جنگ اوکراین؛ غرب در حال حاضر متحد است - اما اگر شکافی پیش بیاید چه؟

تهاجم روسیه به اوکراین غرب را متحد کرده است و این درگیری ارزش‌های این اتحاد را در کانون توجه قرار داده است. اما وقتی نوبت به مرحله بعدی درگیری می‌رسد، این وحدت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟

اینجا به پنج موضوعی می‌پردازیم که ممکن است در نهایت در يکپارچگی غرب شکاف ایجاد کند.

اهداف جنگ

پيش از بروز جنگ، دموکراسی‌های لیبرال گاهی درباره هدف و آینده خود نامطمئن به نظر می‌رسیدند. بعضی يکپارچگی و ائتلاف خود را زیر سؤال ‌برده‌اند و برخی دیگر تسلیم احساسات ملی‌گرایانه شده‌اند. اما این جنگ به غرب یادآوری کرده است که چه چیزی را نمایندگی می‌کند - آزادی، حق حاکمیت و حاکمیت قانون. این به نوبه خود پاسخی يکپارچه به تجاوز روسیه ایجاد کرده است.

اما با وجود تمام دیپلماسی‌های آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد و دیگران، این جنگ ممکن است هنوز ادامه داشته باشد. ممکن است اين نقطه عطف يا پايان ائتلاف و اجماع در غرب باشد؟ گزینه‌های سختی در پیش رو است که چه بسا هماهنگی و هم‌نوایی دیپلماتیک را برای قدرت‌های غربی دشوار کند.

شاید مهم‌ترین تنش‌ها بر سر اهداف جنگ باشد. در حال حاضر غرب برای دفاع از اوکراین متحد شده است و برای کمک به مقاومت این کشور، حمایت اقتصادی و نظامی ارائه می‌کند.

اما هدف بلندمدت چیست؟ البته پایان دادن به خصومت‌ها. اما آیا روسیه باید شکست بخورد؟ آیا اوکراین باید برنده شود؟ شکست و پیروزی از نظر عملی چگونه خواهد بود؟ بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا هفته گذشته به نمایندگان مجلس گفت: "ما فقط باید هر چه در توان داریم در کنار هم انجام دهیم تا اطمینان حاصل شود که ولاديمیر پوتین ناکام بماند و تماماً شکست بخورد."

اما "شکست" به چه معناست؟ آقای جانسون نگفته است. یکی از مواردی که او رد کرد، فشار برای تغییر رژیم در مسکو بود. او گفت: "بسیار مهم است... که ما حذف رهبر روسیه یا تغییر سیاست در روسیه را هدف قرار ندهیم. هدف ما محافظت از مردم اوکراین است. پوتین سعی خواهد کرد آن را به عنوان کشمکشی بین خود او و غرب نشان دهد، اما ما نمی‌توانیم آن را بپذیریم."

با این حال، این همان کاری است که ایالات متحده به طور فزاینده‌ای انجام می‌دهد. لوید آستین، وزیر دفاع ایالات متحده گفته است که صرف شکست دادن نیروهای روسیه کافی نیست. او گفت: "ما می‌خواهیم شاهد تضعیف روسیه به حدی باشیم که نتواند کارهایی را انجام دهد که در حمله به اوکراین انجام داده است."

این می‌تواند به معنای هدف قرار دادن بخش دفاعی روسیه توسط تحریم‌ها باشد. یا می‌تواند به معنای دادن ابزاری برای نابودی بخش قابل توجهی از نیروهای نظامی روسیه به اوکراین باشد. در هر صورت، همه متحدان غربی ممکن است چنین بلندپروازی‌هایی را نداشته باشند، زیرا می‌ترسند پوتین از این لفاظی سوء استفاده کند و ادعا کند که غرب واقعاً تهدیدی حیاتی برای روسیه است.

حمایت نظامی از اوکراین

غرب تا حد زیادی در حمایت نظامی از اوکراین متحد است. اما بر سر جزییات اختلاف دارد. برخی از کشورها تمایلی به ارائه تسلیحات سنگین ندارند، زیرا می‌ترسند که این امر باعث طولانی شدن خونریزی شود. برخی دیگر در حال افزایش تحویل مهمات و تسلیحات قوی‌تر خود هستند.

توبیاس الوود، رئیس کمیته منتخب دفاعی پارلمان بریتانیا، از دولت می‌خواهد که کمک بیشتری کند. او به بی‌بی‌سی گفت: "ما هر چه بتوانيم برای جلوگیری از شکست اوکراین انجام می‌دهيم، اما این برای ضمانت پيروزی اوکراين کافی نيست. ما باید به جای دفاع از خطوط فعلی به پیروزی قاطع اوکراین کمک کنیم."

توجه داشته باشید که او چگونه صحبت از ابزار را به بحث در مورد اهداف مرتبط می‌کند.

اما برخی دیگر در غرب ممکن است از تبدیل دفاع از اوکراین به یک جنگ نیابتی کامل با روسیه واهمه داشته باشند که می‌تواند پوتین را به تشدید این درگیری سوق دهد، چه با حمله به دیگر اهداف غربی، یا انجام حملات سایبری یا حتی استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی.

بیهوده نبود که سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، درباره خطر "جدی و واقعی" جنگ هسته‌ای هشدار داد.

حمایت از توافق سیاسی

زمانی ممکن است یک بن بست نظامی به وجود بیاید و ممکن است فشار برای توافق سیاسی افزایش یابد. فرض غالب این است که غرب از هر تصمیمی که اوکراین بگیرد حمایت خواهد کرد. اما اگر اینطور نباشد چه؟

اگر برخی از کشورهای غربی بر اوکراین فشار بیاورند تا خواهان صلح شود اما رهبران کی‌یف بخواهند به جنگ ادامه دهند چه؟ آیا ممکن است برخی کشورها شروع به محدود کردن حمایت نظامی خود از اوکراین کنند؟ یا در عوض، اگر اوکراین با راه حلی سیاسی موافقت کند که غرب مخالف آن است و فکر می‌کند که به روسیه امتیاز زیادی می‌دهد، چه؟ آیا ممکن است برخی کشورها از لغو تحریم‌ها علیه روسیه خودداری کنند و به طور بالقوه توافق صلح را بر هم بزنند؟

ميان سياست‌گذاران غربی بحث مهمی درباره نوع توافق سیاسی محتمل در اوکراین در جریان است. آیا اولویت بازپس گرفتن کنترل قلمروهای تصرف شده توسط روسیه خواهد بود - یا تضمین امنیت آینده، یکپارچگی و دوام آنچه از اوکراین پس از پایان جنگ باقی مانده است؟

یک مقام ارشد غربی تقریباً همان زمان این تنش را فاش کرد. او گفت: "نمی‌توان شاهد آن بود که پوتین با زور مرزهای مستقل اوکراین را با موفقیت تغییر داده است." برنامه بلندمدت ما برای اوکراین این است که به عنوان یک کشور مستقل باقی بماند." این دو هدف لزوماً یکسان نیستند.

از نظر عملی، این بدان معناست که هنگام توافق برای حل و فصل سیاسی، گزینه‌های دشواری وجود خواهد داشت. به عنوان مثال، آیا غرب باید برای عقب‌نشینی کامل نیروهای روسیه به مرزهای قبل از فوریه ۲۰۲۲ تلاش کند یا فقط برخی از مناطقی را که اشغال کرده‌اند ترک کند؟

برای بن والاس، وزیر دفاع بریتانیا، هیچ یک از این دو گزینه کافی نخواهد بود. او به نمایندگان مجلس بریتانیا گفت: "من به نوبه خود، پوتین را فقط پشت مرزهای قبل از فوریه نمی‌خواهم. او به کریمه حمله غیرقانونی کرده، به دونتسک حمله غيرقانونی کرده است و باید به قوانین بین المللی تن دهد و در دراز مدت اوکراین را ترک کند."

بقیه در غرب ممکن است چنین نظری نداشته باشند.

تحریم‌های انرژی روسیه

قدرت‌های غربی ممکن است بر سر تحریم‌ها با هم اختلاف پيدا کنند. در حال حاضر، آنها توافق کرده‌اند که بر سر شدت مجازات روسیه اختلاف نظر داشته باشند، به ویژه بر سر اینکه آیا تحریم‌های بیشتری بر صادرات نفت و گاز این کشور اعمال شود یا نه.

کشورهای وابسته به انرژی روسیه می‌گویند که اقتصاد آنها بدون انرژی روسیه نمی‌تواند دوام بیاورد. اما اگر جنگ مدتی ادامه پیدا کند، ممکن است فشارهای متقابلی وجود داشته باشد. برخی کشورها ممکن است بخواهند تحریم‌ها را علیه مسکو افزایش دهند تا به بن‌بست پایان دهند. دیگران ممکن است بخواهند تحریم‌های انرژی را کاهش دهند، زیرا تحمل مردم خودشان در برابر هزینه‌های اقتصادی کمتر خواهد شد.

آینده اوکراین

به همان اندازه ممکن است غرب بر سر آینده بلندمدت اوکراین اختلاف نظر داشته باشد. اگر در داخل اوکراین چند دستگی ایجاد شود چه اتفاقی می‌افتد؟ اگر جناح‌هایی مانند ملی‌گرایان بخواهند به جنگ ادامه دهند و سازش‌کارانی بخواهند به توافق برسند چه می‌شود؟ آیا غرب باید از یک طرف حمایت کند؟

اختلافات در اوکراین چقدر ممکن است تلخ باشد؟ برخی از تحلیلگران حتی در مورد احتمال وقوع جنگ داخلی گمانه‌زنی کرده‌اند و آن را با اختلافات داخل ایرلند در سال ۱۹۲۲ مقایسه می‌کنند.

یا اگر اوکراین شروع به انتخاب سیاست‌هایی کند که غرب احتمالاً با آنها مخالف باشد، چه؟

فیونا هیل، کارشناس روسیه و از مقامات سابق شورای امنیت ملی آمریکا، اشاره کرده که اوکراین شاید حتی به دنبال سلاح هسته‌ای برای تضمین امنیت آینده خود باشد.

او در سمیناری در اندیشکده "اروپای در حال تغییر" گفت: "هرچه پوتین بیشتر به تولید سلاح‌های هسته‌ای ادامه دهد ... فقط فشار بیشتری بر کشورهایی مانند اوکراین وارد می‌شود که فکر کنند تنها راه واقعی دفاع، شتاب در دست‌یابی به سلاح هسته‌ای است."

آیا در چنین شرایطی، غرب مایل به ارائه تسلیحات متعارف به اوکراین خواهد بود؟ یا حتی عضویت احتمالی آن در اتحادیه اروپا را در نظر می‌گیرد؟

نکته این است که مواضع سیاسی در درگیری به‌ندرت ثابت هستند و چه بسا اشتباه باشد که گمان کنیم وحدت غرب به خودی خود در چالش‌های پیش‌رو حفظ ‌شود.