محوطه دانشگاه نايروبی

اين برنامه بعد از ساعت ۹ شب به وقت ايران (ساعت ۵:۳۰ دقيقه به وقت GMT) پخش می شود.

صدای برنامه

رهبران آفريقايی در اواخر ماه ژانويه در همايشی برای رسيدگی به مشکلات دانشگاههای اين کشور شرکت کردند. اين همايش به منظور مذاکره درباره راههای بهبود آموزش عالی در آفريقا برگزار می شود.

تونی بلر، نخست وزير بريتانيا، گفت: "گزارشی که ما تهيه کرده ايم متفاوت است. گزارش کوبنده ای است و به شکل دردناکی صادقانه است. ما درباره آفريقا آنچه را که حقيقت دارد گفته ايم. اين گزارش تنها قدم اول است . اگر از آن برای ايجاد تغيير و تحول استفاده نکنيم، خود گزارش به تنهايی هيچ معنايی ندارد."

کميسيون آفريقا که از سوی تونی بلر، نخست وزير بريتانيا منصوب شده است، ۱۸ ماه پيش پيشنهادات خود را برای رسيدگی به مشکلات اين قاره عظيم منتشر کرد. در بخشی از اين گزارش به اهميت تحصيل اشاره شده است. اين گزارش ضمن تاکيد برآنکه تامين بودجه آموزش عالی در ارجهيت قرار دارد، به اين امر اشاره کرد که بعد از دهه ها تمرکز روی آموزش ابتدايی وقت آن رسيده است که به حوزه های ديگر آموزشی بپردازيم. دکتر جان روئت رييس انجمن دانشگاههای کشورهای مشترک المنافع، در برنامه ريزی بلندپروازانه احيای دانشگاههای آفريقايی دخيل بود.

دکتر جان روئت گفت: "ما يک برنامه ده ساله پيشنهاد داده بوديم که هزينه اجرای آن ۵ ميليارد دلار است و هدف آن بازسازی دانشگاهها و ظزفيت آن است. اين طرح کاملا مورد تاييد کميسيون آفريقا قرار گرفت و به همين دليل کميسيون از جوامع بين المللی درخواست کرد تا هزينه اين طرح را تامين کنند. البته جلب حمايت يک کميسيون معتبر يک مسئله است و اطمينان حاصل کردن از دريافت کمک های بين المللی چيز ديگر."

هيچکس نمی تواند انکار کند که دانشگاههای آفريقايی شديدا نياز به بازسازی دارند. ميراث ناچيزی که مقامات مستعمراتی به جا گذاشته اند، آموزش عالی اين کشور را بسيار عقب تر از ساير نقاط جهان برده است. تعداد دانشجويان در آفريقا از همه جای دنيا کمتر است. بسياری از ساختمانها و محوطه های دانشگاهی مخروبه هايی بيش نيستند. حتی دانشگاه نايروبی، يکی از موفقترين مراکز آموزشی دانشجويان يک درد مشترک دارند.

کالستوس جوما پروفسور توسعه بين المللی در دانشگاه هاروارد است. او می گويد از نيم قرن پيش از همان ابتدای استقلال آفريقا، دانشگاههای آفريقايی حس هدفمندی خود را از دست دادند. بعد از آن به تعليم کارمندان دولتی پرداختند تا بتوانند در آينده دولت را اداره کنند. حال همانطور که پروفسور جوما می گويد، هدف دانشگاهها بايد تعليم و توليد کارشناسان حرفه ای باشد که بتوانند اقتصاد را بچرخانند.

پروفسور جوما رواندا را مثال خوبی در بين کشورهای آفريقايی می داند. در آنجا نهاد علم و فناوری کيگالی که بعد از نسل کشی سال ۱۹۹۴ تاسيس شد پيشرفت های زيادی داشته است. اولين هدف آن جبران کمبود تکنيسين، پژوهشگر و مهندسينی بود که در اثر کشتار جمعی رواندا به وجود آمده بود. در حال حاضر اين نهاد ۳۵۰۰ دانشجو دارد و در سراسر دنيا شهرت يافته است. اما همانطور که دکتر لودکی شويا از دانشگاه نايروبی می گويد تنها تمرکز روی توسعه دانشگاه کافی نيست.

تا به حال سيل ميلياردها دلار از سوی دولت های اهدا کننده که کميسيون آفريقا در ذهن خود پرورانده بود جاری نشده است. دکتر جان روئت اميدوار است زمانی که دولتهای آفريقايی ارجهيتهای خود را تثبيت کنند کشورهای ديگر هم بيشتر تشويق به اهدای کمک شوند. احتمالا همايش کشورهای آفريقايی به تشخيص اين ارجهيت ها کمک خواهد کرد. دکتر روئت مسئله بهبود دانشگاهها و جلوگيری از نابودی يکی از فقير ترين کشورها را از طرفی به نفع همه می داند و از طرفی ديگر اين امر را يک وظيفه اخلاقی می داند.

در ملاقات رهبران آفريقايی در اواخر ماه ژانويه، آنها اين فرصت را پيدا خواهند کرد تا مسير مشخصی برای آينده دانشگاههای کشورشان در نظر گيرند. بعضی از ناظران نگران آنند که آنها ممکن است شرکت کنندگان بيش از حد درگير بحث درباره آن شوند که آيا بهتر است مراکز علمی و فناوری جديد بسازند و يا نهادهای موجود را بازسازی کنند. افراط در اينگونه بحث ها می تواند وضعيت دانشگاههای آفريقايی را از اين هم بدتر کند.