بحران اوکراین؛ چقدر پول از روسیه به بریتانیا برده شده است؟

بریتانیا در ادامه بحران اوکراین در حال بررسی وضع تحریم‌های جدید علیه روسیه است. اما لیز تراس، وزیر امورخارجه، به بی‌بی‌سی گفت: "در گذشته مسائلی در رابطه با سرمایه‌گذاری‌های غیرقانونی در لندن وجود داشته که ما مشغول حل‌وفصل آن هستیم." چرا پیگیری این مساله دشوار بوده است؟

چقدر پول روسی در بریتانیا است؟

بسیاری از اشخاص حقوقی و حقیقی ثروتمند روسیه و سراسر جهان در بازار مالی و مسکن بریتانیا سرمایه‌گذاری قانونی می‌کنند.

اما سازمان شفافیت بین‌المللی که یک نهاد ضدفساد است، گزارش داده بیش از ۵ میلیارد پوند (حدود ۶ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار) ملک در بریتانیا خریداری شده که به گفته این نهاد پول آن از "ثروت‌های مشکوک" تامین شده است. یک پنجم این مبلغ از روسیه آمده است.

در یک گزارش وزارت کشور بریتانیا به "حجم قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌های غیرقانونی روسی یا مرتبط با روسیه" در بریتانیا اشاره شده است که برای خانه‌های مجلل، ماشین یا هزینه مدرسه صرف شده؛ و گاهی در قالب کمک به نهادهای فرهنگی هزینه شده که به افراد امکان می‌دهد از این راه"آبرویشان را بشویند".

وقتی درباره اموالی صحبت می‌شود که ممکن است به جای یک شخص یک شرکت آن را خریده باشد، گاهی اطلاعات به‌راحتی در دسترس نیست.

اطلاعات ثبت شرکت‌های خارجی در انگلستان و ولز نشان می‌دهد فقط ۴ ملک از مجموعه ۹۴ هزار املاکی که صاحب قانونی ثبت شده آنها یک شرکت خارجی است، در فهرست شرکت‌های روسی ثبت شده است.

اما احتمال آن هست که تعداد بسیار بیشتری از املاک خریداری شده در نهایت متعلق به اشخاص روسی باشد که از راه شرکت‌های ثبت شده در خارج مانند جزایر ویرجین بریتانیا خریداری شده باشند.

ابعاد استفاده از این شرکت‌ها وقتی آشکار شد که در قالب افشاگری بزرگ اسناد پاندورا حدود ۱۲ میلیون سند در اکتبر ۲۰۲۱ منتشر شد.

این اسناد حجم سرمایه پنهان، فرارهای مالیاتی و در مواردی پولشویی بعضی از ثروتمندان جهان و اشخاص صاحب نفوذ را آشکار کرد.

محققان اسناد پاندورا بیش از ۷۰۰ شرکت فراساحلی را شناسایی کردند که صاحب املاکی در بریتانیا بودند و دریافتند که ۵ درصد از این شرکت‌ها متعلق به شهروندانی روسی هستند.

یکی از آنها الکسی چپا، سیاستمدار و تاجر روسی بود که از یک شرکت ثبت شده در جزایر ویرجین بریتانیا استفاده کرد تا سال ۲۰۱۱ یک عمارت ۱۰ خوابه را در 'هلند پارک' [یکی از محله‌های گران‌قیمت لندن] بخرد. خانه‌‌ای که پارسال ۲۵ میلیون پوند فروخته شد. نمایندگان او گفتند که برای خرید این خانه "فرآیندهای کاملا درستی طی شد که آن زمان توصیه شده بود".

چرا بریتانیا برای سرمایه‌گذاران روسی جذاب است؟

لندن از دیرباز مقصد مطلوب شهروندان پولدار روسیه برای اقامت یا خرید خانه و سرمایه‌گذاری بوده است.

"ویزای طلایی" بریتانیا، یا برنامه ویزای ردیف یک (تیر ۱)، به ثروتمندانی که ۲ میلیون پوند در بریتانیا سرمایه‌گذاری کنند اجازه اقامت می‌دهد و خانواده آنها هم می‌توانند اجازه اقامت بگیرند.

وزیر کشور بریتانیا امروز تائید کرد که ویزاهایی که به سرمایه گذاران خارجی اجازه اقامت سریع در بریتانیا می‌دهد، لغو می‌شوند.

تا کنون دارندگان این نوع ویزا می‌توانستند برای اقامت دائم درخواست بدهند. این‌که بعد از چه مدتی می‌توانند درخواست بدهند، بستگی به میزان سرمایه آنها داشت:

از زمانی که برنامه ویزای سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۰۸ ارائه شد، وزارت کشور بریتانیا ۱۴ هزار و ۵۱۶ ویزا از این نوع برای شهروندان روسیه صادر کرده است.

شرکت‌های روسی همچنین توانسته‌اند مبلغ زیادی از راه فروش سهام در بورس لندن به دست آورند.

یکی از شرکت‌های ذی‌نفع شرکت انرژی 'ای‌ان پلاس گروپ' بود. در زمان عرضه اولیه این شرکت، اولگ دریپاسکا آن را اداره می‌کرد که از نزدیکان ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه است.

مجلس عوام بریتانیا در سال ۲۰۱۸ از دولت خواست حفره‌های "نظام تحریم را که اجازه می‌دهد شرکتی مانند ای‌ان‌پلاس در بازار بورس لندن چرخ بزند" پر کند.

دولت تا حالا چه کارهایی کرده است؟

در سال ۲۰۱۸ دولت بریتانیا ساز‌و‌کاری را برای مصادره اموال بدون نیاز به محکومیت کیفری ارائه کرد.

'احکام ثروت نامعلوم' دستورهای قضایی است که طبق آن اشخاص باید مشخص کنند پولی که برای خرید ملک صرف کرده‌اند، از کجا به دست آمده است.

با این حال قانون 'احکام ثروت نامعلوم' فقط ۴ مرتبه استفاده شده و تنها یک بار نتیجه داده و ملک مورد نظر تحویل داده شده است.

یک ساز‌و‌کار قضایی دیگر در دادگاه 'حکم مسدود کردن حساب' است که به دادگاه‌ها اجازه می‌دهد اگر به منبع مالی اشخاص و ارتباط آن با فعالیت‌های مجرمانه شک کردند، موجودی یک حساب بانکی یا موسسه مالی را مسدود کنند.

به گزارش اندیشکده 'چتم هاوس'، 'ساز‌و‌کار مسدود کردن حساب' بیشتر از قانون 'احکام ثروت نامعلوم' موثر بوده است. روشی که علیه خواهرزاده بشار اسد، رییس‌جمهوری سوریه و پسر نخست‌وزیر سابق مالدیو به کار گرفته شد.

دولت بریتانیا در سال ۲۰۱۶ اعلام کرد برای مبارزه با پولشویی طرح‌‌هایی را برای ثبت جامع اطلاعات مالکان منفعت در نظر دارد.

مالک منفعت به شخصی گفته می‌شود که در نهایت صاحب یک ملک است یا آن را اداره می‌کند و از آن سود می‌برد.

در سخنرانی ملکه بریتانیا در سال ۲۰۱۹ به این طرح اشاره شد. اما دولت هنوز اعلام نکرده که چه زمانی این طرح به قانون تبدیل و اجرا می‌شود.

لرد فاکس، وزیر سابق دادگستری از حزب محافظه‌کار، می‌گوید دفتر نخست‌وزیری در زمان ترزا می "به او فشار می‌آورد" تا طرح چنین ساز‌وکارهایی را در سال ۲۰۱۷ و سپس دوباره در سال ۲۰۱۸ متوقف کند.

دولت بریتانیا اعلام کرده در صورت حمله روسیه به اوکراین، تحریم‌های فعلی علیه این کشور را گسترش خواهد داد.

وزارت خارجه بریتانیا می‌گوید تدابیر جدید به بریتانیا اجازه خواهد داد که "همگام با ایالات متحده آمریکا و سایر متحدانش برای مسدود کردن دارایی‌ها و ممنوعیت سفر" اقدام کند.

اشخاص حقیقی مرتبط با کرملین هدف قرار خواهند گرفت و اموالشان در بریتانیا مسدود خواهد شد و همچنین ممکن است ورود آنها به بریتانیا ممنوع و هر نوع معامله با اشخاص حقیقی و حقوقی بریتانیا برایشان غیرممکن شود.