کرونا؛ شیوع ویروس و کاهش "بی‌سابقه" آلودگی هوا

نتایج اولیه تحقیقات پژوهشگران آمریکایی نشان می‌دهد که امسال (میلادی) میزان تولید دی اکسید کربن که باعث گرم شدن کره زمین می‌شود کاهش چشمگیری داشته اما بعد از پایان این همه‌گیری می‌تواند افزایش شدیدی پیدا کند.

مونو اکسید کربن، گازی که عمدتا خودروها تولید می‌کنند، هم در مقایسه با سال گذشته کمتر شده است.

همه‌گیری ویروس کرونا باعث کاهش فعالیت‌های اقتصادی در دنیا شده و گازهایی که در حمل و نقل و بخش انرژی تولید می‌شوند کاهش زیادی داشته است.

به عقیده دانشمندان در ماه مه امسال تولید دی اکسید کربن به کمترین میزان خود در ده سال گذشته، یعنی از زمان آغاز بحران جهانی اقتصاد قبلی خواهد رسید. ماه مه زمانیست که با تجزیه برگ درختان تولید گاز دی اکسید کربن به اوج می‌رسد.

آمارهای اولیه در نیویورک نشان می‌دهند منع رفت و آمدهای غیر ضروری تاثیر زیادی دارد و در مقایسه با سال گذشته، امسال ترافیک ۳۵ درصد کم خواهد شد. محققان دانشگاه کلمبیا گفته‌اند دو روز در هفته اخیر، مونو اکسید کربن ناشی از خودرو و کامیون ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده و دی اکسید کربن هم ۵ تا ۱۰ درصد کم شده است. تولید گاز متان هم کاهش چشمگیری داشته است.

پروفسور رویسین کامین از دانشگاه کلمبیا که مسئول نظارت بر هوای نیویورک است می‌گوید: "در یک سال و نیم گذشته، مونو اکسید کربن در شهر نیویورک بسیار بالا بوده ولی در حال حاضر به کمتر از نصف کاهش پیدا کرده و به تمیزترین حدی رسیده که تا به حال در ماه مارس دیده‌ام."

بازتاب تاثیر محیط زیستی ویروس کرونا در چین و ایتالیا هم دیده می‌شود.

تحقیقی که برای وبسایت "کربن بریف" انجام شده نشان می‌دهد که در چین در طول دو هفته مصرف انرژی و تولید گازها ۲۵ درصد کم شده که به عقیده محققان ممکن است امسال منجر به کاهش یک درصدی کل گازهای کربنی در چین شود.

چین و شمال ایتالیا شاهد کاهش چشمگیر گاز دی اکسید نیتروژن هم بوده‌اند که نتیجه کاهش استفاده از خودرو و فعالیت‌های صنعتی بوده است. این گاز هم یک آلاینده جدی هم یک ماده شیمیایی گرم کننده (گرمایشی) قوی است.

با کاهش بی‌سابقه پروازها و کارکردن میلیون‌ها نفر از خانه، میزان تولید گازها در بسیاری از کشورها می‌تواند کاهش مشایهی داشته باشد.

با اینکه کار کردن افراد از خانه می‌تواند منجر با افزایش مصرف برق و انرژی برای گرمایش شود ولی توقف رفت و آمد و سیر نزولی فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند تاثیر بسزای بر تولید این گازها داشته باشد.

پروفسور کامین می‌گوید: "انتظار من این است که اوج تولید دی اکسید کربن از ماه مه به ماه مه کمترین افزایش را از سال ۲۰۰۹ در نیمکره شمالی داشته باشد."

پژوهشگران دیگر هم اعتقاد دارند که امسال محدودیت‌ها بر میزان دی اکسید کربن تاثیر خواهد گذاشت.

پرفسور کورین لوکره از دانشگاه ایست انگلیا می‌گوید:"به احتمال زیاد شاهد تغییراتی در میزان این گازها در دنیا خواهیم بود که بستگی به مدت زمان این همه‌گیری و کند شدن اقتصاد جهانی دارد، بخصوص در آمریکا. اگر سه یا ۴ ماه طول بکشد حتما شاهد این کاهش خواهیم بود. "

سیاست دولت‌ها بعد از پایان همه‌گیری برای احیای اقتصاد، تاثیر زیادی بر تولید گازهای کربنی و آلودگی هوا دارد.

در سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۰۹، بعد از رکود جهانی اقتصاد، بودجه‌های تشویقی دولت‌ها برای احیای اقتصاد باعث مصرف بالای سوخت‌های فسیلی و افزایش پنج درصدی تولید شد.

در ماه‌های آینده دولت‌ها می‌توانند این پیامد را تغییر دهند، مثلا می‌توانند برای هر کمک مالی به شرکت‌های هوایی شروطی مانند کاهش شدید تولید گازهای آلاینده را در نظر بگیرند.

پرفسور لوکره می گوید: "دولت‌ها باید مواظب باشند که چگونه اقتصاد خود را احیا می‌کنند و دوباره مصرف سوخت‌های فسیلی را بالا نبرند. باید به دنبال مشوق‌هایی باشند که باعث کاهش تولید این گازها می‌شوند، مانند عایق سازی ساختمان‌ها و شارژرهای برای خودروهای برقی. این ها خیلی پیچیده نیستند و با حمایت مالی بسرعت انجام می‌شوند."

با این حال بسیاری نگران طولانی شدن این همه‌گیری هستند و فکر می‌کنند دولت‌ها باید بدون در نظر گرفتن عواقب محیط زیستی فقط روی احیای اقتصاد خود تمرکز کنند.

پرفسور گلن پیترز از مرکز تحقیقاتبین المللی اقلیمی می‌گوید: "خیلی امیدوار نیستم این بودجه‌های تشویقی صرف تولید انرژی‌های پاک شوند. این برنامه‌ها بیشتر روی گردشگری و بخش‌های خدمات که کارکنان زیادی را از دست دادند تمرکز خواهند داشت. به نظر من این با بحران جهانی اقتصاد فرق دارد ولی می‌تواند نتایج مثبتی هم داشته باشد مانند راهکار‌های جدید برای دورکاری."