شهره بیات، داور برجسته شطرنج جهان: حجابم را برداشته‌ام و می‌ترسم به ایران برگردم

برای شهره بیات داور ۳۲ ساله ایرانی، مسابقات قهرمانی جهان زنان در روسیه رویدادی ویژه بود. او برای نخستین بار به عنوان سر داور در یک تورنمنت حاضر می‌شد.

اما این دستاورد در حاشیه انتشار گسترده عکس بدون حجاب خانم بیات در شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت. او در حالی بدون روسری عکس گرفت که حجاب در کشورش اجباری است.

خانم بیات حالا فکر می‌کند در صورت بازگشتن به ایران امنیت نخواهد داشت. او به بی‌بی‌سی گفت: "موبایلم را روشن کردم و دیدم عکس من همه جا (در رسانه‌های ایران) است. آن‌ها می‌گفتند من به این دلیل روسری سر نکردم چون می‌خواستم به حجاب اعتراض کنم."

"زنان باید حق انتخاب داشته باشند"

خانم بیات که برای حضور در دور دوم مسابقات قهرمانی جهان در ولادیووستک در شرق روسیه است، می‌گوید: "این خلاف باورهای من است. مردم حق دارند لباسی که می‌خواهند بپوشند را انتخاب کنند، این نباید اجباری باشد. من تحمل می‌کردم به این دلیل که در ایران زندگی می‌کردم و انتخاب دیگری نداشتم."

اما این بار مشکلات جدی برای شهره بیات پیش آمد.

تصاویر خانم بیات به طور گسترده در فضای مجازی پخش شد و رسانه‌های حکومتی ایران در مورد این که خانم بیات روسری‌اش را بجای سر کردن روی شانه‌هایش انداخته بود، بحث کردند. در عکس دیگری که همان روز از او منتشر شد، خانم بیات در حالی دیده می‌شود که موهایش را (البته نه چندان سفت و سخت) پوشانده بود.

خانم بیات می‌گوید که فدراسیون شطرنج ایران به او دستور داده در پاسخ به این جنجال‌ها "چیزی بنویسد" که به معنای عذرخواهی و دفاع از پوشش قانونی ایران باشد؛ اما شهره بیات حاضر به انجام این کار نشد.

حالا او می‌گوید که بازگشت به ایران برایش بسیار خطرناک است: "خیلی از مردم در ایران به دلیل روسری در زندان هستند. این یک مسئله بسیار جدی است. شاید آن‌ها بخواهند از من مثالی برای بقیه بسازند."

خانم بیات همچنین می‌گوید که از دیدن واکنش‌ها "خیلی ترسیده است."

از آنجایی که شهره بیات هیچ کدام از قوانین فدراسیون جهانی شطرنج را زیر پا نگذاشته است، "فیده" تا کنون واکنش رسمی نسبت به این قضیه نداشته است. اما نایجل شورت، استاد بزرگ انگلیسی و نایب رئیس فیده با انتشار عکسی در توییتر از او تقدیر کرد.

خانم بیات می‌گوید که از فدراسیون شطرنج ایران خواسته است که با فرستادن نامه‌ای، امنیت او را هنگام بازگشتن به ایران تضمین کند، ولی این فدراسیون قبول نکرده است. او می‌گوید که این فدراسیون از سوی مقام‌های بالاتر تحت فشار است.

"دستاوردهایم نادیده گرفته شده"

شهره بیات از این که جنجال‌های مربوط به حجاب، دستاوردهای او در شطرنج را به حاشیه رانده، عصبانی است. او یکی از معدود داوران برجسته زن شطرنج جهان و همچنین تنها سر داور زن از قاره آسیا است.

او می‌گوید: "فکر نکنم هیچ زن ایرانی دیگری در چنین تورنمنت سطح بالایی کار کرده باشد. اما الان تنها مسئله‌‌ای که مطرح شده، حجاب من است نه کیفیت کارم. این واقعا اذیتم می‌کند."

ماجرای خانم بیات تنها کمی پس از قضیه کیمیا علیزاده اتفاق افتاده است. خانم علیزاده به عنوان تنها زن مدال‌آور ایران در المپیک در اینستاگرامش نوشت به ایران برنمی‌گردد.

خانم بیات می‌گوید: "به نظرم فشار زیادی روی مردم و به خصوص ورزشکاران است. فشار برای این که شما را به چیزی تبدیل کنند، که نیستید."

او حتی پیش از جنجال اخیر هم این فشار را حس کرده بود. خانم بیات یک بار عکسی برای فدراسیون شطرنج ایران فرستاده بود، اما فدراسیون درخواست کرده بود عکس دیگری بگیرد، به این دلیل که حجاب خانم بیات در عکس اول "به اندازه کافی خوب" نبوده است.

خانم بیات الان روی کارش در تورنمت ولادیووستوک تمرکز کرده است و مطمئن نیست که بعدا می‌خواهد چه کاری انجام دهد.

اما از آنجایی که نمی‌تواند به ایران بازگردد، به این نتیجه رسیده که چیزی برای از دست دادن ندارد و حجابش را به طور کامل برداشته است.

شهر بیات می‌گوید: "تصمیم خیلی سختی است. خیلی ناراحتم به این دلیل که خانواده‌ام را از دست خواهم داد." اما در عین حال اعتراف می‌کند که برداشتن حجاب باعث شده که "خودش باشد."

او می‌گوید: "اگر گزینه رفتن به ایران را داشتم، البته که دوست داشتم (می‌رفتم) ولی نمی‌دانم (در صورت رفتن) چه اتفاقی برایم خواهد افتاد."