پژمان راهبر کارشناس ورزشی

دو حريف چينی در مرحله نيمه نهايی تنيس روی ميز - المپيک 2004؛ گرچه چينی ها در آتن يکی از چهار مدال طلای اين رشته را به رقيبی از کره جنوبی واگذار کردند اما همچنان يکه تاز تنيس روز ميز شناخته می شوند

اين پيش‌بينی در شرايطی صورت گرفته است که ورزشکاران پرجمعيت‌ترين کشور جهان با چهره‌های مصمم و خندان انگيزه‌ای جز درخشش در مسابقاتی که سه سال بعد برگزار می‌شود، ندارند.

برای رديابی توفيق عجيب چين به روزی برمی‌گرديم که نهضت المپيک نضج می‌گرفت. بارون پير دو کوبرتن، بنيانگذار المپيک نوين از طريق سفارت فرانسه در چين، از اين کشور برای حضور در المپيک دعوت به عمل آورد، اما چين سنتی اساسا با رويدادهای ورزشی و خارجی، بيگانه بود و به اين دعوت پاسخی نداد.

در تاريخ نگاری ورزش چين که ساکنان کشور باستانی بنا به اسناد تاريخی مخترع ورزش نوينی مثل فوتبال هستند، نشانه‌های کمرنگ المپيک را می‌توان در سال ۱۹۰۴ يافت که برخی روزنامه‌ها درباره المپيک سوم، برگزار شده در سن لوئيس ايالات متحده مطالبی کوتاه نوشتند؛ رويدادی که دو سال بعد در يک پاورقی مفصل به اطلاع مردم چين رسيد.

تيانتيان وانگ، ژيمناست چينی در آتن؛ درخشش چين در المپيک برخاسته از توفيق ورزشکارانش در رشته های انفرادی است

۲۴ اکتبر۱۹۰۷ نيز از آنجا روز مهمی است که ژانگ پولنگ، يک مقام بلندپايه چينی در يک سخنرانی تاريخی در تيان‌جين اعلام کرد: چين بايد بدون توجه به نتايج ضعيف احتمالی، ورزشکاران را به المپيک بفرستد.

اما بعد از عضويت چين در کميته بين‌المللی المپيک در سال ۱۹۲۲، چين سه ورزشکار را به المپيک هشتم فرستاد که آنها در رشته غير رقابتی تنيس به ميدان رفتند. اما اولين حضور جدی اين کشور در المپيک به سال ۱۹۴۸ برمی‌گردد که يک هيات ۵۲ نفره برای شرکت در مسابقات به لندن اعزام شدند و نتايج خوشايندی را کسب نکردند و علاوه بر پذيرفت شکست‌های پی در پی، ورزشکاران حتی پول بازگشت به وطن را هم نداشتند.

پس از قدرت گرفتن حکومت خلق چين در سال ۱۹۴۹، حضور چين در المپيک‌ها به دليل مناقشه بين المللی بر سر حاکميت تايوان با مشکلاتی مواجه شد تا جايی که در سال ۱۹۵۸ دولت چين روابط خود را با کميته بين المللی المپيک قطع کرد.

ديپلماسی پينگ پنگ

اما همانگونه که تيرگی روابط چين با جهان غرب، نخستين نشانه های خود را در انزوای ورزشی پرجمعيت ترين کشور جهان آشکار کرد، بهبود اين روابط هم، با گذشت بيش از يک دهه بار ديگر در يک رويداد ورزشی جلوه گر شد و به ياد ماند؛ هنگامی که در ششم آوريل 1971 در خلال سی و يکمين دوره مسابقات تنيس روی ميز قهرمانی جهان در ژاپن، تيم آمريکا رسما برای بازديد از جمهوری خلق چين دعوت شد.

کيسينجر در سی امين سالگرد رويدادی که به "ديپلماسی پينگ پنگ" شهرت يافته است، به يک بازی نمايشی با معاون نخست وزير چين پرداخت

اين تيم نه نفره به اتفاق شش همراه (از جمله همسر دو تن از ورزشکاران) چهار روز بعد، از طريق هنگ کنگ وارد خاک اصلی چين شدند تا نخستين آمريکايی هايی باشند که پس از انقلاب کمونيستی به اين کشور راه می يابند.

امروز، شايد کمتر کسی نتيجه اين بازيهای دوستانه (و شکست آمريکايی ها در ديدار با ميزبانانشان) را به ياد بياورد، اما عبارت "ديپلماسی پينگ پنگ" جای خود را در فرهنگ رسانه ها به عنوان يک تمثيل باز کرد؛ تمثيلی از تلاش برای بهبود روابط سياسی با تکيه بر ورزش.

ده روزنامه نگار، از جمله پنج خبرنگار آمريکايی سفر اين گروه را پوشش دادند که آغازگر دوره تازه ای در رويارويی چين با جهان غرب و ترميم تدريجی روابط اين دو قطب تلقی شد. چند ماه پس از اين سفر، هنری کيسينجر، مشاور امنيت ملی آمريکا در آن زمان، ديداری مخفی از پکن داشت و سال بعد، ريچارد نيکسون، رئيس جمهور وقت آمريکا در سفری رسمی به چين، با مائو تسه تونگ ديدار کرد.

آغاز درخشش

سرانجام پس از بهبود روابط چين با جامعه جهانی، از جمله کميته المپيک، چينی ها نخستين حضور قدرتمند خود در المپيک را تجربه کردند؛ در المپيک 1984 لس آنجلس، جايی که چين تنها عضو اردوگاه کمونيسم بود که 224 ورزشکار به مهد کاپيتاليست‌ها فرستاد و البته در نبود کشورهای قدرتمند بلوک شرق درخشيد.

از اين به بعد المپيک‌ها محلی برای حضور درخشان و طلايی چينی‌ها‌ست. آنها با توفيق در رشته‌های انفرادی مثل دو و ميدانی، شنا، تيراندازی، ژيمناستيک، تنيس روی ميز و بدمينتون در پی رفع ضعف در رشته‌های تيمی مهمی مثل بسکتبال، واليبال و فوتبال هستند.

نتايجی که آنها در آخرين المپيک کسب کرده‌اند و 32 طلای به دست آمده، گرچه برای مقامات سختگير چينی که پس از مسابقات نارضايتی ضمنی خود را اعلام کردند، راضی کننده نبود اما پيامی بود خطاب به ورزشکاران دنيا، اينکه از اين به بعد در هر رشته‌ای حداقل يک رقيب سرسخت دارند. يک رقيب سرسخت که هميشه می‌خندد!