شش قدم؛ استادیوم‌های فوتبال ایران، محله بی‌قانونی که کشته و زخمی می‌دهد

تعداد درگیری‌های خونین فوتبالی در ورزشگاه‌های ایران از دهه ۵۰ تا ۸۰ به قدری کم است که رسانه‌های فوتبالی بارها به مرور خاطرات این فهرست کوتاه پرداخته‌اند. اما حالا به نظر می‌رسد که هفته‌ای بدون زد و خورد سپری نمی‌شود و البته همراه با آماری چشمگیر از آسیب‌دیدگان و بازداشت‌شدگان.

استادیوم‌ از محیط خانوادگی پیش از انقلاب و جایی برای گذران اوقات فراغت مردان در دهه‌های شصت و هفتاد، به محله بی‌قانون افرادی تبدیل شده‌ که تیم مورد علاقه خود را قربانی بی‌عدالتی‌ها می‌دانند.

آنها اعتمادی به فدراسیون، سازمان لیگ، کمیته داوران، کمیته انضباطی و کمیته اخلاق ندارند و با زور بازوی خودشان می‌خواهند "احقاق حق" کنند.

شدت و تعداد حوادث در فوتبال ایران به قدری افزایش یافته که این هفته فرصتی برای پیگیری اظهارات رییس پیشین کمیته انضباطی درباره پرونده آزار جنسی باقی نگذاشت.

عبدالرحمان شاه حسینی گفت: "گزارشی ۳۰ صفحه‌ای از یکی از نهادهای امنیتی رسید در خصوص خواسته‌های نامشروع. اشخاص فوتبالی هم اظهارات خود را هم امضا کرده‌اند اما پرونده رها شد. محتویاتش به قدری تکان دهنده است که معذورم از بیانش و باید رسیدگی شود."

لیگ خونین

می‌توان با اعلام اینکه درگیری‌های فوتبالی در همه جای دنیا وجود دارد، بارش سنگ و صندلی در ورزشگاه‌های ایران را توجیه کرد. اما آیا حوادث فوتبالی خارج از ایران نیز هفتگی است؟‌

نشانه‌های آشکاری پیرامون درگیری‌های خونین ورزشگاه‌های ایران وجود دارد که بیانگر سهل‌انگاری، سوء مدیریت و ناکارآمدی در سازماندهی و برگزاری رقابت‌هاست.

هر ورزشگاهی به روش خود تماشاگران مهمان را اسکان می‌دهد. سکوی تماشاگران تیم مهمان در هر بازی ممکن است متفاوت از دیدار قبلی باشد.

از سمت فدراسیون نیز هر ناظری به اندازه برش و اقتدار خودش، کنار زمین را مدیریت می‌کند.

شیوه بلیت فروشی در بازی‌ها متفاوت است. گاهی الکترونیکی، گاهی باجه‌ای، گاهی بانکی و بعضی وقت‌ها تلفیقی از همه این شیوه‌ها.

تماشاگران در ازای بلیتی که می‌خرند صاحب شماره صندلی نیستند.

هنگام بازی‌های مهم، شیوه ورود و خروج تماشاگران به ورزشگاه‌ها محترمانه نیست.

وضعیت بهداشتی و رفاهی استادیوم‌ها، حتی تازه تاسیس‌ها نیز اسفناک است.

بارها دیده شده است که مامورین هنگام بروز درگیری، سردرگم و پراکنده‌اند. این آشفتگی باعث می‌شود به جای مهار فنی، آرایش تاکتیکی و عقب راندن بدون درگیری تماشاگران خشمگین، ناخواسته سکوها را تبدیل به عرصه نبردهای تن به تن کنند.

در برخی تصاویر درگیری‌ها، واکنش متفاوت مامورین (در یک صحنه واحد) نمایان است و هر ماموری نظم را بر اساس قدرت تحمل خودش اعمال می‌کند.

مکانیسم خاصی برای شناسایی مجرمین وجود ندارد. هواداری که این هفته سری را شکسته، چه بسا هفته بعد هم در ورزشگاه دیگری سنگی بیاندازد و سری را بشکند.

در این بین، چهره‌هایی شناخته‌ شده و منتسب به باشگاه‌ها نیز در شبکه‌های اجتماعی با نفرت پراکنی و درج اخبار کذب، دستجات هواداری را مهیای خونریزی در بازی‌های بعدی می‌کنند.

نمی‌توان بدون چاره‌اندیشی برای این معضلات، صرفاً با افزودن بر تعداد مامورین به مقابله با خشونت روزافزون ورزشگاه‌ها رفت.

برای بازی پدیده و استقلال در مشهد تدابیر امنیتی چنان شدید بود که به نوشته رسانه‌های ایران علاوه بر نیروهای متفاوت امنیتی و انتظامی در داخل و خارج ورزشگاه، پلیس مرزبانی نیز حضورش روی سکوها و بین هواداران محسوس بود.

در تبریز، تماشاگری وارد زمین شد و سیلی به صورت کاپیتان تیم ملی زد اما باشگاه طبق مصلحتی نامشخص، حتی از صدور بیانیه رسمی در محکومیت این اقدام و دلجویی از کاپیتانش خودداری کرد.

به نحوی که فدراسیون در حکم صادره برای وقایع تبریز تاکید کرده است: "برای شناسایی هویت تماشاگری که موجب تعدی به کاپیتان تیم گردید، پرونده مفتوح است تا اقدام لازم انجام گیرد."

یعنی کمیته انضباطی از باشگاه تقاضا می‌کند برای حفظ حرمت بازیکنش که کاپیتان تیم ملی است، اقدام کند.

در این حکم مسائلی چون فحاشی به داور، تخریب صندلی‌ها، پرتاب سنگ و همچنین درگیری داخل و خارج از ورزشگاه قید شده و شامل جریمه نقدی با محرومیت تعلیقی از یک بازی خانگی است.

اشکان دژاگه به دلیل رفتار غیر ورزشی و با توجه به دفاعیه، حسن سابقه و خدمات به تیم ملی، به جریمه نقدی و یک جلسه محرومیت تعلیقی محکوم شده.

در حکم، خطاب به باشگاه تراکتورسازی تبریز آمده است که باید نسبت به شناسایی "برخی از تماشاگران معلوم‌الحال" بررسی لازم را انجام دهد.

پرسپولیس - سپاهان، بدون گل با یک کشته

تنها محروم این مسابقه، کسی است که هیچ نقشی در خشونت‌های خونین بازی نداشته.

سیاوش یزدانی پس از بازی، پرسپولیسی‌ها را در خصوص حضور در اصفهان تهدید کرده. او تا اطلاع ثانوی از همه مسابقات محروم است. یعنی اگر این حرف را به زبان نمی‌آورد، هیچکس در بازی خونین تهران محروم نمی‌شد.

رییس مرکز اورژانس، تعداد مصدومین بازی پرسپولیس و سپاهان را ۲۹۶ نفر عنوان کرد که ۴۰ نفرشان به بیمارستان منتقل شدند.

او درباره تماشاگری که در ورزشگاه جان سپرد، گفته است به خاطر مصرف مواد مخدر دچار وقفه تنفسی شده.

معاون وزیر ورزش درباره زد و خوردها می‌گوید: "رخ دادن چنین صحنه‌های زشت و تاسف‌انگیز در شأن و شخصیت مردم و جامعه ورزش نیست. از فدراسیون خواسته‌ایم قاطعانه با خاطیان برخورد کند."

باشگاه پرسپولیس به دلیل "عدم رعایت شرایط میزبانی و فروش بیش از حد بلیت" ملزم شده طی ۴۸ ساعت، توضیحاتش را به کمیته انضباطی ارائه کند.

امیر قلعه‌نوعی هم به دلیل عدم حضور در نشست‌های خبری، به اتفاق دستیارش تکسیرا (به دلیل رفتار غیر ورزشی) باید دفاعیات خود را به کمیته انضباطی اعلام کنند.

فرصت ۴۸ ساعته برای ادای توضیحات، به مهدی کیانی بازیکن سپاهان هم به خاطر "تخلف و نشر اکاذیب" داده شده است.

مدیر عامل سپاهان با ناعادلانه خواندن حکم صادره گفت: "می‌خواهند حق سپاهان را ضایع کنند. با کارهایی که بیرانوند و برانکو کردند باید مادام‌العمر محروم شوند. مگر مربی پرسپولیس به سینه ناظر بازی نکوبید و بیرانوند فحاشی نکرد؟ این چه رایی است که صادر شده؟"

مسعود تابش همچنین گفت: "به طور رسمی اعلام کنند سپاهان از لیگ کنار بکشد. چطور ۲۴ ساعت بعد از بازی و بدون تحقیقات لازم، چنین با عجله برای سپاهان حاشیه‌سازی می‌کنند؟ مگر ندیدند که نیمکت ما را با سنگ می‌زدند. سر تیم ما را بریدند."

مدیر عامل پرسپولیس هم معتقد است: "جریانی نظام‌مند علیه پرسپولیس وجود دارد اما این باعث نمی‌شود ذره‌ای در حراست از منافع پرسپولیس کوتاهی کنیم. مستنداتی از حوادث بازی تهیه کرده‌ایم و پیگیری‌های مختلفی داشته‌ایم برای تامین امنیت تیم و هواداران در بازی‌های پیش رو."

ایرج عرب گفت: «پرسپولیس مظلوم است و هوادارانش مظلوم‌تر، ولی کوتاه نمی‌آییم. به هر وسیله‌ای متوسل شده‌اند تا پرسپولیس را به زیر بکشند. هر روز جبهه تازه‌ای علیه ما باز می‌شود و در خانه خودمان هم مورد حمله هستیم. این همه رفتار مغرضانه و پر از بغض نسبت به پرسپولیس قابل باور نیست. از همه طرف ما را می‌زنند".

در حالی که وزارت ورزش درباره وقایع ورزشگاه آزادی موضع گرفته، باز هم مهدی تاج در صحنه غایب است. مردی که در بحران‌ها کنار می‌نشیند تا غائله بخوابد.

مهدی تاج تنها رییس فدراسیون بازنشسته‌ای است که شامل قانون منع بکارگیری بازنشسته‌ها نشد و از سمت خود کنار نرفت.