رومن آبراموویچ؛ کودکی یتیم که میلیاردر شد

رومن آبراموویچ هنگام خرید باشگاه فوتبال چلسی در سال ۲۰۰۳ گفت: "مطمئنم که مردم سه یا چهار روز روی من تمرکز خواهند کرد ولی تمام می‌شود. یادشان خواهد رفت من که هستم و من این را دوست دارم."

با توجه به وقایع چند هفته اخیر، حالا دیگر دشوار است که این میلیاردر روس گمنام بماند. پس از سال‌ها درخواست برای بررسی دقیق‌تر معاملات آقای آبراموویچ -املاک و مستغلات، آثار هنری و باشگاه چلسی- دولت بریتانیا دارایی‌هایش را مسدود و ورودش را به این کشور ممنوع کرده است.

دولت بریتانیا او را به همدستی با ولادیمیر پوتین در حمله به اوکراین متهم کرده است.

از دست رفتن قدر و منزلت کسی که زمانی بر فوتبال باشگاهی انگلیس سیطره یافته و در این راه موافقان و مخالفان خود را پیدا کرده بود، احتمالا با استقبال بعضی روبرو خواهد شد اما رومن آبراموویچ قبلاً بر چالش‌های بزرگی غلبه کرده است، بویژه در اوایل زندگی‌.

کودکی یتیم که غول اقتصادی شد

رومن آرکادیویچ آبراموویچ در سال ۱۹۶۶ در ساراتوف، در جنوب غرب روسیه، در چند صد کیلومتری مرز با اوکراین، به دنیا آمد. مادرش، ایرینا، در یک سالگی بر اثر عفونت خون درگذشت و پدرش دو سال بعد در محل ساخت یک ساختمان زیر جرثقیل له شد. پس از آن، آقای آبراموویچ را خویشاوندان‌اش بزرگ کردند. مدتی هم در کومی، در شمال غرب روسیه در سوز سرمای زمستان در تنگدستی گذراند.

او در مصاحبه‌ای نادر به گاردین گفت: "راستش نمی‌توانم بگویم دوران کودکی‌ام بد بوده. در کودکی نمی‌توان چیزها را با هم مقایسه کرد: یکی هویج می‌خورد، دومی آب نبات می‌خورد، هر دو طعم خوبی دارند. در کودکی نمی‌شود تفاوت‌‌ها را تشخیص داد."

او در ۱۶ سالگی مدرسه را رها کرد و به‌عنوان مکانیک مشغول به کار شد و بعد در ارتش سرخ خدمت کرد. پس از آن در مسکو اسباب‌بازی پلاستیکی می‌فروخت. بعد به سراغ عطر و دئودورانت‌ رفت و در زمان میخاییل گورباچف، رهبر شوروی که فضای بیشتری برای کارآفرینی ایجاد کرده بود، ثروت خود را افزایش داد.

'شرق وحشی'

با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و به همراه آن از بین رفتن کنترل حکومت بر معادن، ستاره اقبال آقای آبراموویچ در بیست و چند سالگی درخشیدن گرفت.

او در سال ۱۹۹۵ شرکت نفتی سیب‌نِفت را در یک مزایده دستکاری‌شده به قیمت حدود ۲۵۰ میلیون دلار (۱۹۰ میلیون پوند) از چنگ دولت روسیه درآورد. او در سال ۲۰۰۵ این شرکت را به مبلغ ۱۳ میلیارد دلار (۹.۹ میلیارد پوند) دوباره به دولت فروخت.

وکلای آقای آبراموویچ می‌گویند این حرف که او ثروت عظیمش را از راه تخلف به دست آورده هیچ مبنایی ندارد. با این حال، در سال ۲۰۱۲، او در دادگاهی در بریتانیا اعتراف کرد که برای کمک به انجام معامله سیب‌نِفت، رشوه پرداخته است.

او در دهه ۱۹۹۰ درگیر "جنگ‌ آلومینیوم" شد، که در آن الیگارش‌ها- کسانی که ثروت و قدرت سیاسی زیادی پس از فروپاشی شوروی به دست آورده بودند- برای کنترل این صنعت وارد جنگ شدند.

آقای آبراموویچ در سال ۲۰۱۱ گفت: "هر سه روز یک نفر به قتل می‌رسید" و به دلیل همین خطرات میل چندانی به شرکت در این ماجراها نداشت.

اما آقای آبراموویچ سرسختی خود را ثابت کرد و در آن هرج‌و‌مرج، صدها میلیون پوند به‌دست آورد.

ورود به سیاست

او متحد رئیس‌جمهور بوریس یلتسین شد و پا به صحنه سیاسی پساشوروی گذاشت، حتی مدتی آپارتمانی در نزدیکی کرملین داشت.

زمانی که آقای یلتسین در سال ۱۹۹۹ استعفا کرد، آبراموویچ از کسانی بود که از نخست‌وزیر و جاسوس سابق کاگ‌ب، ولادیمیر پوتین، برای جانشینی او حمایت می‌کرد.

در دوره‌ای که آقای پوتین جای پای‌اش را محکم می‌کرد، کوشید تسلط خود را بر این نومیلیاردرها هم تثبیت کند. عده‌ای به زندان افتادند و عده‌ای که وفاداری‌شان را نتوانستند اثبات کنند تبعید شدند.

آقای آبراموویچ به هیچ کدام از این سرنوشت‌ها دچار نشد. او در سال ۲۰۰۰ به عنوان فرماندار منطقه محروم چوکوتکا در شمال شرق روسیه انتخاب شد. پس از سرمایه‌گذاری شخصی در خدمات اجتماعی، محبوبیت پیدا کرد اما در سال ۲۰۰۸ کناره‌گیری کرد.

در تمام این مدت، او فعالیت‌های تجاری خود را پی‌گرفت و با خرید تابلوهای نفیس نقاشی، خانه‌ و ماشین‌ بر ثروتش افزود.

لندن صدا می‌زند

در حرکتی نامتعارف برای مردی، که معمولا ساکت و حتی خجالتی توصیف می‌شود، در سال ۲۰۰۳، آقای آبراموویچ با خرید چلسی، بزرگترین باشگاه غرب لندن، در معامله‌ای به ارزش ۱۴۰ میلیون پوند، خود را در دنیای فوتبال به شهرت رساند.

او به فایننشال تایمز گفت: "تمام فلسفه من در زندگی این است که تیم‌های حرفه‌ای را به کار بگیرم. من در چوکوتکا تیم‌های حرفه‌ای دارم و این کار را اینجا هم انجام خواهم داد."

سرمربی‌گری ژوزه مورینیو و دیگران به‌علاوه ثروت آقای آبراموویچ به چلسی کمک کرد تا به پنج قهرمانی در لیگ برتر، دو قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا و پنج جام حذفی انگلیس برسد.

پول نومیلیارد روس در سال‌های اخیر به لندن سرازیر شده است، از جمله یک آپارتمان در محله گران‌قیمت چلسی و یک عمارت ۱۵ خوابه در کنزینگتون پالاس گاردنز در غرب لندن که بیش از ۱۵۰ میلیون پوند ارزش دارد. او همچنین مزرعه‌ای در کلرادو دارد و یک ویلا در سواحل جنوب فرانسه.

کشتی‌های تفریحی او - سولاریس و اکلیپس - در نوع خود از بزرگترین‌‌های دنیا هستند. آقای آبراموویچ که سه بار طلاق گرفته است، یک جت شخصی هم دارد.

'افترا'

رومن آبراموویچ در سال ۲۰۰۶ در پاسخ به سوال گاردین که پول چه کارها می‌کند پاسخ داد: "نمی‌تواند خوشبختی بخرد. شاید کمی استقلال بیاورد."

او مطمئناً پول زیادی دارد. بلومبرگ ثروت آقای آبراموویچ را ۱۳.۷ میلیارد دلار (۱۰.۶ میلیارد پوند) تخمین می‌زند و در بین ثزوتمندترین‌های دنیا، او را در رتبه ۱۲۸‌ قرار می‌دهد. مجله فوربس، رقیب بلومبرگ، ثروت آقای آبراموویچ را ۱۲.۳ میلیارد دلار (۹.۴ میلیارد پوند) برآورد می‌کند و او را در رده ۱۴۲ قرار می‌دهد.

اما سؤال اصلی این است، او چقدر به ولادیمیر پوتین وابسته است؟

پارسال، آقای آبراموویچ از انتشارات هارپر کالینز به اتهام "افترا" شکایت کرد. این انتشارات کتابی منتشر کرد به نام "آدم‌های پوتین" که کاترین بلتون، نویسنده آن نوشته بود خرید باشگاه چلسی به دستور ولادیمیر پوتین بوده است.

دو طرف خارج از دادگاه به توافق رسیدند و ناشر موافقت کرد توضیحاتی اضافه کند.

اما ارتباط آقای آبراموویچ با رئیس‌جمهور روسیه همچنان برایش اسباب دردسر است، بویژه بعد از تجمع نیروهای روسیه در مرز با اوکراین و سپس حمله به این کشور.

وقتی دارایی‌های آقای آبراموویچ و شش نومیلیاردر دیگر در بریتانیا مسدود شد، لیز تراس، وزیر امور خارجه گفت: "آنها با ارتباط نزدیک خود با پوتین، در تجاوز نظامی او شریک هستند. دست‌ آنها آغشته به خون مردم اوکراین است."

آقای آبراموویچ هشت روز قبل از اعمال تحریم‌، فروش چلسی را اعلام کرد. برخی از هواداران چلسی همچنان در حمایت از آقای آبراموویچ شعار می‌دهند، اما برخی خواستار توقیف دارایی‌های او هستند، نه فقط مسدود شدن آنها.

آقای آبراموویچ به هواداران چلسی گفت: "امیدوارم بتوانم برای آخرین‌بار به استمفورد بریج (ورزشگاه چلسی در غرب لندن) بیایم و حضوری با همه شما خداحافظی کنم." اما بازگشت او به لندن فعلا بعید به‌نظر می‌رسد.