پژمان راهبر

برانکو ايوانکوويچ به تيم ايران مطمئن است اما راه صعود به جام جهانی را دشوار می داند

"آيا اين، بهترين تيم تاريخ فوتبال ايران است؟" پاسخ برانکو ايوانکوويچ، سر مربی اهل کرواسی تيم ملی ايران به چنين سوالی دو پهلوست. او لبخند می‌زند و می‌گويد: "فقط می‌توانم بگويم اين بهترين تيم ملی فعلی ايران است."

شرايط ايران در فاصله يک هفته تا آغاز مرحله دوم مسابقات مقدماتی جام جهانی مشابه با تمام ادوار پيشين است. نکته‌ای که سيامک قليچ‌خانی روزنامه‌نگار، آن را چنين تحليل می‌کند: "ما هميشه قبل از آغاز هر مسابقه‌ای قوی‌ترين تيم تاريخ را داشته‌ايم، نکته‌ای که به مرور به تصور هميشگی ما تبديل شده است."

"از ديد مردم، ما هميشه با همين پيش فرض وارد مسابقه شده ايم." اما نتيجه همه اين انتظارات، همانگونه که اين روزنامه نگار می گويد، تنها دو دوره صعود به جام جهانی بوده است.

نوسازی پس از شکست

تيم ايران، به دنبال سومين حضور در مرحله نهايی جام جهانی فوتبال است

پس از شکست تلخ ايران در رقابت‌های مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۲ که ماراتن طولانی مسابقات با بازی حذفی مقابل ايرلند به پايان رسيد، برانکو ايوانکوويچ با نوسازی نسبی تيم ملی، اميد بسياری را به وجود آورده است. تيم او با تلفيقی از جوانان درخشان و با تجربه‌ها، مجموعه ای است که کمتر مربی در تاريخ فوتبال ايران آن را در اختيار داشته است.

جهانگير کوثری، مفسر فوتبال می‌گويد: "نمی‌شود به طور مطلق گفت که اين قوی‌ترين تيم تاريخ فوتبال ماست. ما در دوره‌های ديگر، از جمله در مرحله مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۸ از شرايط مشابهی برخوردار بوده‌ايم، ضمن اينکه در بعضی پست‌ها، مثل دروازه‌بانی قوی‌تر بوديم. در آن تيم، حجازی پشت خط دفاعی محکمی بود که آندرانيک اسکندريان، حسن نظری، نصرالله عبداللهی و حسين گازرانی را داشت. همينطور ستارگانی مثل پرويز قليچ‌خانی، ابراهيم قاسمپور، حسن روشن و رضا عادل‌خانی."

دارايی ايران؛ صف به صف

ابراهيم ميرزا‌پور، دروازه بان ۲۷ ساله تيم ملی ايران که اوج گرفتن او به مسابقات مقدماتی ۲۰۰۲ برمی‌گردد، با وجود مصدوميت‌های گاه و بيگاه، مرد اول قفس توری ايران است، در حالی که يحيی گل محمدی ۳۴ ساله با تجربه‌ای طولانی، در کنار رحمان رضايی عضو تيم مسينای ايتاليا، محمد نصرتی ۲۴ ساله از باشگاه پاس و احتمالا علی بداوی، جوان چپ‌پای تيم فولاد خوزستان در خط دفاعی مقابل او بازی می‌کنند.

برانکو ايوانکوويچ، از زمانی که تيم ايران را در اختيار گرفت، سيستم ۱ - ۳- ۲- ۴ را برگزيد که هنوز هم آرايش محبوب او در زمين است؛ چهار دفاع، دو هافبک دفاعی، سه هافبک هجومی و يک مهاجم اصلی.

فوتبال ايران در يک نگاه تاسيس فدراسيون: 1920 عضويت در فيفا: 1945 شرکت در جام جهانی: دو بار (1978 و 1998) عناوين قاره ای: سه بار قهرمانی آسيا (1968، 1972 و 1976)، چهار دوره بازيهای آسيايی (1974، 1990، 1998 و 2002) ايران برای نخستين بار در سال 1974 در رقابتهای مقدماتی شرکت کرد و چهار سال بعد برای اولين بار به جام جهانی (آرژانتين) رسيد. در اين جام، ايران مقابل هلند و پرو شکست خورد اما اسکاتلند را با تساوی يک بر يک متوقف کرد. ايرانی ها پيش از اين، توان بالقوه خود را ثابت کرده اند. در فاصله سالهای 1968 تا 1976 سه بار جام قهرمانی آسيا را به دست آوردند، بدون آنکه در هيچ مسابقه ای بازنده شوند. ايران در 1998 برای دومين بار به مسابقات جام جهانی راه يافت. در همين جام، به نخستين پيروزی در دور نهايی اين مسابقات دست يافت و آمريکا را با نتيجه دو بر يک شکست داد. با وجود اين، در گروه خود پس از آلمان و يوگوسلاوی قرار گرفت و نتوانست به جمع 16 تيم برتر صعود کند. سايت رسمی جام جهانی فوتبال - فيفا

پيراهن دو مرد کليدی خط هافبک، برای جواد نکونام (ستاره ۲۵ ساله تيم پاس تهران) و فريدون زندی بازيکن خبرساز ايرانی‌تبار کايزرسلاترن کنار گذاشته شده است. البته تيم برانکو هرگز با ترکيب نکونام – زندی به ميدان نرفته است و آنها احتمالا تنها پيش از بازی بحرين – ايران در منامه، چند جلسه کنار هم به تمرين خواهند پرداخت.

سه مرد ديگر خط ميانی که وظايف تهاجمی بيشتری دارند از ميان مهدی مهدوی‌کيا عضو تيم‌ هامبورگ (بال راست)، محرم نويد کيا بازيکن ۲۳ ساله بوخوم آلمان (هافبک وسط) و علی کريمی مرد سال آسيا در سال ۲۰۰۴ به اضافه جواد کاظميان از پرسپوليس، عليرضا نيکبخت واحدی، چپ پايی که تازه به الوصل امارات پيوسته، ايمان مبعلی، بازيگردان فولاد خوزستان و خداداد عزيزی از پاس انتخاب خواهند شد.

مرد اول برانکو در خط حمله کسی نيست جز علی دايی ۳۴ ساله، رکورد‌دار جدول گلزنان ملی جهان که دو رقيب سرسخت دارد؛ وحيد هاشميان از بايرن مونيخ و رضا عنايتی (آقای گل فعلی ليگ ايران از استقلال). اين احتمال نيز هست که برانکو از هاشميان در خط‌ هافبک استفاده کند. آيا اين ميزان ثروت بی‌سابقه نيست؟

انتخاب دشوار

ايوانکوويچ می‌گويد: "بازيکنانی که در تيم ملی هستند از نظر من بهترين‌اند و تصميم‌گيری برای انتخاب يک تيم ۱۱ نفری از ميان آنها کار ساده‌ای نيست ولی به دليل مسووليت بزرگی که بر عهده من است، در اين تصميم‌گيری ترديدی ندارم."

او به اندازه روزنامه‌نگاران و طرفداران فوتبال ايران خوشبين است، اما پيش از آنکه اين خوشبينی را بروز دهد، با چند جمله واقعگرايی خود را به رخ می‌کشد: "من خوشبينم و مطمئن. اما در عين حال گروه دشواری داريم. يادتان باشد سه تيم اين گروه جزو چهار تيم برتر جام ملت‌های آسيا بوده‌اند، مضاف بر اينکه ژاپن قهرمان جام ملت‌های ۲۰۰۴ است. ما البته بازيکنان درجه اولی داريم اما تيم اصلی ما که بخشی از آن متشکل از لژيونرهاست، فقط دو جلسه تمرين واقعی خواهد داشت و اين يک مشکل بزرگ است."

برانکو ايوانکوويچ يادآور می‌شود که تيم او پيش از آخرين ديدار تدارکاتی مقابل بوسنی، ۱۲ غايب دارد. "ابراهيم ميرزا پور، عليرضا نيکبخت واحدی، سيد محمد علوی، خداداد عزيزی، ايمان مبعلی، علی کريمی، وحيد هاشميان، مهدی مهدوی کيا، رحمان رضايی، فريدون زندی، فرهاد مجيدی و حميد شفيعی که از بين اين جمع، ۹ نفر بين ۱۴ بازيکن اصلی‌اند و ۷ نفر جزو ترکيب اصلی. اين مشکل واقعی ماست."

آرامش و اطمينان

طرفداران فوتبال ايران قبل از هر مسابقه‌ای، تيمشان را با خوشبينی و انتظارات فراوان می‌نگرند

در عين حال، قبل از اولين بازی مرحله مقدماتی در منامه مقابل بحرين، بزرگترين چالش فوتبال ايران، ايجاد فضايی آرام برای تيم ملی است، تا آنجا که محمد دادکان رئيس فدراسيون فوتبال ايران می‌گويد: "مطبوعات تا پايان مسابقات دندان روی جگر بگذارند!"

به عقيده سيامک قليچ‌خانی، دبير فوتبال روزنامه همشهری، تجربه برانکو و فوتبال ايران از حذف در مسابقات مقدماتی ۲۰۰۲ کارا و پيش برنده خواهد بود. "سال ۱۹۷۴ تيم خوبی داشتيم اما از استراليا شکست خورديم و به جام جهانی صعود نکرديم. اما چهار سال بعد کمک مربی همان تيم، حشمت مهاجرانی با تجربه حذف، تيم را به آرژانتين برد. به نظر من تجربه حضور برانکو در سمت دستياری ميروسلاو بلاژويچ، مربی قبلی، به صعود تيم ملی کمک خواهد کرد."

جهانگير کوثری نيز در اين باره عقيده دارد: "تيم ايران با يک مربی با هوش و البته با قانون جديد که براساس آن، پنج تيم آسيايی شانس صعود به جام جهانی را دارند، در آلمان ۲۰۰۶ حاضر خواهد بود."

جدا از مسايل فنی، به باور اين مفسر فوتبال، برانکو شناخت اجتماعی خوبی از کار کردن در ايران دارد. "اين همان امتيازی است که حشمت مهاجرانی با استفاده از آن، تيم را به جام جهانی برد". اما او يادآوری می کند: "البته ما کار واقعا سختی داريم، به ويژه مقابل بحرين، که سخت‌ترين بازی ماست. بازيکنان تيم ملی بايد توجيه شوند که اگر در بازی اول باختند، همه چيز تمام نخواهد شد و اين تنها يک شکست در يک بازی خارج از خانه است."

'ايمان کافی نيست'

بيست و يکم بهمن ماه برای فوتبال ايران روز ويژه‌ای است. ايران پس از پيروزی چهار بر دو مقابل بحرين در بازی رده‌بندی جام ملت‌های آسيا ۲۰۰۴، برای انتقام يکی از تلخ‌ترين شکست‌های تاريخ وارد ميدان منامه خواهد شد. بحرين همان تيمی است که ۴ سال پيش با پيروزی سه بر يک، ايران را از صعود به جام جهانی محروم کرد. تيمی که امروز، با مربيگيری يوريچيچ استريشکو مربی کروات، بهترين تيم چند سال اخير خود را دارد.

برانکو درباره بحرين می‌گويد: "آنها به خودشان اعتقاد دارند، اين نکته‌ای کاملا قابل توجه است. استريشکو دوست سی ساله‌ام را خوب می‌شناسم و مطمئنم به چيزی جز پيروزی فکر نمی‌کند."

هيچ کس نمی‌تواند پيش‌بينی کند سرنوشت ايران در مسابقات مقدماتی جام جهانی و در مواجهه با سه تيم ژاپن، بحرين و کره شمالی چه خواهد بود؛ ايرانی که تيم پرشور، پرستاره اما پر نوسانی است. برانکو می‌گويد: "من فقط کار می‌کنم، چون به ايمان تضمينی نيست!"