چرا اردوغان بر طبل ملی‌گرایی و مذهب می‌کوبد؟

دفتر ارتباطات نهاد ریاست‌جمهوری ترکیه روز ۲۴ اوت فیلمی تبلیغاتی منتشر کرد که به سرعت در شبکه‌های اجتماعی پیچید. موضوع این فیلم ترکیبی از ملی‌گرایی و مذهب است.

این فیلم چهار دقیقه‌ای که به "سرود سیب سرخ" معروف شده است نبردهای تاریخی را به رخدادهای سیاسی معاصر وصل می‌کند، و با استفاده از نمادهای ایدئولوژیک مختلف برنامه سیاسی داخلی و خارجی دولت آنکارا را به تصویر می‌کشد.

"سیب سرخ" نماد خاستگاه افسانه‌ای ترک‌ها در آسیای مرکزی است و به طور سنتی توسط گروه‌های راست‌گرای شدیدا ملی گرا ترویج می‌شود.

این فیلم خوش‌ساخت پیش از ۲۶ اوت، سالگرد نبرد ملازگرد در سال ۱۰۷۱ میلادی، منتشر شد. امپراتوری سلجوقی توانست در این نبرد امپراتوری بیزانس را شکست دهد و دروازه‌های آناتولی را به روی ترک‌ها بگشاید.

این فیلم جنگجویان امپراتوری سلجوقی و امپراتوری عثمانی را نشان می‌دهد. همچنین سربازان جنگ استقلال ترکیه و ماموران پلیس و نیروهای ویژه امروزی این کشور هم در خلال عملیات به تصویر کشیده می‌شوند.

سربازان پرچم ترکیه را با خود به جنگ می‌برند و مادران و فرزندان با چهره‌های گرفته پرچم را می‌بوسند.

موسیقی هیجان‌آوری تصاویر تاثیرگذار این فیلم را همراهی می‌کند و ترانه‌ای در ستایش "ترکیه باشکوه" و "وطن عزیزمان" به گوش می‌رسد که از "ملت مقدس" می‌خواهد که "الهام‌بخش نسل‌های بعدی" باشد.

"بگذار صدای تکبیر بر تخت بنشیند. ما از راه رفته باز نخواهیم گشت... چنان شلیک کن که ناله بدان بلند شود. صدای آزاد ما را به گوش هفت دنیا برسان."

سربازان در عین حال با دست خود نماد "رابعه" ( نشان دادن چهار انگشت دست) را نشان می‌دهند که در سال‌های اخیر توسط رجب طیب اردوغان در ترکیه باب شده است.

نیمه دوم این فیلم به مسائل سیاسی معاصر اختصاص دارد، از جمله تصاویری از کشتی‌های حفاری ترکیه که اخیرا مشغول اکتشاف منابع طبیعی در دریای سیاه و شرق دریای مدیترانه هستند.

نقطه اوج این فیلم نیز تبدیل ایاصوفیه به مسجد است. یکی از سلاطین عثمانی با محافظان مسلحش در حال رفتن به طرف ایاصوفیه نشان داده می‌شود، و سپس اردوغان در حالی که دارد در مجموعه ریاست‌جمهوری ترکیه در آنکارا از سربازان مسلح سان می‌بیند روی تصویر می‌آید.

در حالی که سربازان و جنگجویان معاصر و باستانی وارد ایاصوفیه می‌شوند تا در کنار یکدیگر عبادت کنند، ریتم موسیقی کند می‌شود و ما صدای اردوغان را در حال دعا کردن می‌شنویم.

این فیلم با پخش تصاویر هوایی از مسجد الاقصی در بیت المقدس به پایان می‌رسد که مشخصا اشاره‌ای به سخنان اردوغان است که گفته بود تبدیل شدن ایاصوفیه به مسجد "منادی آزادی قدس" خواهد بود.

فخرالدین آلتون، رئیس سازمان ارتباطات نهاد ریاست‌جمهوری ترکیه، این ویدیو را در توییتر منتشر کرد و نوشت که "سیب سرخ برای ما به معنی ترکیه‌ای قوی و بزرگ است. به معنی پیشرفت مبارک ملت ما است که از ملازگرد تا ۱۵ ژوئیه (کودتای شکست‌خورده ۲۰۱۶) حماسه‌سازی کرده است. سیب سرخ درختی عظیم است که به مظلومان بسیاری پناه می‌دهد. از جبل الطارق تا حجاز، از بالکان تا آسیا، بشریت سر تا پا مشتاق آن است."

بیش از ۴۵ هزار نفر این توییت را لایک کرده‌اند.

این فیلم به طور گسترده پخش شده است و حساب‌های طرفدار دولت در شبکه‌های اجتماعی آن را به اشتراک گذاشته‌اند و شبکه‌های تلویزیونی عمده طرفدار دولت نیز آن را نشان داده‌اند.

شخص آقای اردوغان نیز با انتشار تدوین کوتاه‌تری از این فیلم سالگرد نبرد ملازگرد را جشن گرفت.

در این نسخه تصاویر آهسته‌ای از جنگجویان و سواره‌نظام باستانی نشان داده می‌شود و سپس کشتی‌های حفاری و تجهیزات نظامی مدرن، از جمله پهپادهای مسلح، روی تصویر می‌آیند.

روی این تصاویر نیز صدای آقای اردوغان در حال خواندن شعر به گوش می‌رسد.

"دلیران خون خود را فدای اهتزاز پرچم می‌کنند. آناتولی وطن می‌شود. به سیب سرخ، به سیب سرخ... می‌خواهم با سپاس یادی کنم از سلطان آلپ ارسلان و تمامی قهرمانانی که در نبرد ملازگرد همراه او بودند."

نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر هم این ویدیو را در توییتر لایک کردند.

در ترکیه به طور تاریخی توجه چندانی به سالگرد نبرد ملازگرد نمی‌شد، تا این که حزب حاکم عدالت و توسعه از چند سال پیش تصمیم به تبلیغ آن گرفت.

منتقدان می‌گویند که افزایش وجهه این نبرد با بی‌توجهی به "روز پیروزی" در ۳۰ اوت همراه بوده است که یادبود مرحله پایانی جنگ استقلال ترکیه به رهبری مصطفی کمال آتاتورک محسوب می‌شود.