۱۵۰ میلیارد دلار غرامت؛ شکایت مسلمانان روهینگیا از فیسبوک برای 'مقدور کردن نفرت‌پراکنی'

ده‌ها پناهجوی روهینگیا در بریتانیا و آمریکا از فیسبوک شکایت و آن را به نفرت‌پراکنی علیه خود متهم کرده‌اند. آنها درخواست بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار غرامت کرده‌ا‌ند.

شاکیان می‌گویند در رسانه‌های مختلف فیسبوک، خشونت و آزار و اذیت این اقلیت مسلمان تشویق و ترویج شده و "انتشار اخبار و اطلاعات نادرست نفرت‌انگیز و خطرناک سال‌ها" ادامه یافته است.

مسلمانان روهینگیا در میانمار که اکثریت جمعیتش را بوداییان تشکیل می‌دهند مهاجران غیرقانونی به حساب می‌آیند و دهه‌ها متحمل تبعیض دولتی و اجتماعی بوده‌اند.

در سال ۲۰۱۷، پس از چند حمله مرگبار شبه‌نظامیان روهینگیا به مقر پلیس، ارتش میانمار سرکوب خشنی را در ایالت راخین آغاز کرد.

بنا به تخمین ده هزار نفر کشته شدند و بیش از ۷۰۰ هزار به بنگلادش، کشور همسایه، گریختند. اتهام نقض گسترده‌ حقوق بشر از جمله قتل‌های خودسرانه، تجاوز و سوزاندن زمین‌ نیز مطرح شده است.

کارشناسان سازمان ملل که در سال ۲۰۱۸ در باره این کشتار و سرکوب بی‌رحمانه تحقیق کردند به این نتیجه رسیدند که از فیسبوک برای نفرت‌پراکنی بر ضد روهینگیا استفاده وسیعی شده است.

فیسبوک که اکنون "متا" نامیده می‌شود در آن زمان به این اتهام‌ها پاسخ نداد اما بعد پذیرفت باید بیشتر سعی می‌کرده و اکنون شمار ناظران بر محتوا را بیشتر کرده است.

مضمون شکایت چیست؟

یک شرکت حقوقی بریتانیایی که وکالت عده‌ای از پناهجویان روهینگیایی را بعهده دارد، در نامه‌ای به فیسبوک، که بی‌بی‌سی آن را دیده، این اتهام‌ها را مطرح کرده:

وکلای این پناهجویان در شکایتی در سانفرانسیسکوی آمریکا هم فیسبوک را متهم کردند که "زندگی مردم روهینگیا را با نفوذ بیشتر به بازار این کشور کوچک در جنوب شرقی آسیا معامله کرده است".

آنها به پست‌های فیسبوک استناد می‌کنند، مثلی پست‌هایی که رویترز در تحقیقات خود از جمله در سال ۲۰۱۳ به آنها اشاره کرد: "ما باید با آنها همانطور مبارزه کنیم که هیتلر با یهودیان کرد".

"رویشان بنزین بریزید و آنها آتش بزنید تا زودتر به لقالله نایل شوند".

فیسبوک بیش از ۲۰ میلیون کاربر در میانمار دارد. برای بسیاری از مردم رسانه‌های اجتماعی اصلی‌ترین یا تنها راه برای دریافت و همرسان کردن اخبار است.

فیسبوک در سال ۲۰۱۸ پذیرفت در آن زمان اقدام کافی نکرده است، پس از بررسی مستقلی که به سفارش خودش که گفت رسانه‌های این شرکت نقض گسترده حقوق بشر را "مقدور" کرده بودند.

طبق قوانین آمریکا، فیسبوک تا حد زیادی از مسئولیت در مورد محتوای پست‌ کاربرانش مبراست. اما در شکایت جدید استدلال شده است که چنین مصونیتی در قوانین میانمار نیست و قوانین این کشور باید در این پرونده حاکم و جاری باشد.

بی‌بی‌سی از متا خواسته است در این مورد اظهار نظر کند.

شبح اشتباهات گذشته متا را رها نمی‌کند

تحلیل جیمز کلِیتون گزارشگر فناوری آمریکای شمالی بی‌بی‌سی

اتفاقی که در میانمار افتاد یکی از اولین نشانه‌های هشدار برای فیسبوک بود. فیسبوک در میانمار بسیار پرطرفدار بود، اما کاملا متوجه نبود که در پلتفرمش چه اتفاقی می‌افتد. آنها محتوا به زبان‌های محلی مثل میانماری و راخینی را نظارت و تعدیل نمی‌کردند.

اگر این کار را می‌کردند، متوجه نفرت‌پراکنی بر ضد مسلمانان و اخبار و اطلاعات نادرست درباره روهینگیایی‌ها می‌شدند.

مارک زاکربرگ شخصا به اشتباهش اعتراف کرده که این شکایت را قابل توجه می‌کند، فیسبوک منکر این نیست که می‌توانست اقدامات بیشتری انجام دهد.

اما آیا این بدان معناست که آنها از نظر قانون هم مقصرند؟ آیا این شکایت می‌تواند به جایی برسد؟ ممکن است، هر چند بعید به نظر می‌رسد.

هرچه متا سعی می‌کند توجه را از فیسبوک دور کند، شبح اشتباهات گذشته رهایش نمی‌کند.