پل وود خبرنگار امور دفاعی بی بی سی

پريدتور نوع آر کيو-1 در دهه 1990 ساخته شد

مدتی از ظهور اين هواپيماها می گذرد و در اين مدت چنان مفيد واقع شده اند که وزارت دفاع آمريکا، پنتاگون، به زودی 13 ميليارد دلار برای توليد نسل تازه "يو ای وی"ها (Unmanned Aerial Vehicles) سرمايه گذاری خواهد کرد.

ارتش های آمريکا و بريتانيا همچنين در جستجوی راه هايی برای استتار اين هواپيماها از ديد رادار، چشم غيرمسلح يا حتی حسگرهای مادون قرمز هستند.

دولت هر دو کشور مبالغ زيادی را صرف ايده های راديکال درباره شيوه های تازه نبرد می کنند.

آنها بر اين باورند که در آينده، اطلاعات، عامل تعيين کننده در ميادين نبرد خواهد بود. براساس اين نظريه، با کنترل بيشتر اطلاعات، نياز کمتری به نيروهای زرهی سنگين و گسترده خواهد بود.

آسمان های شلوغ

گفته می شود که تا 800 هواپيمای کنترل از راه دور هم اکنون در آسمان عراق و افغانستان -البته اکثرا در عراق- سرگرم انجام عمليات هستند.

آسمان اين کشورها چنان لبريز از اين هواپيماهاست که احتمال برخورد آنها با هواپيماهای سرنشين دار و هليکوپترها مساله ساز شده است.

نقاط قوت و ضعف تاکتيکی استفاده از هواپيماهای جاسوسی بدون سرنشين برای گردآوری اطلاعات در ميدان نبرد، در عمليات ماه نوامبر گذشته در شهر فلوجه در عراق قابل مشاهده بود.

با تجمع تانک ها، وسايل زرهی و پياده نظام در بيابان های اطراف شهر، ما شاهد بوديم که دو مامور اطلاعاتی تفنگداران دريايی آمريکا موتور وسيله ای را که به يک هواپيمای مدل (از آن نوع که اسباب بازی فروشی ها عرضه می کنند) شباهت داشت روشن کردند.

طول بال های هواپيما دو متر بود، بنابراين آنها به راحتی توانستند آن را روی دست نگاه داشته و با پرتاب کردن در هوا به پرواز درآورند.

آمريکا می گويد عراق تا پيش از جنگ از هواپيماهايی مانند اين با برد 500 کيلومتر استفاده می کرد

چند ساعت بعد فرماندهان اين نيروها سرگرم بررسی عکس های دقيق خيابان هايی بودند که نيروهايشان قرار بود به زودی به آنها يورش ببرند.

به کمک همين شيوه در حدود 100 خودروی مظنون بمبگذاری شده نيز شناسايی شد. همچنين گروه های شورشيان درحالی که برای شبيخون زدن به نيروهای ائتلافی بسيج می شدند مشاهده شدند.

مختصات دقيق انبار مهمات شورشيان نيز شناسايی شد تا با آتش توپخانه نابود شود.

محدوديت ها

اما اين هواپيماها قادر نبودند محل اختفای رهبران شورشيان را به نيروهای آمريکايی نشان دهند يا حتی تشخيص دهند اين افراد هنوز در فلوجه هستند يا خير.

هواپيماهای بدون سرنشين همچنين نمی توانستند توان نظامی چريک ها را به طور دقيق رقم بزنند، درحالی که وقوف به اين مساله برای نيروی مهاجم اهميت حياتی دارد.

به علاوه اين هواپيماها نمی توانستند داخل ساختمان ها و مساجد را برای يافتن تک تيراندازهايی که نيروی بسيار موثری برای شورشيان بودند ببينند.

خطر بزرگی که ارتش های مدرن را تهديد می کند اين است که تکنولوژی به قدری پيشرفت کرده که به وسيله غالب برای جمع آوری اطلاعات امنيتی بدل شده و اين به قيمت از دست رفتن اطلاعاتی که توسط نيروهای انسانی جمع آوری می شود تمام شده است.

مسلما تعداد منابع انسانی -خبرچين های- ارتش آمريکا در فلوجه زياد نبود.

عليرغم اين ضعف ها، آمريکا قصد دارد تا پايان دهه جاری 13 ميليارد دلار ديگر برای توسعه "يو ای وی"ها خرج کند.

صرف چنين هزينه ای تا حدودی به اين دليل است که پيشرفته ترين هواپيماهای جاسوسی بدون سرنشين علاوه بر جمع آوری اطلاعات، دشمن را نيز هدف قرار می دهد.

هواپيماهای بدون سرنشين به ابزار مهم دستگاه های جاسوسی نيز بدل شده است

بخش اعظم اين مبلغ صرف توسعه مشهورترين ناوگان هواپيماهای کنترل از راه دور موسوم به "پريدتور" (Predator) خواهد شد که مجهز به موشک های "هلفاير" است.

پريدتور با سرعت ناچيز 80 مايل در ساعت (130 کيلومتر) پرواز می کند و می تواند برای 24 ساعت يا بيشتر در ارتفاع 15 هزار پايی (تقريبا پنج کيلومتری) در هوا بماند.

اين هواپيما به لنز زوم، رادار و حسگرهای مادون قرمز مجهز است و می تواند تصاوير زنده را به نيروهای خودی که به کامپيوترهای کتابی مخصوص مجهز هستند مخابره کند.

استتار

به گزارش نيويورک تايمز، شورشيان در عراق آسفالت جاده ها را با سوزاندن بنزين نرم می کنند تا در آن بمب کار بگذارند. "پريدتور" دارای حسگرهايی است که می تواند اين نوع حرارت را رديابی کند و به نيروهای خودی در آن اطراف اخطار دهد.

پريدتور همچنين از سلاح های مورد علاقه سازمان مرکزی اطلاعات، سيا، است.

سه سال قبل پرتاب موشک "هلفاير" از يکی از اين هواپيماها به قتل يک عامل القاعده و پنج سرنشين ديگر يک خودرو در يمن منجر شد.

ارتش بريتانيا نيز به اين فن آوری تازه اشتياق نشان می دهد. گزارش می شود که يکی از خلبان های نيروی هوايی بريتانيا اخيرا به نخستين عضو نيروهای مسلح بريتانيا بدل شد که موشکی را از يک هواپيمای بدون سرنشين پرتاب می کند.

موشک از يک هواپيمای پريدتور آمريکايی که بر فراز عراق پرواز می کرد پرتاب شد. گفته می شود اين خلبان هواپيما را از مرکزی از غرب ميانه آمريکا کنترل می کرد.

بريتانيا و آمريکا همچنين سرگرم کار به روی استتار اين هواپيماها هستند به طوری که از چشم زمينی ها پنهان بماند.

در بريتانيا پروژه ای به نام "آفتاب پرست" (Chameleon) در جريان است که هدف آن حذف اختلاف رنگ (کنتراست) ميان هواپيما و آسمان است.

پژوهشگران بريتانيايی همچنين سرگرم محک زدن يک نوع فن آوری بوده اند تا به کمک آن تشعشعات مادون قرمزی را که از سطح هواپيما (و اصولا هر شیء گرم ديگری) ساطع می شود از چشم حسگرهای مخصوص پنهان کنند.

با اين همه، نبرد فلوجه خيابان به خيابان، خانه به خانه و با کمک مسلسل و مشتی نارنجک انجام شد. اين شيوه نبرد احتمالا الگوی استقرار نيروهای آمريکايی و بريتانيايی در آينده در ساير نقاط جهان خواهد بود.

فن آوری های جديد کاربردهای خاص خود را دارد، اما در نبردهای شهری مثل فلوجه، راهی برای جايگزين کردن سربازان با تکنولوژی وجود ندارد.