند.

رسانه‌های چین مانند سایر مواردِ تظاهراتی که در این کشور صورت می‌گیرد- حتی در مقیاس کوچک- هیچ اشاره‌ای به این حادثه نکردند. طی چند روز گذشته، در چین موضوع مورد بحث شیوع بیماری کووید نبود و رسانه‌ها بر اخبار مثبت مانند تازه‌ترین موفقیت چین در فضا، تمرکز کرده بودند.

رسانه‌های دولتی چین صحنه‌های تظاهرات را که در پلتفرم‌هایی مانند توییتر گذاشته شده و در سراسر جهان قابل مشاهده است، نادیده می‌گیرند.

فهرست فزاینده کلمه‌هایی که استفاده آن ممنوع شده

برای این که مردم نتوانند در باره تازه‌ترین تظاهرات مرتبط با محدودیت‌های کووید صحبت کنند، دو اسم «شانگهای» و «اورومچی» - دو شهری که صحنه اعتراض‌ها بوده - به فهرست کلمه‌های سانسور شده که نمی‌توان در شبکه‌هایی مانند ویبو آن‌ها را جستجو کرد، اضافه شده‌اند. در حالی که قبلا می‌شد نتیجه ده‌ها میلیون جستجو را در پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی چین دید، اکنون فقط نتیجه چند صد جستجو نشان داده می‌شود.

چینی‌ها در تلاش برای دور زدن این سانسور استفاده از واژه‌هایی مانند «کاغذ سفید» و «A۴ » را شروع کردند که در اشاره به ورق‌هایی از کاغذ سفید بدون نوشته است که اکنون نماد تظاهرات شده است. ولی حالا هنگام جستجو این واژه‌ها حتی در ویبو هم سانسور شده است.

اما این محدودیت‌ها نه تنها موجب انصراف کاربران خلّاقِ رسانه‌های اجتماعی نشده، بلکه آنان راه‌های تازه‌ای برای نشان دادن همبستگی با تظاهرکنندگان پیدا می‌کنند و اکنون از واژه کاغذ «A۳» برای جستجو استفاده می‌کنند.

راهی که کاربران چینی رسانه‌های اجتماعی برای رساندن پیام‌های خود بیشتر از آن استفاده می‌کنند، گذاشتن پیام‌ها در پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی خارجی مانند توییتر و فیسبوک است.

دسترسی به این پلتفرم‌ها در سرزمین اصلی چین مسدود شده است و تنها با وی پی ان می‌توان وارد آنها شد. با این وجود عده‌ای توانسته‌اند وارد این پلتفرم‌ها شده و اخبار مربوط به تظاهرات را منتشر کنند.

چینی‌های خارج از کشور همچنین با در دست داشتن شمع‌های روشن و ورق‌‎های سفید کاغذ در بیرون سفارتخانه‌های چین دست به تظاهرات زده‌اند.

این‌ها صحنه‌هایی هستند که دولت چین کمونیست ترجیح می‌داد مردم- به خصوص چینی‌های مقیم خارج از کشور- آن را نبینند.

در همین حال تلاش گسترده‌ای صورت گرفته تا با استفاده از هشتگ اورومچی و هشتگ شانگهای، اپلیکشین‌هایی مانند توییتر را با ویدیوهای پورنوگرافیگ و قمار پُر کنند تا مردم را از جستجویِ فیلم‌های مربوط به صحنه‌های اعتراضات باز دارند.

اتخاذ یک چنین تدابیری در چین تازگی ندارد. در جریان تظاهرات هنگ‌کنگ در سال ۲۰۱۹، توییتر، فیسبوک و یوتیوب اعلام کردند که دولت چین تلاش‌های همآهنگی کرده تا در کانال‌های آنان اطلاعات نادرستی را انتشار دهد و این کار سبب حذف صدها حساب کاربران و اطلاعات پُست شده، گردید.

امکان مقصر شناختن خارجی‌ها

اگرچه به نظر می‌رسد رسانه‌های دولتی چین در حال حاضر قصد دارند تظاهرات را نادیده بگیرند، نشانه‌هایی در دست است مبنی بر این که در صورت افزایش ناآرامی‌ها ممکن است آنها چنین جلوه دهند که خارجی‌ها مسبب این ناآرامی‌ها هستند.

هم اکنون در برخی رسانه‌های اجتماعی، خارجی‌ها مسبب تحریک مردم به شورش معرفی می‌شوند.

رسانه‌های دولتی چین به دفعات از غرب به دلیل تسهیل در محدودیت‌های کنترل کووید-۱۹ انتقاد کرده و در باره پذیرفتن لفاظی‌های آمریکا هشدار داده‌اند.

ولی مشاهده جشن گرفتن بقیه دنیا در قطر در هفته جاری، مردم چین را بیشتر خشمگین کرد. متعاقبا کانال تلویزیون مرکزی چین، نشان دادن شادی‌های تماشاچیان در مسابقه‌ها را از پوشش خبری خود حذف کرد.

علاوه بر این، مقامات چین در اوایل ماه نوامبر تدابیری را که برای مهار کووید-۱۹ به اجرا درآورده بودند، کاهش دادند؛ از جمله کاهش مدت قرنطینه و آسانتر کردن ورود مردم به چین برای مدت‌های کوتاه.

به این ترتیب مقصر معرفی کردن خارجیان در اشاعه ویروس کووید هم به طور بالقوه آسانتر خواهد بود. در هفته‌های اخیر آمار مبتلایان به این ویروس در چین رکورد تازه‌ای به جا گذاشت و دوشنبه گذشته به ۴۰ هزار نفر رسید.

در حالی که نشانه‌ای از پایان سیاست سختگیرانه چین یعنی سیاست «کووید صفر» جهت ریشه‌کنی کامل بیماری دیده نمی‌شود، احتمال افزایش اعتراضات بعید نیست. در طول ماه گذشته شمار ممنوعیت‌های اعمال شده برای رفت و آمد مردم افزایش یافت و هر شخصی که آزمایش ابتلا به کوویدش مثبت است و کسانی که تماس نزدیک با او دارند طبق دستور هنوز باید در قرنطینه بمانند. این مقررات که از اوایل همه‌گیری بیماری کووید به اجرا درآمده تا کنون تغییر نکرده و موجب سرخوردگی فزاینده مردم شده است.

این اولین بار نیست که چین موج اعتراضات در کشور را به گردن غرب می‌اندازد. در تظاهرات هنگ‌کنگ در سال ۲۰۱۹ که تازه‌ترین تظاهرات در مقیاس وسیع در این کشور بود، «تُندروهای خشن» که تحت نفوذ «نوکران غرب» قرار دارند، مسبب این تظاهرات معرفی شده بودند.