سفری به 'یختن'، زادگاه پدربزرگ شوکت میرضیایف

روز یکشنبه، ۴ دسامبر، در ازبکستان انتخابات ریاست جمهوری برگزار می‌شود. شوکت میرضیایف، نخست‌وزیر و کفیل ریاست جمهوری ازبکستان، یکی از چهار نامزد این انتخابات است.

تا درگذشت اسلام کریمف، رئیس جمهوری فقید ازبکستان، در سه ماه پیش، مردم این کشور در باره شخصیت شوکت میرضیایف، خانواده او و گذشتگانش اطّلاع چندان زیادی نداشتند.

در آستانه انتخابات ریاست جمهوری ازبکستان به روستایی در شمال تاجیکستان سفر کردم که وطن پدربزرگ آقای میرضیایف است.

روستای "یختن" در ۲۵۰ کیلومتری شمال شهر دوشنبه، در ناحیه دیواشتیچ ولایت سغد تاجیکستان واقع است. بسیاری این روستا را به عنوان زادگاه اُرونبیک یعقوبف می‌شناسند که در دوران جنگ جهانی دوم عنوان "قهرمان اتحاد شوروی" را دریافت کرده است.

نام این روستا پس از مرگ اسلام کریمف، رئیس جمهوری ازبکستان، دوباره سر زبان‌ها افتاد. برخی رسانه‌ها نوشتند که گذشتگان شوکت میرضیایف، نخست‌وزیر این کشور، در اوایل دوران شوروی در حدود صد سال پیش از این روستا به ناحیه ضامن ولایت جیزخ (دِژک) ازبکستان کوچ کرده بودند.

آن سال‌ها تاجیکستان یک جمهوری خودمختار در ازبکستان بود. اکنون کسی از بستگان آقای میرضیایف در روستای یختن باقی نمانده است. اما کهنسالان روستا ارتباط او با یختن را رد نمی‌کنند. هوشیار تاجی قلف یکی از آنهاست.

او می گوید: "پدربزرگ شوکت میرضیایف در این روستا زاده شده است. اما خود او در ناحیه ضامن ازبکستان به دنیا آمد. اگر این شخص رئیس جمهور انتخاب شود، مناسبات دو کشور بهتر می‌شود. خود او در ملاقات‌های انتخاباتی اش گفت که طرفدار بهبود روابط با کشورهای همسایه است. پس، در آینده امکان بهتر شدن روابط دو کشور وجود دارد."

همه ۲۳۰۰ باشنده یختن ازبک تبار هستند. مردم در این جا به کشاورزی و دامداری مشغولند. یک هنرستان ناحیه دیواشتیچ هم در این روستا واقع است. به گفته میراسرار آخونف، یک ساکن روستای یختن، مشکل اصلی جوانان همدیهه‌اش بیکاری است.

او گفت: "بسیاری از همسالان من بیکار هستند. مجبور‌اند به روسیه مهاجرت کنند. اگر وضع مرزها آرام باشد، رفت و آمد و داد و ستد با همسایه‌‌ها رواج یابد، به نفع ما مردم بیکار هم هست.

در زمان شوروی مرز بین تاجیکستان و ازبکستان باز بود. مردم بدون ویزا به کشورهای همدیگر سفر می‌کردند و هزارها خانواده‌های دو کشور با هم پیوند خویش و تباری داشتند. آغاز جنگ داخلی تاجیکستان در ابتدای دهه ۱۹۹۰ روابط این دو کشور را تیره کرد.

ایرکه بای آرتقف، ساکن روستای یختن در این باره گفت: "نمی‌دانم از چه سبب در سال‌های آخر مناسبت‌ها بد شدند. حالا در رسانه‌ها می‌نویسند که رابطه‌ها دوباره برقرار می‌شود. اگر این طور شود، خوب است. ما پیشتر به آنجا سبزیجات می‌بردیم و از آن جا میوه می‌آوردیم. ارزانی و فراوانی بود. اگر مناسبتها بهتر شود، شرایط زندگی مردم عوض خواهد شد."

بعد از درگذشت اسلام کریمف، رئیس جمهور ازبکستان، در سه ماه پیش، روابط این کشور با همسایه‌هایش بهتر می‌شود. از جمله، اخیراً دو کشور برای ازسرگیری پروازها میان دوشنبه و تاشکند بعد از ۲۴ سال وقفه به توافق رسیده اند. عبدالوارث عارفف، یک ساکن این روستا از این بابت خوشحال است.

وی گفت: "ملّت‌های تاجیک و ازبک طبیعتاً به همدیگر مانند هستند، عرف و عادت‌های هر دو ملّت یک خیل است. آرزو می‌کنم هر دو ملّت از پیشتره دیده نزدیکتر شوند، رفت و آمدها بسیارتر شود، مناسبت‌های بین یکدیگرمان باز نغزتر شود."

ساکنان روستای یختن، مانند صدها هزار از شهروندان دیگر تاجیکستان امیدوارند که بعد از انتخابات امروز ریاست جمهوری ازبکستان روابط دو کشور همسایه بهتر شود. آنها برای بهتر شدن روابط، لغو مقررات روادید یا ویزا میان دو کشور و مینروبی برخی از مناطق مرزی ازبکستان با تاجیکستان را ضروری می‌دانند.