دختربچه‌ها، حتی در شش سالگی، فکر می‌کنند استعدادشان از پسرها کمتر است

گروهی از محققان آمریکایی می‌گویند دختربچه‌ها، حتی در شش سالگی، فکر می‌کنند استعدادشان از پسرها کمتر است.

این محققان - که خود نتایج تحقیق‌شان را "نومیدکننده" خواننده‌اند - معتقدند این حس می‌تواند به مرور تشدید شود و بر آینده کاری دختران اثر بگذارد.

نتایج این تحقیق جدید (که با مشارکت ۴۰۰ کودک انجام گرفته) در نشریه ساینس چاپ شده، و نشان می‌دهد کودکان پنج ساله که تفاوتی بین استعداد جنس خودشان و جنس دیگر قایل نیستند - به یک اندازه خودشان را "باهوش" می‌دانند.

اما یک سال بعد، در شش سالگی، تفاوت نگاه بر مبنای جنسیت قابل لمس است و به نظر می‌رسد کلیشه‌ها ظاهر می‌شوند.

نویسندگان این مقاله تحقیقی (از دانشگاه‌های پرینستون، نیویورک و ایلینوی) می‌گویند این تغییر در نگاه کودکان احتمالا برآیندی است از اثر رسانه‌ها، معلم‌ها، والدین و کودکان دیگر.

محققان در این مطالعه واکنش کودکان پنج، شش و هفت ساله را در موقعیت‌های مختلف سنجیده‌اند.

در یکی از آزمون‌ها، برای بچه‌ها داستانی در مورد یک آدم "خیلی خیلی باهوش" می‌خواندند، بدون اینکه معلوم باشد این آدم کیست. بعد چهار عکس نشان‌شان می‌دادند - دو زن، دو مرد - و ازشان می‌خواستند حدس بزنند آدم توی داستان کدام یکی است.

بچه‌های پنج ساله، ۷۵ درصد هم‌جنس خودشان را انتخاب می‌کردند - دختربچه‌ها تصویر زن، پسربچه‌ها تصویر مرد. اما در شش سالگی، در حالی‌که پسرها همچنان مرد انتخاب می‌کردند، احتمال اینکه دختر‌ها هم مرد انتخاب کنند اندکی بیش از این بود که زن انتخاب کنند.

در یک آزمون دیگر، به بچه‌ها یک بازی فکری می‌دادند. بازی همان بازی بود. اما روی بعضی جعبه‌ها نوشته بودند "برای بچه‌های خیلی باهوش" و روی بعضی‌ جعبه‌ها "برای بچه‌های خیلی سخت‌کوش".

آخر بازی از بچه‌ها می‌پرسیدند خوش‌شان آمده یا نه. دخترهای شش و هفت ساله‌ای که بازی "سخت‌کوش‌ها" را کرده بودند، به اندازه پسرها می‌گفتند خوش‌شان آمده. اما دخترهایی که بازی "باهوش‌ها" نصیب‌شان شده بود به مراتب کمتر می‌گفتند بازی را دوست داشته‌اند.

پروفسور آندری سیمپین، یکی از محققان درگیر در این تحقیق، می‌گوید: "نتیجه‌ای که از این داده‌ها می‌شود گرفت این است که کودکان خردسال در معرض فرهنگی هستند که نبوغ را بیشتر مردانه می‌داند تا زنانه. اینکه چنین نگاهی این‌قدر زود بروز پیدا می‌کند، نومیدکننده است. وقتی این نتایج را می‌بینید، تازه می‌فهمید (دختربچه‌ها) چه مسیر دشواری در پیش دارند."

پروفسور سیمپین پیشتر در مورد شغل‌هایی که تصور می‌شود به استعداد ذاتی نیاز دارد تحقیق کرده. نتیجه آن تحقیقات این بود که در مشاغلی که (از نظر مردم) بیشتر نبوغ می‌خواهد - مثلا فیلسوف یا فیزیکدان - حضور زنان کمرنگ‌تر است.

به گفته پروفسور سیمپین: "کلیشه‌های یک جامعه از همان آغاز مسیر‌ها را جدا می‌کند. بچه پنج، شش یا هفت ساله به آینده شغلی فکر نمی‌کند. اما چند سال بعد تصمیم می‌گیرد روی کدام درس تمرکز کند یا در کدام فعالیت فوق‌برنامه شرکت کند. همان اختلاف کوچک در آغاز مسیر، با گذشت زمان مثل یک گلوله برف روی شیب بزرگ و بزرگتر می‌شود."

دکتر لین بیان، یکی دیگر از محققان این پروژه، معتقد است پدر و مادرها و آموزگارها باید روی اهمیت سخت‌کوشی تأکید کنند.

می‌گوید: "(تحقیق‌ها نشان می‌دهد) که وقتی فرض این باشد که رمز موفقیت سخت‌کوشی است، عملکرد همه بهتر می‌شود. همین مطالعه ما نشان می‌داد که پیام 'سخت‌کوشی' به ویژه روی دخترها اثر می‌گذارد - باعث می‌شود به اندازه پسرها از یک بازی خوش‌شان بیاید. بنابراین تأکید بر اهمیت سخت‌کوشی در موفقیت، می‌تواند منافع دختران را حفظ کند و حتی پیش ببرد."

انجمن فاوست در بریتانیا - که برای برابری دستمزد زن و مرد فعالیت می‌کند - می‌گوید تفاوت‌های اولیه بین پسرها و دخترها (آبی/صورتی، قهرمان/پرنسس) بخشی از مشکل است.

سم اسمدرز، مدیر عامل انجمن، می‌گوید: "این موضوع بسیار مهمی است که همه را - به خصوص دختران را - عقب نگه می‌دارد. تحقیقات ما نشان می‌دهد که زنان از همان سن پایین و در مدرسه با کلیشه‌های جنسیتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند."