میزان واقعی مرگ و میر ناشی از ویروس کرونا چقدر است؟

مرگ و میر اضافی
    • نویسنده, بِکی دِیل و ناسوس استایلیانو
    • شغل, بی‌بی‌سی

طبق پژوهشی که بی بی سی انجام داده است، افزون بر آمار رسمی ۴۴۰ هزار جانباخته کووید-۱۹ ( تا ۱۸ ژوئن ۲۰۲۰) ، ۱۳۰ هزار نفر دیگر نیز در سرتاسر جهان در مدت همه گیری کرونا جان خود را از دست داده اند.

بررسی اطلاعات مرگ و میر از ۲۷ کشور نشان می دهد که حتی با در نظر گرفتن شمار فوتی های کرونا، میزان کل مرگ و میر در طول همه گیری کرونا در بسیاری از کشورها بالاتر از حد معمول بوده است.

این مرگ ها را "مرگ های اضافی" می نامیم یعنی میزان مرگ و میری که بالاتر از میانگین بوده و نشان می دهد که اثرات انسانی همه گیری کرونا به مراتب بیشتر از آمار و ارقام رسمی ای است که دولت ها در سرتاسر جهان گزارش کرده اند.

بعضی از "مرگ و میرهای اضافی" در اثر کووید بوده که گزارش نشده ولی بعضی دیگر ممکن است به دلیل فشار بر سیستم بهداشت عمومی یا سایر عوامل بوده باشد.

راهنمای زیر را درباره مرگ و میر اضافی ببیند. در زیر راهنما هم بیشتر درباره تأثیر همه گیری بر کشورهایی مانند ایران، ترکیه، آلمان، برزیل، ایتالیا، آفریقای جنوبی و بریتانیا بخوانید.

ویروس کرونا؛ میزان مرگ و میر بیش از حد معمول

ایران (۰۲ دی - ۲۹ اسفند)

شمار موارد مرگ درایران، ۶% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۶۴۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۱۴۳۳
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۵۰۱۳

آمار مرگ‌ومیر در ایران به شکل فصلی منتشر می‌شود و جدیدترین آمار متعلق به زمستان است.

نمی‌توان با اطمینان گفت که مرگ‌ومیرهای غیرطبیعی لزوما به خاطر شیوع ویروس کرونا بوده است.

آنفلوآنزای فصلی و شرایط اقلیمی فصل زمستان معمولا باعث افزایش آمار مرگ‌ومیر می‌شود، و به همین خاطر مرگ‌های اضافی در این دوره سه ماهه ممکن است به دلایل مختلفی نسبت داده شده باشند.

همه‌گیری در اواخر ماه فوریه در ایران آغاز شد و تا به امروز جان چند عضو بلندپایه حکومت و هزاران شهروند عادی را گرفته است.

نقاشی اثر امید از اردبیل، ایران

با آغاز شیوع بیماری کووید-۱۹ در سراسر ایران، امید می‌دانست که خطر تهدیدش می‌کند.

این مرد ۶۶ ساله سابقه مشکلات قلبی و پروستاتی داشت و می‌دانست که باید بیش از دیگران مراقب باشد.

پسرش مجید از اردبیل می‌گوید "او خیلی مراقب بود و خودش را قرنطینه کرد، اما نمی‌دانست که ویروس می‌تواند جانش را غیرمستقیم نیز بگیرد."

امید بدن آماده‌ای داشت. عاشق کوه‌نوردی بود و پیش از قرنطینه هر روز ورزش می‌کرد.

اما هنگام قرنطینه اندکی خون‌ریزی داشت که به نظر خودش به خاطر بواسیر بود. با افزایش میزان خون‌ریزی، در خانواده برای بردنش به مطب پزشک صحبت شد.

مجید می‌گوید "عید بود و مراکز پزشکی خصوصی به خاطر قرنطینه تعطیل شده بودند. بیمارستان‌های دولتی نیز درگیر کووید-۱۹ بودند و رفتن به آن‌ها خطرناک بود."

امید در نهایت موفق شد پیش پزشک برود، اما برای تشخیص بهتر نیاز به آزمایش‌های بیشتر بود.

این معلم بازنشسته ۲۰ روز منتظر ماند تا مراکز پزشکی خصوصی باز شوند. پزشکان به زخم روده مشکوک بودند و به او توصیه کردند تا برای سونوگرافی به بیمارستان دولتی برود - اما خانواده‌اش می‌ترسیدند، چون شنیده بودند که خطر ابتلا به کووید-۱۹ در همه بیمارستان‌ها "زیاد" است.

امید به مدت یک ماه بدون درمان در خانه ماند، تا اینکه به خاطر سکته شدید درگذشت.

خانواده امید می‌گویند که پذیرش مرگش کار سختی است، مخصوصا که او برای مراقبت از خود همه کار کرده بود.

مجید خاطرات پدرش را به شخصیت دوستانه و بامزه اش گره زده است. "او به همه توصیه می‌کرد که حالا که زنده‌اید از زندگی خود لذت ببرید، معلوم نیست در آینده چه خواهد شد."

استانبول، ترکیه (۲۶ اسفند - ۰۴ خرداد)

شمار موارد مرگ دراستانبول، ترکیه، ۳۲% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۴۵۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۴۳۴۰
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۹۰

بریتانیا (۱۷ اسفند - ۱۶ خرداد)

شمار موارد مرگ دربریتانیا، ۴۳% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۶۴۵۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۵۱۸۰۴
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۲۷۲۹

ایالات متحده آمریکا (۲۷ بهمن - ۱۳ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ درایالات متحده آمریکا، ۱۶% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۹۷۳۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۷۰۲۶۶
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۲۶۹۸۶

آلمان (۱۹ اسفند - ۲۱ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ درآلمان، ۴% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۷۱۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۷۷۹۲
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
به طورکلی هیچ

تایلند (۱۱ اسفند - ۱۱ خرداد)

شمار موارد مرگ درتایلند، ۲% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۲۴۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۵۷
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۲۳۱۶

هلند (۱۹ اسفند - ۰۴ خرداد)

شمار موارد مرگ درهلند، ۳۰% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۹۶۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۵۸۱۹
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۳۷۵۱

اسپانیا (۱۲ اسفند - ۲۸ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ دراسپانیا، ۵۰% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۴۲۹۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۲۷۷۰۹
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۵۱۵۸

اتریش (۲۶ اسفند - ۲۱ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ دراتریش، ۱۱% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۱۳۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۶۱۸
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۶۸۵

بلژیک (۱۹ اسفند - ۲۸ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ دربلژیک، ۳۷% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۸۱۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۹۱۱۵
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
به طورکلی هیچ

برزیل (۱۱ اسفند - ۱۱ خرداد)

شمار موارد مرگ دربرزیل، ۳۸% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۱۹۳۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۱۵۸۳۰
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۳۴۸۶

شیلی (۰۴ فروردین - ۱۱ خرداد)

شمار موارد مرگ درشیلی، ۱۶% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۳۲۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۱۰۵۳
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۲۱۸۱

دانمارک (۲۶ اسفند - ۲۱ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ دردانمارک، ۴% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۴۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۵۱۹
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
به طورکلی هیچ

اکوادور (۱۱ اسفند - ۱۱ خرداد)

شمار موارد مرگ دراکوادور، ۱۰۸% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۱۹۵۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۳۳۵۸
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۶۱۰۷

فرانسه (۱۲ اسفند - ۲۱ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ درفرانسه، ۲۵% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۲۸۴۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۲۶۳۸۰
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۹۸۹

جاکارتا، اندونزی (۱۱ اسفند - ۱۱ خرداد)

شمار موارد مرگ درجاکارتا، اندونزی، ۵۵% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۴۷۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۵۱۷
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۴۲۱۴

ایتالیا (۰۵ اسفند - ۰۷ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ درایتالیا، ۴۰% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۴۲۹۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۲۶۶۴۴
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۶۲۷۸

ژاپن (۱۱ اسفند - ۱۱ فروردین)

شمار موارد مرگ درژاپن، ۰.۳% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۴۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۵۱
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۳۰۱

نروژ (۲۶ اسفند - ۲۱ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ درنروژ، ۱% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۱۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۲۱۶
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
به طورکلی هیچ

پرو (۲۶ اسفند - ۱۱ خرداد)

شمار موارد مرگ درپرو، ۸۷% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۱۸۹۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۴۶۳۸
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۴۲۸۷

پرتغال (۲۶ اسفند - ۲۸ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ درپرتغال، ۱۵% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۲۸۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۱۲۱۸
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۵۳۷

مسکو و سن پترزبورگ، روسیه (۱۳ فروردین - ۱۱ خرداد)

شمار موارد مرگ درمسکو و سن پترزبورگ، روسیه، ۳۰% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۹۱۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۷۰۳۰
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۲۱۰۴

صربستان (۱۱ اسفند - ۱۱ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ در صربستان ۵% کمتر از میانگین بوده یعنی ۸۰۰ نفر کمتر از حد معمول فوت کرده اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۱۷۹
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
به طورکلی هیچ

آفریقای جنوبی (۰۶ فروردین - ۱۳ خرداد)

شمار موارد مرگ در آفریقای جنوبی ۹% کمتر از میانگین بوده یعنی ۷۴۰۰ نفر کمتر از حد معمول فوت کرده اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۷۵۵
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
به طورکلی هیچ

کره جنوبی (۱۲ بهمن - ۱۱ فروردین)

شمار موارد مرگ درکره جنوبی، ۵% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۲۴۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۱۶۳
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۲۲۱۵

سوئد (۱۹ اسفند - ۲۸ اردیبهشت)

شمار موارد مرگ درسوئد، ۲۴% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۴۲۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۳۹۸۱
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
۱۹۰

سوئیس (۱۹ اسفند - ۰۴ خرداد)

شمار موارد مرگ درسوئیس، ۱۰% بیشتر از میانگین بوده است و در مجموع ۱۴۰۰ نفر بیشتر از حد معمول فوت کرده‌اند.

میزان رسمی مرگ و میر ناشی از کووید
۱۶۳۹
کل مرگ و میر اضافی غیر از کووید
به طورکلی هیچ

مقایسه مستقیم شمار مرگ و میر بین کشورهای مختلف کار مشکلی است. دقت آمار مربوط به ویروس کرونا بستگی به این موضوع دارد که چه تعداد آزمایش در آن کشور کرونا شده و آیا آمار منتشر شده شامل موارد مرگ خارج از بیمارستان هم می شود یا نه. در ضمن کشورهای مختلف در زمان های متفاوتی دوره اوج بیماری را تجربه کرده اند. در بعضی مناطق ممکن است میزان مرگ و میر اضافی در هفته ها و ماه های آینده همچنان رو به رشد باشد ولی در بعضی مناطق این آمار به حالت عادی برگشته است.

تحلیل آمار مرگ و میر بنا به هر عاملی، در جریان اپیدمی کرونا و مقایسه آن با دوره مشابله در سال های گذشته می تواند ارزیابی دقیق تر، هر چند ابتدایی درباره میزان واقعی مرگ و میر در دوره کرونا به ما بدهد.

مرگ و میر اضافی چگونه اندازه گیری می شود؟

برای این کار ما از آمار مرگ و میر ناشی از همه عوامل استفاده کرده ایم که توسط نهادهای رسمی کشورها منتشر می شود. آماده سازی و تأیید این آمارها زمان بر است بنا بر این همه ارقام مربوط به مرگ های ثبت شده به صورت مقدماتی مورد استفاده قرار گرفت و ممکن است افزایش پیدا کند.

رقم مربوط به مرگ و میر اضافی نشان دهنده مجموع موارد مرگ بیشتر از میانگین تاریخی است. این آمار بر حسب سن تعدیل نشده است بنا بر این اختلافات جمعیتی بین کشورها را نشان نمی دهد.

عدد مربوط به کل مرگ و میر اضافی با تقریب کمتر از ۱۰۰ گرد شده است.

انتخاب کشورهای بررسی شده چگونه انجام شد؟

ما در اینجا کشورهایی را انتخاب کرده ایم که آمار مرگ و میرشان قابل اتکا باشد و حداقل چهار هفته از ابتدای شروع همه گیری کرونا را پوشش دهد.در موارد که آمار قابل اتکا در سطح ملی در دسترس نبود، ما بر مناطق کوچکتر تمرکز کردیم که اطلاعات کاملی داشتند، مانند استانبول در ترکیه.

در جاکارتای اندونزی، شمار اجساد دفن شده به عنوان آمار مردگان به کار می رود.

در هر منطقه، همهگیری چگونه تعریف می شود؟

هفته یا ماهی که پنجمین مورد مرگ ناشی از کووید-۱۹ در هر منطقه ثبت شده، آغاز همه گیری در نظر گرفته می شود.

این دوره تا زمانی ادامه پیدا می کند که آخرین آمار در دسترسی است، آماری که احتمالا تغییر زیادی نخواهد کرد.

در بیشتر موارد، ما خط پایینی مرگ و میر مورد انتظار را با استفاده از میزان میانگین مرگ و میر گزارش شده در یک دوره پنج ساله (از ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹) محاسبه کرده ایم.

تا حد امکان ما برای گزارش تغییرات جمعیتی که به عنوان عوامل محیطی شناخته می شود، به آمار مرگ های قابل انتظار رجوع کردیم که توسط نهاد مسئول آمار آن کشور مدل سازی شده بود.

مفهوم "به طورکلی هیچ"

عبارت به طور کلی هیچ به این مفهوم است: یا همه مرگ و میرهای اضافی در آن منطقه با آمار رسمی کرونا قابل توضیح است، یا اینکه مرگ و میر اضافی در آنجا نبوده است.

رقم مربوط به سایر مرگ های اضافی با کسر کردن تعداد فوتی های کووید از شمار کل مرگ های اضافی در هر منطقه به دست آمده است.

منابع ما چه بوده اند؟

شماررسمی جان باختگان کووید اغلب از گزارش های عمومی دولت هر منطقه گرفته شده است. در جاهایی که داده های رسمی در دسترس نبوده اند، ما اطلاعاتی را که توسط مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری ها ( ECDC) تهیه و منتشر شده اند استفاده کرده ایم.

برای مناطقی که زیر مجموعه یک کشور هستند مانند جاکارتا، ما از آمار مرگ و میر کووید مختص به آن منطقه استفاده کرده ایم. در مورد استانبول، آمار کووید فقط در سطح ملی منتشر می شود. این موضوع سبب شده که آمار واقعی مرگ و میر اضافی در استانبول که به کرونا نسبت داده نمی شود، کمتر از حد واقعی برآورد شود زیرا تعداد فوتی های مربوط به کووید نشان دهنده مجموع مرگ برای کل ترکیه است.

کرونا
خط
خط

منابع:

"استاتیستیک" اتریش؛ نظارت بر مرگ و میر بلژیک؛ Sciensano؛ انستیتوی بهداشت بلژیک؛ ثبت احوال برزیل؛ سرویس ثبت احوال و شناسنامه مدنی شیلی؛ وزارت علوم ، فناوری، دانش و نوآوری شیلی؛ وزارت بهداشت شیلی؛ اداره آمار دانمارک؛ اداره کل ثبت احوال اکوادور؛ انستیتوی ملی آمار و سرشماری اکوادور (INEC)؛ مؤسسه ملی آماری و مطالعات اقتصادی فرانسه (Insee)؛ اداره آمار فدرال آلمان؛ سرویس پارک و جنگل استان استانی جاکارتا؛ سازمان ثبت احوال ایران، موسسه ملی آمار ایتالیا (Istat)؛ دفتر آمار ژاپن: وزارت امور داخلی و ارتباطات؛ آمار هلند (CBS)؛ آمار نروژ؛ وزارت بهداشت پرو؛ سیستم ملی اطلاعات مرگ و میر پرو (SINADEF): مدیرکل بهداشت بهداشت پرتغال؛ دفتر ثبت احوال مسکو؛ دولت مسکو؛ دفتر ثبت احوال سن پترزبورگ؛ دفتر آماری جمهوری صربستان؛ شورای تحقیقات پزشکی آفریقای جنوبی (SAMRC)؛ وزارت آمار آفریقای جنوبی (Stats SA)؛ اداره آمار کره (KOSTAT)؛ موسسه بهداشت کارلوس سوم (ISCIII) اسپانیا؛ نظارت بر مرگ و میر اسپانیا؛ اداره آمار سوئد؛ دفتر آماری فدرال سوئیس؛ اداره امور استان تایلند؛ شهرداری کلانشهر استانبول؛ توبیتاک (شورای تحقیقات علمی و فناوری ترکیه)؛ دفتر آمار ملی (ONS) بریتانیا؛ سوابق ملی اسکاتلند (NRS)؛ اداره آمار ایرلند شمالی؛ آژانس تحقیقاتی (NISRA)؛ خدمات آمار دولتی اوکراین؛ مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)؛ مرکز ملی آمار بهداشت ایالات متحده (NCHS)؛ مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری (ECDC)

دست اندارکاران پروژه:

طراحی توسط پرینا شاه و زوی بارتولوموی. توسعه توسط بکی راش و اسکات جارویس. تجزیه و تحلیل داده ها و نوشتن توسط بکی دیل و ناسوس استیلیانو. هماهنگی زبان های سرویس جهانی توسط آنا لوسیا گونزالس. تولید مطالعه موردی جهانی توسط لوئیز آدامو و پل هریس. نظارت آماری توسط رابرت کاف. داده نمایی ژیلا دستمالچی. مدیریت پروژه سالی مورالس. تولید جان والتون و جکی مارتنز.

با مشارکت:

استفان هلِرینگر، دانشیار در دانشگاه جانزهاپکینز؛ دکتر برناردو لانزا کییروز دانشیار جمعیت شناسی در دانشگاه فدرال د میناس گرایس؛ دکتر هژیر رحمانداد دانشیار دانشکده مدیریت ام آی تی اسلون؛ نوید غفارزادگان دانشیار دانشگاه ویرجینیا تِک؛ وزارت بهداشت ایران، مسوت ارزروملوغلو پژوهشگر واحد اپیدمیولوژی ام آر سی دانشگاه کمبریج، دکتر یو کرهکاوا مدیر تحقیقات و همکاری های بین المللی در "انستیتوی ملی جمعیت و تحقیقات تأمین اجتماعی"