الهام ولیخانی

فوتبال قبل از ميلاد

تاريخ واقعی فوتبال چندان به مذاق ساکنان جزيره بريتانيا که خود را مادر بازی فوتبال می دانند، خوش نمی آید. بر اساس سندهای تاريخی، ريشه این بازی با توپ به ۳۴۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح و به سرزمين چين می رسد.

مصريان عهد فرعون نيز در حدود ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ سال قبل از ميلاد بازی با توپ را روی آثار باستانی به جا مانده در دره رود نيل در تبس ثبت کردند. سروده های هومر هم حاکی از آن است که يونانيها در حدود ۸۵۰ سال قبل از ميلاد مسيح به بازی با توپ روی آوردند.

در حدود ۴۰۰ تا ۷۰۰ سال پيش از ميلاد مسيح، ژاپنی ها هم مزه فوتبال را چشيدند ‌و امپراطور ژاپنی اولين کسی بود که بازی را از روی يک بلندی تماشا می کرد.

فوتبال سزاری

فوتبال درسرزمین انگلو ساکسون ها، در واقع سوغاتی بود که با سربازان ژوليوس سزار به خاک ولز (در غرب بریتانیا) رسيد و شايد بتوان حمله رومی ها به خاک انگلستان را سر آغاز تولد فوتبال امروزی دانست.

فوتبال آن زمان بيشتر وسيله ای برای ابراز شادی از فتح و پيروزی و همزمان برای اعلام کينه و نفرت از دشمنان شکست خورده بود. پس از هر لشگر کشی بازی نمايشی با سرهای بريده شده دشمنان (توپ) اجرا می شد.

فوتبال قرون وسطی

	نقاشی قدیمی از بازی فوتبال

فوتبال قرن ۱۴ بيش از آن که يک بازی قانومند باشد بيشتر به جدال دو گروه با تعداد نامحدود بازيکن شبيه بود، حتی گاهی ميان دو روستا. میزان بالای خشونت موجود در این بازی،‌ شاه وقت ادوارد سوم را بر آن داشت که هر نوع بازی با توپ را مخالف قانون اعلام کند.‌ پادشاه وقت فرانسه و پاپ در رم هم همين روش را پيشه کرده و مردم را به فراگيری تير اندازی با کمان يا هر ورزش و تفريح ديگری غير از فوتبال تشويق می کردند.

اگر چه شاه ادوارد دوم، ريچارد دوم و هنری پنجم و جيمز دوم بازی فوتبال را ممنوع اعلام کرده و بعضاً برای بازيکنان مجازات زندان در نظر گرفتند، اما به نظر می رسيد که فوتبال دوستان همچنان به بازی خود بيشتر از ترس از مجازات بها می دهند.‌ به اين ترتيب فوتبال از زمان ورود ژوليوس سزار تا به امروز هرگز از تاريخ زندگی مردم فاصله نگرفته است.

نود سال پس از اعلام اولين ممنوعيت، شاه ديگری در بريتانيا اعلام کرد که حالا که نمی شود جلوی بازی را گرفت، بازی به قيد پرداخت جريمه آزاد است و چند سال بعد جيمز اول فوتبال دوست جريمه بازی را کاهش داد.

درسال ۱۴۹۷ جيمز سوم دستور تحقيق و مطالعه بر روی بازی فوتبال را صادر کرد و بازی را رسماً آزاد اعلام کرد. با اين همه از آن جا که کليسا بايد حرف اول را می زد، همچنان مخالفت رهبران مذهبی با فوتبال منجر به غير قانونی بودن بازی در بسياری از مناطق بود.

فوتبال متمدن

ديگر نمی شد با هيچ قانونی جلوی اين بازی خشن که تا آن زمان با تمام اعضای بدن بازی می شد را گرفت. برای همين هر مدرسه به ابتکار معلمان خودش برای پرهيز از صدمات غير قابل جبران بدنی به وضع يک رشته از مقررات پرداخت.

در ميان اين بازی های مشابه، در نهايت دو بازی که همان فوتبال و راگبی امروزی هستند محبوبيت بيشتری يافتند. اما همچنان قانون جداگانه ای برای آنها متصور نبود.

در سال ۱۸۶۳ ضرورت وجود يک ناظر قانونمند منجر به شکل گيری پايه های فدراسيون فوتبال انگلستان شد. در همان زمان اختلاف نظر ميان فدراسيون جديد و اتحاديه راگبی بازان منجر به جدايی کامل اين دو بازی و شکل گيری فوتبال امروزی شد.

در سال ۱۸۷۱ ايده جام حذفی برای اولين بار در انگلستان مطرح و بازی ها پس از برنامه ريزی اجرا و با استقبال فراوان رو به رو شد.

روز شنبه ۳۰ نوامبر سال ۱۸۷۲ اولين مسابقه بين المللی ميان انگلستان و اسکاتلند شکل گرفت و در نهايت ليگ انگلستان تشکيل و هويت مستقل خود را اعلام کرد.

فوتبال قرن بيستم

	فوتبال به شکل امروزی از اوایل قرن بیستم شکل گرفت

به اين ترتيب در اوايل قرن بيستم پس از مرگ ملکه ويکتوريا فوتبال حرفه ای پا به عرصه ظهور گذاشت.

در سال ۱۹۰۴ فدراسيون بين المللی فوتبال مرکب از فرانسه، اسپانيا، بلژيک، هلند، سوئد و دانمارک شکل گرفت و به همراه آن دو ايده بلند پروازانه جام جهانی و جام باشگاه های اروپا برای کشورهای عضو فدراسيون بين المللی متولد شد که اولی ۲۶ سال و دومی ۵۲ سال بعد به تحقق پيوست!!‌ در اين ميان هيچ کدام از چهار استان بريتانيايی (انگلستان، اسکاتلند، ويلز، ايرلند شمالی) فدراسيون بين المللی را به رسميت نشناختند. مذاکرات يک سال به طول انجاميد و بعد از آن بريتانيا تنها فدراسيون را به رسميت شناخت اما همچنان عضويت آن را شايسته خود نمی دانست.

به اين ترتيب سال ۱۹۰۵ سال بين المللی شدن فوتبال در جهان شناخته شد. ۴۱ سال بعد هنوز بريتانيا کامل به عضويت اين فدراسيون جهانی که به اختصار فيفا خوانده می شد در نيامده بود. در نهايت پس از جنگ جهانی دوم بريتانيايی ها مشروط بر اين که آنها تنها قانون گذاران فوتبال شناخته شوند و پس از به رسميت شناختن قانون از طرف آن ها مراتب به ساير کشور های عضو اعلام شود، عضويت فيفا را پذيرفتند.

سرانجام رويا به حقیقت پيوست و اولين بازيهای جام جهانی در ۱۹۳۰ آغاز شد. حتی جنگ جهانی دوم با تمام مشکلاتی که پديد آورد تنها موفق به ايجاد يک وقفه ۱۲ ساله در انجام بازيها شد.

به اين ترتيب فوتبال که روزی تنها بازی بی قانون و خشن با مثانه خوک پر شده با کاه يا پشم بود جايش را به يک بازی مدرن حرفه ای، متمدن و قانونمند بخشيد و روز به روز طرفداران بيشتری را به خود جلب کرد.

منابع:
دایره المتعارف از فوتبال تا جام جهانی، از فوتبال تا فوتبال
سایت رسمی فیفا