بهمن دارالشفائی روزنامه نگار در تهران

	کشور قطر برای برگزاری اين بازی ها مخارج بسيار سنگينی متحمل شده و از برجسته ترين متخصصان بين المللی بهره گرفته است

با اينکه اولين دوره بازی های آسيايی در سال ۱۹۵۱ ميلادی در شهر دهلی نو، پايتخت هند، برگزار شد، اما ريشه های اين بازی ها را می توان تا چندين سال قبل از آن جستجو کرد.

در اوايل قرن بيستم سه کشور امپراتوری ژاپن، فيليپين و جمهوری چين تصميم گرفتند برای نشان دادن اتحاد و همکاری شان يک دوره مسابقه مشترک برگزار کنند که اين بازی ها به «بازی های قهرمانی خاور دور» مشهور شد. اولين دوره اين بازی ها در سال ۱۹۱۳ در شهر مانيل برگزار شد.

بقيه کشورهای آسيای شرقی نيز در دوره های بعدی به اين بازی ها پيوستند. اين بازی ها تا سال ۱۹۳۸ که ژاپن چين و بعد فيليپين را اشغال کرد و شعله جنگ جهانی دوم را به آسيای شرقی نيز کشاند ادامه داشت، ولی بعد از آن متوقف شد.

بعد از جنگ جهانی دوم تعداد زيادی از کشورهای آسيايی مستقل شدند. بسياری از اين کشورها دوست داشتند که در قالبی غير از جنگ و کشتار با يکديگر رقابت کنند و ورزش بهترين ابزار بود.

بزرگترين قاره جهان تنها قاره ای است که بازی هايی شبيه المپيک در سطح قاره دارد و گفته می شود که اين بازی ها بعد از المپيک و جام جهانی بيشترين توجه رسانه ای و مردمی را به خود جلب می کنند، که اين مسئله با توجه به جمعيت بالای قاره آسيا دور از ذهن به نظر نمی رسد

ابتکار هندی

در حاشيه المپيک ۱۹۴۸ لندن، رئيس کميته ملی المپيک هند مسئولان ورزشی کشورهای آسيايی را به جلسه ای دعوت کرد و پيشنهاد ايجاد بازی های آسيای را به آنها ارائه داد. اين پيشنهاد با استقبال روبرو شد و يک سال بعد «فدراسيون بازيهای آسيايی» تشکيل شد.

کشورهای عضو تصميم گرفتند که بازی های آسيايی (که خيلی ها آن را المپيک آسيايی می خوانند) هر چهار سال يک بار برگزار شود و اولين دوره آن هم در دهلی نو، پايتخت هند، باشد.

به اين ترتيب بزرگترين قاره جهان تنها قاره ای است که بازی هايی شبيه المپيک در سطح قاره دارد و گفته می شود که اين بازی ها بعد از المپيک و جام جهانی بيشترين توجه رسانه ای و مردمی را به خود جلب می کنند، که اين مسئله با توجه به جمعيت بالای قاره آسيا دور از ذهن به نظر نمی رسد. حضور کشورهايی مثل چين، کره جنوبی و ژاپن که در المپيک هم جزو تيمهای مدال آور هستند، اعتبار ويژه ای به اين بازی ها می دهد.

اما بازی های آسيايی نيز مثل همه مسابقات ورزشی فراگير ديگر در طول ساليان برگزاری اش با مناقشاتی روبرو بوده است. اولين اختلاف ها درسال ۱۹۶۲ و بر سر حضور دو کشور اسرائيل و جمهوری خلق چين در اين بازی ها پيش آمد.

هفتمين دوره بازی های آسيايی اولين دوره ای بود که در غرب آسيا و در تهران، پايتخت ايران، برگزار می شد. البته در اين دوره تعداد زيادی از تيمهای عربی در اعتراض به حضور اسرائيل از حضور در بازی ها انصراف دادند

سايه سياست

در آن سال اندونزی که ميزبان بازی ها بود اعلام کرد که اسرائيل را به اين بازی ها راه نخواهد داد و اين تصميم اندونزی حمايت کشورهای اسلامی را (که تعداد زيادی از کشورهای آسيای را تشکيل می دهند) به همراه داشت. اندونزی همچنين اعلام کرد که به دليل به رسميت شناختن جمهوری چين از پذيرش جمهوری خلق چين در بازی ها نيز سرباز خواهد زد. در آن زمان هنوز حکومت کمونيستی چين در جامعه جهانی رسميت نيافته بود.

مناقشه ديگر در سال ۱۹۷۰ بروز کرد. زمانی که کره جنوبی، ميزبان بازيها، اعلام کرد به دليل خطرهای امنيتی که از جانب کره شمالی متوجه اين کشور است قادر به برگزاری بازی ها نيست. کره جنوبی، تايلند ميزبان دوره قبلی بازی ها را مجبور کرد که با منابع مالی کره جنوبی اين دوره بازی ها را نيز ميزبانی کند.

اما در سال ۱۹۷۳ باز بحثهای سياسی بر اين بازی ها سايه انداخت. فدراسيون بازی های آسيايی در اين سال تصميم گرفت درخواست عضويت اسرائيل و جمهوری خلق چين را بپذيرد. بنابراين هفتمين دوره بازيهای آسيايی در سال ۱۹۷۴ در تهران اولين دوره ای بود که اين دو کشور در بازی های آسيايی شرکت کردند.

همچنين هفتمين دوره بازی های آسيايی اولين دوره ای بود که در غرب آسيا و در تهران، پايتخت ايران، برگزار می شد. البته در اين دوره تعداد زيادی از تيمهای عربی در اعتراض به حضور اسرائيل از حضور در بازی ها انصراف دادند. ورزشکاران ديگر تيمهای عربی حاضر در بازی ها به همراه پاکستان، جمهوری خلق چين و کره شمالی هم از بازی کردن با حريفان اسرائيلی خود خودداری کردند.

بازی های ۱۹۷۴ تهران از يک نظر ديگر نيز استثنايی شد و آن تدابير امنيتی بی سابقه آن بود. بازی های آسيايی ايران دو سال بعد از المپيک مونيخ و ماجرای گروگان گيری ورزشکاران اسرائيلی از سوی مبارزان فلسطينی برگزار می شد و با توجه به اينکه اولين بار بود که ورزشکاران اسرائيلی در اين بازی ها شرکت می کردند دولت وقت ايران تدابير امنيتی گسترده ای را در اين بازی ها اجرا کرد.

بدون اسرائيل؛ با جمهوری های تازه استقلال يافته

در سال ۱۹۷۷ هم پاکستان که قرار بود ميزبان بازی های سال ۱۹۷۸ باشد اعلام کرد به دليل درگيری های اين کشور با هند و بنگلادش توانايی برگزاری بازی ها را ندارد و بار ديگر اين تايلند بود که برای ميزبانی بازی ها اعلام آمادگی کرد.

با توجه به مسائل پيش آمده در دوره های مختلف بازيهای آسيايی مقامات فدراسيون بازی های آسيايی تصميم گرفتند تجديدنظرهای اساسی در اصول اين سازمان کنند. سازمان جديدی که از دل اين اصلاحات بيرون آمد، «شورای المپيک آسيا» نام داشت که از بازی های سال ۱۹۸۶ سئول رسماً مسئوليت اين بازی ها را به عهده گرفت.

آخرين تحول عمده در بازی های آسيايی پس از لغو عضويت اسرائيل در سال ۱۹۹۴ اتفاق افتاد که شورای المپيک آسيا تصميم گرفت جمهوری های تازه استقلال يافته شوروی سابق را که در اين قاره واقع شده بودند، به عضويت شورای المپيک آسيا بپذيرد

در دوره های بعد شورای المپيک آسيا عضويت اسرائيل را در اين شورا برای هميشه لغو کرد و از اين کشور خواست در رقابت های ورزشی قاره اروپا شرکت کند.

آخرين تحول عمده در بازی های آسيايی در سال ۱۹۹۴ اتفاق افتاد که شورای المپيک آسيا با وجود مخالفت بعضی از کشورهای عضو تصميم گرفت جمهوری های تازه استقلال يافته شوروی سابق را که در اين قاره واقع شده بودند، به عضويت شورای المپيک آسيا بپذيرد.

به اين ترتيب از اين سال پنج کشور قزاقستان، ازبکستان، قرقيزستان، ترکمنستان و تاجيکستان به کشورهای شرکت کننده در بازی های آسيايی اضافه شدند. از ميان اين پنج کشور، قزاقستان و تا حدودی ازبکستان همواره در ميان تيم های بالای جدول توزيع مدال ها بوده اند.

پانزدهمين دوره اين بازيها که در دوحه قطر برگزار می شود، دومين دوره ای است که اين بازی ها در غرب آسيا و اولين باری است که در يک کشور عربی برگزار می شود. کشور قطر برای برگزاری اين بازی ها مخارج بسيار سنگينی متحمل شده و از برجسته ترين متخصصان برگزار کننده بازيهای المپيک که پيش از اين مديريت المپيک های سيدنی و آتن را برعهده داشته اند برای برگزاری اين بازی ها کمک گرفته است.