کاهش جريان آب گرم بطرف شمال در چنددهه آينده می تواند شهرهای اروپا را چندين درجه سردتر کند

اين دانشمندان معتقدند جريان های آبی که از خليج مکزيک به طرف شمال اقيانوس اطلس در حرکت اند ضعيف شده و گرمای کمتری به شمال اروپا می رسانند.

حاصل مطالعات آنها که در نشريه علمی 'طبيعت' Nature منتشر شده بر تحقيقات ٥٠ ساله در اقيانوس اطلس متکی ست.

آنها می گويند رهبران سياسی اروپا بايد برنامه های آينده شان را برای اروپائی سردتر و نه گرمتر بريزند.

اين يافته ها از يک طرح تحقيقی ويژه بريتانيا در مورد تحولات بالقوه و سريع جوی در اروپا بدست آمده است.

اصل مسأله به جريان آب گرم خليج مربوط است. اين جريان پس از عبور از کارائيب به دو شاخه تقسيم می شود که يکی به طرف شمال شرقی اروپا ادامه می يابد و ديگری با يک چرخش به منطقه استوائی اقيانس اطلس بر می گردد.

از جريانی که به شمال شرق حرکت می کند حرارت به جو وارد می شود و همين حرارت است که باعث گرمی زمين اروپا می شود.

هری برايدن پژوهشگر مرکز ملی اقيانوس شناسی در دانشگاه ساوتمپتون بريتانيا در گفتگوئی با خبرنگاران گفت: "اين جريان مثل رادياتوری عمل می کند که حرارتش را به جو می دهد."

وی افزود: "حرارتی که از اين جريان آزاد می شود تقريبا معادل توليد يک مليون نيروگاه است"

اين جريان آب گرم تا وقتی به مناطق شمالی اروپا در گرينلند و آيسلند برسد سرد شده و بتدريج با رفتن به اعماق اقيانوس جريان بازگشتش آغاز می شود.

آب های سردتر به طرف جنوب حرکت می کنند و در نتيجه مداری ساخته می شود که در آن آب های گرم در سطح اقيانوس اطلس به طرف شمال در حرکت اند و آب های سرد در اعماق صدها يا هزاران متری اقيانوس به طرف جنوب می روند.

دانشمندانی که در فلوريدا جريان آب گرم به طرف شمال را زير نظر دارند می گويند مقدار اين آب در ٥٠ سال گذشته تقريبا تغييری پيدا نکرده است.

اما پژوهشگران بريتانيائی که جريان بازگشت آب سرد به طرف جنوب را مراقبت می کنند می گويند حجم اين آب ها در نيم قرن گذشته کاهش شديدی پيدا کرده است.

هری برايدن می گويد: "ما شاهد ٣٠ در صد کاهش در جريان برگشت آب سرد به طرف جنوب بوده ايم."

"بنابراين نتيجه گيری اين است که ما در سال ٢٠٠٤ جريان بزرگتری از آبی که به طرف بخش استوائی اقيانوس حرکت می کند داشته ايم و متعاقبا حرارات کمتری به سواحل اروپائی رسيده است."

اولين شواهد

مدل های کامپيوتری تحولات جوی پيش بينی می کنند که اين جريان کمربندی آب گرم وسرد در آتلانتيک شمالی با کاهش جدی و يا حتی قطع کامل روبرو شود.

آنچه رخ می دهد اينست که هرچه يخ های قطب شمال بيشتر ذوب شوند و رودخانه های قطبی سرعت بيشتری پيدا کنند- اتفاقاتی که وقوع آنها ثبت شده- آب اقيانوس های شمالی کم نمک تر می شود.

کم نمک تر بودن يعنی غلظت کمتر داشتن و در نتيجه پائينن نرفتن آب و بالاخره ضعيف تر شدن جريان چرخشی آب گرم و سرد.

البته پژوهشگران مرکز ملی مطالعات اقيانوس شناسی می گويند هنوز نتيجه گيری آنها از اين تحقيقات به اثبات نرسيده است.

به گفته اين پژوهشگران تحليل های آنها مبتنی بر پنج بار اندازه گيری در فاصله نيم قرن است.

اما اگر اين نتايج با جمع آوری اطلاعات بيشتری به اثبات نيز برسد به اعتقاد برخی دانشمندان دلايل پيشامد آن روشن نخواهد شد.

آنها می گويند ممکن است تمام اين تغييرات ناشی از تغييرپذيری طبيعت باشد و نه تغييرات جوی ناشی از عملکرد انسان.

مايکل شلزينگر، يکی از برجسته ترين کارشناسان مدل های هوا شناسی و جريان های آب در اقيانوس ها در دانشگاه ايلينوی، معتقد است جريان های آب در اتلانتيک شمالی يک دور تکراری هفتاد ساله قوی شدن و ضعيف شدن دارند.

به هرحال پژوهش ها و اندازه گيری اين تغييرات ادامه پيدا خواهد کرد چون پيامدهای چنين تغييراتی اگر آنطور که مايکل شلزينگر می گويد ادواری نباشد بازگشت آب های گرم بيشتر به طرف مناطق استوائی تأثيرات شديدی بر آب و هوای آفريقا، کارائيب و آمريکای جنوبی نيز خواهد گذاشت.