تنش بر سر پرواز بالن چینی بر فراز آمریکا: بلینکن سفر خود به چین را لغو کرد

با بالا گرفتن تنش میان واشنگتن و پکن بر سر رویت یک بالن بزرگ تجسسی بر فراز خاک آمریکا، آنتونی بلینکن، وزیرخارجه ایالات متحده، سفر خود را به چین لغو کرده است.

چین می‌گوید این یک بالن هواشناسی است که از مسیر خود خارج شده و از این بابت عذرخواهی کرده اما آمریکا این اقدام را نقض آشکار حریم هوایی خود از سوی پکن ارزیابی کرده و احتمال هدف قرار دادن این بالن را رد نکرده هر چند گفته هنوز در حال بررسی خطرات احتمالی ناشی از سقوط آن است.

قرار بود آقای بلینکن در راس هیاتی بلند پایه دو روز دیگر - ۵ فوریه - به چین سفر کند و با رهبران این کشور درباره مسایلی چون تایاون و کووید۱۹ گفتگو کند.

اما روز جمعه - سوم فوریه - وزارت خارجه آمریکا ضمن لغو این سفر مراتب ناخرسندی خود از ورود بالن بزرگ سفیدی که هم اکنون در ارتفاع حدود ۶۰ هزار پایی ایالت مونتانا قابل رویت است، اعلام کرد و آن را نقض فاحش حریم هوایی ایالات متحده دانست.

بر خلاف پکن که این بالن را وسیله‌ای برای تحقیقات هواشناسی خوانده، نهادهای نظامی آمریکا می‌گویند اگر چه این بالن بزرگ تجهیزات نظامی ندارد اما آن را یک بالن تجسسی با قابلیت جاسوسی می‌دانند.

آن طور که گفته شده این بالن به پنل‌ها خورشیدی برای جذب انرژی نوری و همچنین موتور برای هدایت و تغییر مسیر مجهز است اما بنابر ویژگی بالن‌ها، قابلیت مانور سریع و سرعت گرفتن همچون یک هواپیما را ندارد و جریانات هوا در ارتفاعات بالا می‌تواند آن بر خلاف مسیر مورد نظر تیم هدایت‌کننده آن بر روی زمین، حرکت دهد.

همزمان برخی کارشناسان نظامی-سیاسی می‌گویند سخت بتوان گفت که این بالن بتواند عملیات جاسوسی و تصویربرداری انجام دهد که فراتر از فعالیت روزانه ماهواره‌های جاسوسی فعلی چین باشد. آنها می‌گویند ورود این بالن به آسمان آمریکا می‌تواند بیشتر به یک عملیات «جنگ روانی» و «فرستادن یک پیام» به واشنگتن عمل کند چنانچه در دو روز گذشته رسانه‌های آمریکا را مشغول خود کرده و موجب بروز نگرانی و بحث‌های گوناگون در واشنگتن شده است.

روز جمعه یک مقام ارشد وزارت خارجه گفت که موضوع این بالن می‌توانست «اهداف و سرفصل‌های مذاکرات با مقام‌های چینی» را محدود کند و به سمت غیرسومند و ناکارآمد سوق دهد.

در حالی که پنتاگون، وزارت دفاع آمریکا، گفته ارتفاعی که هم اکنون این بالن در آن قرار دارد «بسیار بالاتر از سقف پرواز هواپیماهای مسافربری» است و مطابق ارزیابی‌های ارتش آمریکا این بالن در حال حاضر «تهدید نظامی» متوجه خاک آمریکا و شهروندان آن نمی‌کند اما ادامه حضور آن در آسمان آمریکا موجب توجه خبری و سر و صداهای معمول فضای رسانه‌ها در این کشور شده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری سابق آمریکا، به جمع کسانی پیوسته که از پنتاگون می‌خواهند این بالن را هدف قرار دهد.

رسانه‌های آمریکا گفته بودند که اندازه این بالن سه برابر یک اتوبوس است.

روز جمعه - سوم فوریه - بعد از دو روز که مقام‌های آمریکا از تعلق این بالن به چین سخن گفتند، پکن مالکیت آن را پذیرفت اما تاکید کرد که این یک بالن غیرنظامی با اهداف تحقیقات هواشناسی است که از مسیر خود به علت «شرایط جوی بد» منحرف شده است.

وزارت خارجه چین در بیانیه خود از این رویداد ابراز تاسف کرده و گفته آماده همکاری با آمریکا برای حل مشکل است.

با این حال، یک مقام وزارت خارجه آمریکا ضمن اشاره به بیانیه پکن و ادعای غیرنظامی بودن پرواز عملیاتی این بالن، بر مواضع خود اصرار کرد و گفت که نهادهای آمریکایی پرواز این بالن را با «مقاصد تجسسی» ارزیابی کرده‌اند.

اختلاف نظری که می‌تواند هر دو سوی آن «صحیح» قلمداد شود؛ به این معنی که یک پرواز عملیاتی با هدف تجسس نظامی می‌تواند همزمان داده‌هایی مناسب تحقیقات هواشناسی جمع‌آوری کند و بالعکس.

در پی لغو سفر وزیرخارجه آمریکا به پکن، یک مقام دیگر این وزارتخانه گفته سفر دیگری «در اولین فرصت ممکن» برنامه‌ریزی خواهد شد و این که قصد فعلی واشنگتن «باز نگه‌داشتن کانال گفتگو میان دو کشور بر سر این بالن» است.

کاخ‌سفید هم اعلام کرده جو بایدن، رئیس جمهوری، با تصمیم آنتونی بلینکن برای لغو سفر خود به پکن موافق بوده است و دو طرف بر سر این که اکنون «زمان مناسبی» برای این سفر نیست به «اجماع» رسیدند.

با این حال، جو بایدن که صبح جمعه برای سخن گفتن درباره مسایل اقتصادی (و آمار غیرمنتظره اشتغال ماهانه و کاهش نرخ بیکاری که به حداقل ممکن طی ۵۰ سال گذشته رسیده) برابر خبرنگاران حاضر شده بود به پرسش‌ها درباره این بالن پاسخ نداد.

به گفته مقام‌های آمریکایی، این بالن بزرگ که با وجود پرواز در ارتفاع ۶۰ هزار پایی هنوز تا حدودی قابل رویت است، پس از خارج شدن از آسمان چین از طریق آلاسکا و سپس آسمان کانادا عبور کرده و از شمالغرب آمریکا وارد آسمان ایالات متحده شده است و اکنون بر فراز ایالت مونتانا است؛ ایالتی که چند سایت حساس موشکی ارتش آمریکا در آنجا قرار دارد.

ژنرال پت رایدر از نیروی هوایی آمریکا روز جمعه به خبرنگاران گفت این بالن اکنون روی یک خط مرکزی بر فراز خاک آمریکا در مسیر غرب به شرق قرار دارد و در ارتفاع ۱۸ هزار و ۲۰۰ متری (۶۰ هزار پایی) در حرکت است.

عصر جمعه سناتور راجر مارشال از ایالت کانزاس در توییتر نوشت که اکنون بالن با عبور از ایالت مونتانا بر فراز شمال‌شرقی کانزاس قرار دارد.

مقام‌های پنتاگون می‌گویند اگر چه جت‌های جنگنده این کشور از نزدیک در کنار این بالن پرواز کرده‌ و آن را بررسی کرده‌اند اما نیروی هوایی فعلا قصد هدف قراردادن آن را ندارد چرا که نگران سقوط لاشه آن بر مناطق مسکونی یا تجاری است هر چند پنتاگون احتمال پایین کشیدن آن را کاملا رد نکرده ولی تاکید کرده در حال حاضر این بالن «برای مردمی» که در زیر مسیر هوایی آن قرار دارند «یک تهدید نظامی و فیزیکی» محسوب نمی‌شود.