پایان گردهمایی منامه؛ فلسطینی‌ها پیشنهادات دولت ترامپ را رد کردند

گردهمایی منامه برای رونمایی از بخش اقتصادی طرح صلح پیشنهادی دولت آمریکا در مناقشه اسرائیل و فلسطین، روز چهارشنبه در حالی به پایان رسید که فلسطینی‌ها، هم با حضور خیابانی و هم در موضع‌گیری رسمی، این طرح را رد کردند.

در عین حال این طرح که به گفته دولت آمریکا در چارچوب آن حدود ۵۰ میلیارد دلار در سرزمین‌های فلسطینی و کشورهای همسایه‌اش، سرمایه‌گذاری می‌شود، با استقبال برخی کشورهای عربی از جمله عربستان روبه‌رو شد.

جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا که از او به عنوان یکی از معماران این پیشنهاد صلح نام برده می‌شود، در دو روز برپایی گردهمایی منامه تلاش کرد تا حمایت بین‌المللی برای آن به دست بیاورد.

نه تشکیلات خودگردان فلسطینی و نه دولت اسرائیل در این گردهمایی که با نام "کارگاه صلح برای رفاه" برگزار شد، شرکت نکرده بودند.

در روز دوم این گردهمایی، سخنران‌های مختلفی به اظهار نظر پرداختند.

کریستین لاگارد، رئیس صندوق بین‌المللی پول از جمله کسانی بود که در سخنرانی خود تاکید کرد که هرگونه سرمایه‌گذاری در سرزمین‌های فلسطینی باید با هدف ایجاد شغل انجام شود.

خانم لاگارد همچنین با اشاره به "مدل اقتصادهای پساجنگ" گفت تدابیری مانند قدرت بخشیدن به بانک مرکزی فلسطینی‌ها یا برنامه‌ریزی مناسب برای نحوه خرج کردن در بخش دولتی، برای توسعه اقتصادی سرزمین‌های فلسطینی مناسب است.

صندوق بین‌المللی پول پیشتر درباره وجود یک بحران اقتصادی در سرزمین‌های فلسطینی‌ هشدار داده است.

در این روز همچنین جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا وعده داد که در سرزمین‌های فلسطینی‌ چندین زمین فوتبال ساخته خواهد شد.

آقای اینفانتینو در حالی در گردهمایی منامه شرکت کرد که جبرئیل رجوب، رئیس فدراسیون فوتبال فلسطین روز سه‌شنبه با ارسال نامه‌ای از رئیس فیفا خواسته بود تا در این نشست شرکت نکند.

آقای اینفانتینو بدون اشاره به این درخواست فلسطینی‌ها در سخنرانی خود به برگزاری جام جهانی فوتبال در سال ۲۰۲۲ در کشور قطر اشاره کرد و گفت که این رقابت‌ها می‌تواند اثر مثبتی بر "چهره اعراب" در جهان بگذارد.

بر اساس سخنرانی‌ها و اظهارنظرهای پراکنده آقای کوشنر، در این طرح سرمایه‌گذاری‌هایی برای زیرساخت‌های کرانه غربی رود اردن و نوار غزه (سرزمین‌های فلسطینی) پیش‌بینی شده است.

به گفته او در این طرح به فلسطینی‌ها گفته می‌شود که اگر به میز مذاکره بازگردند، آینده همراه با رفاه و آسایش در انتظارشان خواهد بود.

در دومین روز گردهمایی منامه، سازمان آزادیبخش فلسطین علاوه بر صدور بیانیه و مخالفت با آن، یک نشست خبری نیز در رام‌الله برگزار کرد.

حنان عشراوی، یکی از مقام‌های ارشد سازمان آزادیبخش فلسطین در این نشست گفت: "این طرح کاملا از واقعیت جداست. فیل درون اتاق (کنایه به مساله اصلی که کسی درباره آن صحبت نمی‌کند) اشغال (فلسطین توسط اسرائیل) است."

این اعتراض‌ها در خیابان‌های شهرهای مختلف فلسطینی در دو روز اخیر دنبال شد.

اسماعیل هنیه، رئیس سازمان حماس نیز طرح پیشنهادی آمریکا را "خدعه‌ای علیه مردم فلسطین" توصیف کرد.

آقای هنیه گفت: "این پول نباید به قیمت از دست رفتن حقوق ما، به قیمت بیت‌المقدس، به قیمت حق بازگشت ما، یا به قیمت حق حاکمیت و مقاومت ما پرداخت شود."

از میان بازیگران اصلی مناقشه اسرائیل و فلسطین، لبنان نماینده‌ای به منامه نفرستاد. اردن و مصر که هر دو به توافق‌های دوجانبه‌ای با اسرائیل رسیده‌اند نیز تنها نمایندگانی در سطح معاون وزیر به این گردهمایی فرستادند.

واشنگتن امیدوار است که کشورهای ثروتمند عربی از خلیج فارس، هزینه‌های میلیاردی این طرح را بر دوش بگیرند اما در نهایت در این گردهمایی، هیچ کس تعهد روشنی به پرداخت پول نداد.

آمریکا می‌گوید این گام نخست برای یک طرح جامع صلح است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا چندین بار آن را "معامله قرن" خوانده است.

ابهامات اصلی درباره 'معامله قرن' هنوز بی‌پاسخ مانده‌اند

کیوان حسینی - بی‌بی‌سی

انتظارات درباره نشست منامه از هفته‌ها پیشتر پایین بود. هم فلسطینی‌ها و هم اسرائیلی‌ها اعلام کرده بودند که در آن شرکت نمی‌کنند. آمریکا هم اعلام کرده بود که از جنبه‌های سیاسی طرح صلح پیشنهادی در این نشست خبری نخواهد بود.

اما آنچه که به نام رونمایی از ابعاد اقتصادی طرح صلح آمریکا در منامه انجام شد، از انتظارات اندک موجود نیز پایین‌تر بود. جز یک رقم قابل توجه (۵۰ میلیارد دلار)، جزئیات چندانی درباره ابهامات کلیدی منتشر نشد. چه کسی این پول را می‌دهد؟ این پول به چه کسی دقیقا پرداخت می‌شود؟ تشکیلات خودگردان؟ بخش خصوصی فلسطین؟ و مهم‌تر از همه: آیا این سرمایه‌گذاری برای فلسطینی‌ها پیش‌شرطی هم دارد یا در هر حال انجام خواهد شد؟

انتخاب عنوان "کارگاه" برای این گردهمایی (به جای کنفرانس، نشست، کنگره و ...) خود نشانه‌ای بود از اینکه بیشتر از رونمایی از گام نخست‌ یک طرح صلح مدون و برنامه‌ریزی شده، همه چیز در سطح همفکری است. سخنرانی کریستین لاگارد، رئیس صندوق بین‌المللی پول به خوبی نشان می‌داد که هنوز به پرسش‌های اقتصادی بنیادین درباره سرمایه‌گذاری‌ها پاسخی داده نشده و او فرصت داشت تا پیشنهادات خودش را با ابراز امیدواری‌های نه چندان مطمئن ارائه کند. گویی که او حتی مطمئن نبود که پیشنهاداتش به طور جدی به همان شکل که می‌گوید پیاده خواهند شد.

علاوه بر اینها، فقدان هرگونه راهکار مشخص برای تعیین مسیر سیاسی طرح صلح نیز موجب شد تا نه تنها پرسش‌های بزرگ بی‌پاسخ بمانند، بلکه دستکم یک طرف ماجرا یعنی فلسطینی‌ها حسابی نگران شوند. بالاخره قرار است که فلسطین تشکیل شود یا نه؟ قرار است که به فلسطینی‌ها پول بدهند که قید بازگشت یا سرزمین‌هایشان را بزنند؟ با چه سازوکاری؟

این سئوالات بی‌پاسخ، در کنار بی‌اعتمادی عمیق فلسطینی‌ها به دولت ترامپ، منبع اضطرابی شدند که هم در خیابان‌های سرزمین‌های فلسطینی خودش را نشان داد و هم در موضع‌گیری‌های تقریبا همه ارگان‌های جامعه چند پاره فلسطینی؛ از تشکیلات خودگردان گرفته تا فتح، حماس، بخش خصوصی و حتی فدارسیون فوتبال.