الیشا شمسیان

برگزاری عيد سوکوت به يادگار چهل سالی است که يهوديان پس از خروج از مصر بطور مداوم در حرکت بودند. عيد سوکوت علاوه بر معنی و خصوصيت اصلی‌اش به عنوان يک عيد يهودی، دارای يک جنبه‌ی جهانی هم می‌باشد. اين جشنی است که در آن يهوديان پيام مخصوصی برای افراد بشر می‌فرستند و در آن هسته‌ای از اعتقاد به ماشيح موعود (ناجی جهان) دارد. يکی از مظاهر اين طرز تفکر قربانی کردن ۷۰ گاو نر در ۷ روز جشن بود. اين گاوها را برای سلامتی ۷۰ ملل جهان قربانی می‌نمودند. اين عمل، همبستگی يهوديان را با تمام ملل جهان نشان می‌دهد.

سوکوت ۵ روز بعد از يوم کيپور (روزه‌ی بزرگ کليميان که ۲۵ ساعت می‌باشد) شروع می‌شود که هفت روز ادامه دارد.

برابر نظر بيشتر مفسران تورا، منظور از سايه‌بان (سوکا) در بيابان، ابرهای ويژه‌ای بودند که به طور معجزه آسایی مردم را در بيابان از اطراف احاطه کرده و آنها را از هر گونه گزند و آسيب طبيعی محافظت می‌کردند. بنابراين سکونت در سوکا، يادآوری معجزه خداوند در خارج ساختن عبرانيان از مصر و محافظت از آنها در مدت چهل سال اقامت در بيابان است.

يکی ديگر از فلسفه‌های ساختن سوکا، با توجه به وضعيت خاص سقف آن بيان می‌شود. سقف سوکا از جنس حصير يا شاخ و برگ درختان است، به طوری‌‌که باران به آسانی داخل آن می‌شود. کسی که در سوکا ساکن است، از يک سو به وضعيت افرادی که سر پناه مناسبی برای خود ندارند، آگاه می‌شود و احساس همدردی بيشتری با مستمندان می‌کند و از سوی ديگر، به فرمان خداوند، خانه مستحکم و راحت خود را ترک کرده، در محلی که به ظاهر سقف محکمی ندارد، ساکن شده است. وی در اين حالت، توکل و ايمان خود را به خداوند تقويت کرده، اعلام می‌کند که به فرمان خالقش حاضر است حتی مکان راحت خود را ترک کرده و به محل مورد نظر او - گرچه دارای امکانات کمتری است - برود و اميد خواهد داشت که خداوند او را در هر وضعيتی- مانند اجدادش در بيابان سينای - حفظ می‌کند.

جشن جمع آوری محصول

نام ديگر سوکوت «حگ ها آسيف» به معنی جشن جمع آوری محصول است. سوکوت در ايام جمع آوری محصول برگزار می‌شود. جشن شاووعوت (اعطاء تورات) اولين برداشت حاصل است، حاصلی که در بهار کاشته شده است. سوکوت هم جشن جمع آوری محصول در پاييز است. در اين عيد پدران ما به خانه خدا در اورشليم می‌رفتند تا از خداوند از حاصل زمينی که به آنها داده، شکرگزاری نمايند.

چون اين جشن، جنبه کشاورزی دارد، چهار نوع از محصولات زمين که عبارتند از ترنج، شاخه درخت خرما، شاخه درخت مورد و شاخه درخت بيد را در دست گرفته و دعای مخصوصی می‌خوانند.

علمای يهود بکار بردن اين چهار نوع محصول را در نماز جشن سوکوت به دو صورت توجيه می‌کنند. توجيه اول بر اين مبنا است که ترنج به شکل قلب است، شاخه درخت خرما شبيه ستون فقرات انسان، برگ مورد به شکل چشم و برگ بيد به شکل لب می‌باشد. با دعايی که خوانده می‌شود، خدا خواسته می‌شود که همواره بتوان با عقل سليم و ايمان کامل، آن اعضا را تحت اختيار خود بگيرند.

در توجيه دوم، مردم دنيا به چهار گروه دسته بندی می شوند. گروه اول کسانی هستند که ايمان کامل و رفتار سالم دارند. «ترنج» طعم خوب و بوی مطبوعی دارد. پس شبيه گروه اول انسان‌هاست.

گروه دوم شامل کسانی است که تحصيلات و اطلاعات کامل دارند، ولی مراسم مذهبی را به جا نمی‌آورند. «شاخه درخت خرما» ميوه خوبی دارد ولی معطر نيست. پس شبيه گروه دوم است.

گروه سوم کسانی هستند که اطلاعات و معلومات مذهبی کاملی ندارند ولی اعمال و رفتارشان خوب و شايسته است. «شاخه مورد» ميوه ندارد ولی بوی آن مطبوع است. پس نماينده گروه سوم انسان‌ها می‌باشد.

کسانی که معلومات مذهبی ندارند و رفتارشان هم خوب نيست در گروه چهارم قرار می گيرند. «شاخه درخت بيد» ميوه ندارد و بوی مطبوعی هم از آن استشمام نمی‌شود، بنابراين نماينده گروه چهارم انسان‌هاست.

پس اين چهار نوع محصول زمين، چهار گروه از مردم را که در هر جامعه‌ای وجود دارند نمايش می‌دهد. انسان‌هايی که در جامعه زندگی می‌کنند در برابر همديگر مسؤل هستند زيرا اعمال و رفتارشان و ايمانشان در سرنوشت افراد ديگر جامعه مؤثر است. هر کدام از اين افراد معلومات و رفتارهای مختلفی دارند و روی هم جامعه را تشکيل می‌دهند. با جمع آوردن اين چند نوع گياه در يک بسته، صفات نيکو يعنی اتحاد و همبستگی و همکاری در ميان گروه‌های مختلف جامعه، حتی آنهايی که علم يا عمل مناسب مذهبی نيز ندارند، نمايش داده می‌شود.

روز بعد از آخرين روز سوکوت، «سيمحت تورا» يعنی شادی تورات می‌باشد. جشن سيمحا تورا به مناسبت به انجام رسيدن قرائت پنج جلد تورات در عرض يک سال برگزار می‌شود. در همان روز اولين فصل از جلد تورات قرائت می‌شود.