جاناتان آموس گزارشگر علمی بی بی سی

يخچال های درحال عقب نشينی طی 50 سال به طور متوسط 600 متر کوتاهتر شده اند

مطالعه دقيقی که جزئيات آن در شماره جاری مجله "ساينس" چاپ شده است نشان می دهد که تقريبا 90 درصد اين توده های يخی، که از کوه ها تا لبه اقيانوس کشيده شده اند، در حال آب رفتن هستند.

اين مطالعه توسط موسسه بريتانيايی "مطالعات قطب جنوب" و سازمان مطالعات زمين شناسی آمريکا انجام شده است.

اما نويسندگان اين مقاله تاکيد می کنند که ذوب گسترده يخ ها می تواند ناشی از عوامل پيچيده مختلفی باشد.

آنها می گويند بالا رفتن دمای هوا يک عامل مهم به نظر می رسد، با اين حال تصويری جامع از رويدادها احتمالا تنها به پديده گرمتر شدن زمين محدود نيست و از آن فراتر خواهد رفت.

دکتر ديويد وان از موسسه بريتانيايی "مطالعات قطب جنوب" (Bas) گفت: "تصوير کلی حاکی از عقب نشينی يخچال ها به نوعی است که به افزايش دمای هوا به عنوان مهمترين عامل اشاره دارد؛ ما می توانيم اين عقب نشينی را به افزايش دمای مشاهده شده در ايستگاه های هواشناسی در طول شبه جزيره قطب جنوب پيوند دهيم."

وی افزود: "اما آنها (کوچک شدن يخ ها و افزايش دما) کاملا با هم جفت و جور نمی شوند؛ به نظر می رسد عوامل ديگری هم وجود داشته باشد که احتمالا با تغيير جريانات و درجه حرارت اقيانوسی مربوط است."

اين مطالعه به روی 244 يخچال آبی (دريايی) که عمدتا در کرانه غربی شبه جزيره قرار دارند انجام شد.

اينها جريان های مستقل يخی نسبتا کوچکی هستند که از ارتفاع تقريبا دو هزار متری به دريا سرازير می شوند. دماغه آنها يا خرد می شود و به دريا می ريزد يا می شکند و به صورت يک قطعه يخ در اقيانوس شناور می شود.

اين دو تيم از بيش از دو هزار عکس هوايی که قدمت آنها گاه به سال 1940 برمی گردد و همچنين عکس هايی از بيش از 100 ماهواره که در چهار دهه اخير تهيه شده، برای ارزيابی تغيير موقعيت دماغه يخچال ها در طول زمان استفاده کرده اند.

اليسون کوک از موسسه مطالعات قطب جنوب، که اين تحقيقات را هدايت کرده است، گفت: "اين نخستين مطالعه جامع درباره يخچال های آبی در شبه جزيره قطب جنوب است."

'کاهش سريع حجم'

وی افزود: "ما دريافتيم که از زمان ثبت نخستين رکوردها که به طور متوسط به سال 1953 بازمی گردد، 87 درصد از 244 يخچال مورد مطالعه علائم عقب نشينی نشان می دهند."

برخی يخچال ها به صخره تکيه کرده اند و دماغه آنها در آب خرد می شود

"اين برعکس روندی است که 50 سال قبل جريان داشت. در آن زمان اکثر يخچال ها عملا درحال بزرگتر شدن بودند. حالا اکثريت آنها به سرعت درحال آب شدن هستند."

دانشمندان طی پنج سال اخير شاهد بيشترين ميزان ذوب يخ ها بوده اند، به طوری که متوسط کاهش طول آنها 50 متر در سال بوده است.

برخی يخچال ها تغييرات چشمگيری را تجربه کرده اند و برای مثال يخچال موسوم به "شوگرين" در انتهای شمالی شبه جزيره از سال 1993 تاکنون 13 کيلومتر پس رفته است. اين ميزان عقب نشينی از هر يخچال ديگری در مطالعه بيشتر است.

32 يخچال از اين روند سرپيچی کرده و در عمل رشد کرده اند، اما پيشرفت آنها که به طور متوسط 300 متر برای هر يخچال در طول دوره مطالعه است، کمتر از ميزان کاهش گروه اصلی است و توزيع آنها از الگوی خاصی پيروی نمی کند.

تيم محققان معتقد است که رشد اين دسته از يخچال ها نشان دهنده اين نکته است که طول يخچال تحت تاثير ترکيب پيچيده ای از نيروها قرار دارد.

پژوهشگران می گويند توپوگرافی، زمين شناسی، باد، الگوی های بارندگی و همچنين ميزان يخ موجود در آب که در برابر دماغه يخچال ها شناور هستند، جملگی می تواند بر ميزان طول يخچال تاثير داشته باشد و در حال حاضر داده های کمی در مورد هر يک از اين عوامل وجود دارد.

دمای شبه جزيره قطب جنوب ظرف تنها 50 سال دو درجه سانتيگراد افزايش يافته است که يکی از سريعترين تصاعدها در کره زمين است.

دکتر وان می گويد: "اينکه آيا بايد انتظار داشته باشيم که اين روند گرمايش به بقيه قاره قطب جنوب هم گسترش پيدا کند، چيزی است که اصلا نمی توان درباره آن با اطمينان حرف زد."

دکتر اندرو ساگدن، سردبير بين المللی مجله ساينس اظهار نظر کرد: "اين مطالعه مويد اهميت فوق العاده جمع آوری اطلاعات در دراز مدت است. تنها گردآوری اين نوع داده هاست که می تواند به ما امکان دهد آنچه را ممکن است در آينده برای کره زمين روی دهد درک و پيش بينی کنيم."