دکتر سارا ناصرزاده پژوهشگر، روان درمانگر جنسی و مشاور زوجها

مريم- ش از شهرکرد: آيا ديدن فيلم های ماهواره که بعضی هايشان صحنه سکسی هم دارند در آينده بچه چه اثری دارد؟ و از چه سنی بايد به بچه آموزش جنسی داد؟

فيلم هايی که صحنه جنسی دارند سه دسته هستند. يکی فيلم های داستان دار هستند که جزئی از داستان فيلم را رابطه جنسی يا صميمانه افراد تشکيل می دهد. گروه بعدی فيلم های آموزشی هستند و گروه آخر فيلم های مستهجنی هسنتد که صرفا با مقاصد تجاری ساخته می شوند که خود اين فيلم ها هم دسته بندی هايی دارند.

ديدن فيلم هايی از گروه اول يعنی فيلم هايی که داستانی هستند اما صحنه های رومانتيک و جنسی دارند اگر در سن خيلی پايين نباشد مثلا در حد سن ۱۵ سالگی حتی می تواند از نظر عاطفی آموزنده باشد. چون رفتارها و روابط مختلف بين دو نفر را که نسبت به هم احساس عاطفی دارند و رابطه جنسی بين اين دو نفر را که توام با احترام و علاقه است نشان می دهد.

فيلم های گروه دوم يا فيلمهای آموزشی معمولا بايد پس از ديده شدن توسط فرد نوجوان با فردی که اطلاعات کافی دارد بحث شوند تا اگر نوجوان بعد از ديدن فيلم سئوالی دارد با توضيح يک بزرگتر قضيه برايش روشن شود و حد اين اطلاعات هم بايد بنابر سن بچه کنترل شده باشد.

مثلا برای يک نوجوان ۱۵ ساله ديدن فيلم در مورد خود ارضايی ايرادی ندارد اما مثلا اگر اين نوجوان فيلمی ببيند که در آن روابط جنسی خيلی باز به نمايش گذاشته شده اند ممکن است به دنبال تجربه همچين رابطه ای برود. از طرفی هم او آموزش لازم را برای برقراری صحيح اين ارتباطات نديده و نمی داند چطور از خودش حفاظت کند و با چه کسی بايد اين رابطه را داشته باشد. بنابراين اکثرا رفتارهای جنسی پرخطری را خواهد داشت.

گروه سوم اين فيلم ها که به فيلم های پورنو يا مستهجن هم معروف هستند تنها به قصد تجاری ساخته می شوند.

فيلمهای اين گروه می توانند مخرب ترين اثر را روی نوجوان بگذارند برای اينکه در اين فيلمها معمولا آلت تناسلی و عملکرد آن را بطرز مبالغه آميزی نمايش می دهند وهمچنين رفتارهايی که در اين فيلمها نشان داده می شود اکثرا با تحقير يکی از طرفين همراه است نه با علاقه و احترام دو جانبه.

در اين سن نوجوان معمولا هنوز در مرحله شناخت تغييرات بدنش و ساختن اعتماد به نفسش است بنابراين رويارويی با چنين اطلاعات مبالغه آميز و نادرستی می تواند روی اعتماد به نفس او تا حدی اثر بگذارد که حتی از ايجاد رابطه طبيعی جنسی هم بترسند.

مسائلی که بايد مواظبش بود صرفا صحنه های جنسی را در بر نمی گيرند و زبان و گفتاری که در فيلم استفاده می شود مثلا حرفهای رکيک و يا خشن در آن زده می شود و يا صحنه های خشونتی که در فيلم ممکن است نمايش داده بشود هم می توانند در روان فرد نوجوان اثر منفی پايايی بجا بگذارند.

اين صحنه ها تنها در فيلم های ماهواره ای نيستند و متاسفانه درDVD ها و بازی های کامپيوتری و کتابها و مجلات هم راه خودشان را پيدا کرده اند. بنابراين بايد حواستان به اين منابع اطلاعاتی هم باشد.

در جواب سئوال دوم ايشان که پرسيده بودند بهترين سن برای آموزش دادن مسائل جنسی به بچه کی هست، بايد گفت که بهترين کار اين است که از سنين پايين يعنی از زمانی که فرزندتان شروع به پرسيدن اولين سئوالهايش در مورد اندام های تناسلی اش می کند صادقانه جوابش را بدهيد مثلا موقع شستنش در حمام اگر به آلتش اشاره کرد و پرسيد اين چيه؟ اسم واقعی آن را به او بگوييد.

در سن ۳ يا ۴ سالگی که معمولا بچه ها برای بار اول شروع به پرسيدن اين سئوال ها می کنند اصلا برايشان فرقی نمی کند که شما در مورد بينی و گوش صحبت می کنيد يا آلت تناسلی پس همانجا بدون خجالت می توانيد آموزش را شروع کنيد.

اين کمک می کند که بچه به شما اطمينان کند و بداند که جواب سئوال هايش را می تواند از شما بگيرد و در طول زمان هم اگر چيزی را خواست بداند به شما مراجعه می کند نه به اين منابع بعضا مخرب و يا دوستانش که معمولا در حد خودش معلومات دارند.

اما اگر در چهره تان نشان بدهيد که از اين سئوال شوکه شده ايد مثلا لبتان را گاز بگيريد يا مثلا بگوييد بزرگ می شوی می فهمی و يا عيب است، زشت است و غيره و بعدها بچه از جای ديگر اسم واقعی آن اندام را بشنود و يا ياد بگيرد در موارد ديگر هم به شما اطمينان نمی کند چون می داند که برای شما راحت نيست در اين موارد با او صحبت کنيد.

بنابراين مطمئن ترين سن برای شروع آموزش سلامتی جنسی به بچه زمانی است که سئوال می کند. برای بعضی بچه ها زودتر و برای بعضی ديگر اين سئوال ها ممکن است دير تر پيش بياد بنابراين نمی شود سن خاصی را به عنوان بهترين سن برای شروع آموزش جنسی اسم برد فقط مهم است که پاسخ را صادقانه به او ارائه کنيد.

مادر۳۲ ساله از اصفهان: پسر۶ ساله من از هر فرصتی استفاده می کند که کفش های پاشنه بلند من را بپوشد و از ايستادن و تماشای خودش لذت می برد. من خيلی نگرانم پسر من همجنسگرا است؟ بايد چه کار کنم؟

اينکه بچه لباس پدر و يا مادرش را بپوشد يا تقليد حرکات جنس مخالف را بکند به تنهايی دليل بر همجنس گرا بودن بچه نيست.

اکثر بچه ها بخصوص در سنين پيش از دبستان که بيشتر در محيط خانواده هستند دوست دارند از والدی که با او احساس نزديکی بيشتری می کنند تقليد کنند که به مرور زمان و بر اثر معاشرت های اجتماعی و شناخت بهتر از نقش خود در جامعه تغيير می کند.

هويت جنسی يک فرد معمولا زمان بلوغ تثبيت می شود بنابراين اين بازی های بچه گانه نشانه هويت جنسيتی بچه نيست.

فقط اين را بگويم که نبايد او را تنبيه کنيد و بايد بگذاريد که اين دوران به صورت طبيعی بگذرد. اما اگر تنبيهش کنيد ترس و تحقير ناشی از آن تنبيه با هويت جنسی او قاطی می شود و بچه سردرگم می شود که چرا يک بازی بچه گانه بايد به اين شدت مورد سرزنش قرار بگيرد. و اين می تواند در آينده باعث مسکلات بغرنج جنسی بشود و درمان اين پيچيدگی ها بعضا زمان زيادی می برد و گاهی اوقات هم درمان پذير نيست.

بنابراين پوشيدن اين لباس ها صرفا تعيين کننده چيزی نيست اما عکس العمل ما است که می تواند آن را تبديل به مشکل بکند.

مادر ۳۳ ساله از تبريز: کتابهای معتبر فارسی مربوط به دورن بلوغ و نحوه برخورد با آنها را معرفی کنيد.

خدمت اين شنونده محترم بايد عرض کنم که در مورد زمان بلوغ و تغييراتی که در اين زمان اتفاق می افتد انجمن تنظيم خانواده ايران در تهران جزوه ها و کتابچه های بسيار مفيدی دارد. می توانيد با انجمن تماس بگيريد و بپرسيد که چطور می شود به منابعشان دسترسی پيدا کرد. تلفن تماس شان هست: 22223944 (021) و 22221479 (021).

در ضمن اگر به کتاب فروشی مراجعه کنيد که جامع باشد مثلا شعبه های شهر کتاب که در نزديکی منزلتان هستند و نگاهی به عنوان کتابها بياندازيد با ورق زدن آنها و خواندن مقداری از مقدمه و توضيح پشت جلد ببينيد کدام مناسب شرايط خانوادگی شما هستند و با عقايد شما همخوانی بيشتری دارند.

کتابفروشی ها معمولا از نگارشهای متخصصين روانشناسی در داخل کشور گرفته تا کتابهای احکام مذهبی در دوران بلوغ و همينطور ترجمه کتابهای مختلف دارند که بنابر ترجيح خودتان می توانيد از آنها بهره ببريد.

اما در نهايت هر منبعی را هم که مطالعه فرموديد فراموش نکنيد که فرزند شما منحصر به فرد است و بايد بر طبق شرايط متناسب خانوادگی خودتان اين معلومات را در مورد برخوردتان با او به کار ببريد.

خسرو از مجارستان: به عنوان يک پدر و مادر چه کار بايد کرد تا از آينده نوجوانانمان مطمئن باشيم؟

بايد بگويم که جواب صد در صد قطعی برای اين مسئله وجود ندارد چون بطور کلی هرکسی می تواند يک راه را برای خودش داشته باشد.

اما اگر از ديد پژوهشی بخواهيم مطرح کنيم که ميانگين افراد موفق در اين دوران چه باورها و رفتارهايی داشته اند بايد بگويم که افرادی که با پدر و مادر و يا يک فرد مشابه مثل پدر و يا مادربزرگ و غيره نزديک بوده اند يعنی می توانستند مشکلات خودشان را با آنها در ميان بگذارند.

حالا ممکن است لزوما آن مشکل حل نشده باشد اما همين که با يک بزرگتر مسئله را مطرح کرده اند به آنها احساس امنيت داده. در حقيقت بچه ها وقتی با کسی حرف می زنند هم دنبال جواب نيستند فقط اينکه با يکی حرف زده باشند بدون اينکه مورد تحقير و يا سرزنش واقع شده باشند مهم است. اين بزرگترين نقش پدر و مادرها است.

در مورد عوامل ديگر اينها موثر گزارش شده اند: افرادی که بطور مرتب به مدرسه رفته اند و با دوستان و معلم های خود رابطه مثبتی داشته اند. برای آينده شان هدف داشته اند يعنی اگر ازآنها بپرسيد ۵ سال و يا ۱۰ سال از الان خودتان را کجا می بينيد بتوانند پاسخ واقع گرايانه ای بدهند.

بعد، فعاليت ورزشی و يا هنری را در کنار درس خود داشته اند که از آن طريق هم اوقات فراغتشان را پر کنند و هم بتوانند احساسات خود را ابزار کنند.

نکته بعدی اين است که اينجور افراد اعتقادات معنوی و اخلاقی دارند. اين اعتقادات از اعتقادات مذهبی گرفته تا اعتقادات معنوی و اصول اخلاقی محکم می توانند به هدفمند بودن فرد کمک بکنند و در ضمن بخاطر اينکه به يک اصولی پايبند هستند نه گفتن در برابر خواسته های پرخطر دوران نوجوانی در بين اين افراد کم تر است و نوجوان با اطمينان بيشتری به سمت آينده درخشان تری هدايت می شود.

م - م: خانم دکتر شما سن آگاه کردن دختران رابرای شروع عادت ماهانه ۱-۹ بيان کرده بوديد اما من در مورد دخترم مطمئن نيستم که آمادگی اين صحبت ها را داشته باشد. در صورتی که او وارد سن ۱۰ سالگی شده و علائم مختصری از تغيير حالات جسمانی هم دارد.

من کاملا احساس شما را درک می کنم. اما اگر اجازه می دهيد من در جواب سئوال شما می خواهم ازتان يک سئوال بکنم و آن هم اين است که شما از کجا می دانيد که فرزندتان آمادگی دارد يا نه؟

اين معمولا تصور ما است که فرزندمان هنوز کوچک است و آمادگی دريافت اين اطلاعات را ندارد. اما می توانيد در موقعيتی بحث را باز کنيد و اشاره کنيد به تغييراتی که تا به حال داشته، لازم نيست حتما تغيير سينه ها را پيش بکشيد يا چيزی که شايد باعث شرمندگيش بشويد.

مثلا بگوييد دخترم ديگر کم کم داری خانم می شوی . ديگر قد کشيدی و کم کم تغييرات ديگر هم می کنی که يک خانم کامل بشوی و بتدريج برايش توضيح بدهيد که سينه هايش رشد می کند، موهای زير بغل و ناحيه عانه اش رشد می کند و بعد عادت ماهانه را خيلی سبک برايش توضيح بدهيد.

فقط در حدی که بداند همچين چيزی پيش می آيد و شوکه نشود. مثلا اينکه يکی از نشانه های خانم شدن اين است که ماهی يکبار کمی خون از بدنت خارج می شود.

می توانيد نوار بهداشتی را به او نشان بدهيد که بداند خون تمام وجودش را فرا نميگيرد و برای اين مسئله تمهيداتی شده است.

اگر پرسيد چرا، فقط بگوييد برای اينکه خانم ها بايد با بچه ها يک فرقی داشته باشند و اين يکی از فرق های مهمشان است.

توضيحات کامل تر باشد برای وقتی که اولين عادت ماهانه اش را تجربه کرد. مهم اين است که اين جنبه در ذهن بچه جا بيفتد که اين چيزی است که هر خانم طبيعی بايد تجربه کند و به آن افتخار کند چون نشان می دهد که بزرگ شده است و لازم نيست تمام جزئيات را يکباره برايش باز کنيد.