احمد زيدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	اسرائيل تهدید کرده است که در صورت عدم آزادی گلعاد شاليط عملیات نظامی خود در نوار غزه را افزایش خواهد داد

اهود اولمرت نخست وزير اسراييل نيز با رد اولتيماتوم سه گروه شبه نظامی تاکيد کرده است که تسليم «باج‌خواهی» گروههايی که وی «تروريست» ناميد، نخواهد شد.

اين نوع صف‌آرايی بين دولت اسراييل و شبه‌ نظاميان فلسطينی، سرنوشت گلعاد شاليت را از نقطه نظر «مديريت بحران» به صورت موضوعی پرجاذبه در آورده است به طوری که بسياری افراد نسبت به سرانجام کار او کنجکاو شده‌اند.

قاعدتا پيش بينی قاطع در باره سرنوشت شاليت فقط از مدعيان پيشگويی بر می‌آيد و ناظران سياسی در اين باره فقط قادر به طرح سناريوهای گوناگون و عواقب آنها هستند، سناريوهايی که هر چه زمان می‌گذرد بر تعداد آنها افزوده می‌شود.

سناريوی اول

نخستين سناريو در باره سرنوشت شاليت اين است که در مدت باقی مانده به پايان اولتيماتوم ربايندگان وی، دولت اسراييل در موضع خود نرمش نشان دهد و با آزادی شمار قابل توجهی از زندانيان فلسطينی در مقابل آزادی شاليت موافقت کند.

اين سناريو به نظر نمی‌رسد از شانس بالايی برخوردار باشد، زيرا دولت اسراييل نمی‌خواهد در مناقشه با فلسطينی‌ها راهی را بگشايد که ربودن سربازانش منافعی برای گروههای فلسطينی در پی داشته باشد.

در عين حال، دولت‌های اسراييلی از چپ و راست همواره سياست سختگيرانه‌ای نسبت به آزادی اسيران فلسطينی داشته‌اند و اغلب اوقات از عمل به تعهدات رسمی خود در اين باره نيز شانه خالی کرده‌اند. برای نمونه، دولت اسحاق رابين نخست وزير وقت اسراييل از حزب کارگر که بنا به موافقتنامه‌های اسلو متعهد به آزادی زندانيان فلسطينی بود، تعهد خود در اين مورد را در پيچ و خم مذاکرات طولانی و پيچيده کم رنگ کرد و دولت بنيامين نتانياهو نخست وزير پس از او، از حزب راست‌گرای ليکود نيز که بنا به نص موافقتنامه "وای‌ريور" ملزم به آزادی شماری از زندانيان فلسطينی بود، تنها به رها سازی زندانيان متهم به ارتکاب جرايم غير سياسی مانند دزدی و قتل اقدام کرد و زير بار آزادی زندانيان سياسی نرفت.

با اين همه، اعلام آمادگی ارتش اسراييل برای آزادی تعدادی از زندانيان فلسطينی که به زعم آن، «دستشان به خون اسراييلی‌ها آلودن نباشد» در برابر آزادی شاليت، می‌تواند به اين سناريو فرصتی برای موفقيت دهد، اما روشن نيست که طرف مقابل با آن موافقت کند.

سناريوی دوم

سناريوی دوم اين است که ربايندگان، تحت فشارهای شديد کشورهای عرب مانند مصر، بدون کسب امتيازی شاليت را آزاد کنند و منتظر تحقق وعده‌های حسنی مبارک رئيس جمهور مصر مبنی بر آزادی تعدادی از زندانيان فلسطينی در روزهای پس از آزادی شاليت بمانند.

از آنجا که مساله ربودن شاليت جنبه حيثيتی برای هر دو طرف پيدا کرده است، تن دادن سه گروه شبه نظامی به اين راه حل آسان به نظر نمی‌رسد مگر آنکه فشارهای داخلی، منطقه‌ای و بين‌المللی عليه آنها بيش از اندازه گسترش يابد.

سناريوی سوم

سناريوی سوم اين است که هر دو طرف ماجرا بر مواضع سرسختانه خود اصرار ورزند و با پايان يافتن اولتيماتوم، ربايندگان شاليت او را سر به نيست کنند.

اين سناريو، باعث جلب همدردی بين‌المللی نسبت به اسراييل و تضعيف موضع فلسطينی‌ها در صحنه جهانی خواهد شد، از همين رو، حتی گروههای افراطی فلسطينی هم در اين باره احتياط می‌کنند بويژه آنکه واکنش نظامی اسراييل نسبت به چنين اقدامی غير قابل پيش بينی است و چه بسا منجر به ساقط کردن دولت تحت رهبری حماس و يا وارد کردن ضربه‌ای سخت به سوريه شود، کشوری که بسياری از رهبران اسراييل آن را متهم به نقش داشتن در ربودن شاليت می‌کنند.

سناريوی چهارم

سناريوی چهارم هم اين است که ماجرای ربودن شاليت در بن بست بماند و با گذر زمان تبديل به بحرانی فرسايشی شود. در صورت تحقق اين سناريو، مساله شاليت به تدريج از راس اخبار منطقه کنار خواهد رفت و شايد در موقعيتی که کسی انتظار آن را ندارد، رسانه‌ها از حمله موفق يا ناموفق کماندوهای اسراييلی به محل نگهداری او و يا فرار اسرارآميزش از دست ربايندگان خبر دهند.

در واقع سرنوشت شاليت لايه‌ای ديگر از ماهيت بغرنج بحران خاورميانه و نوع توازن قوا در اين منطقه را به نمايش خواهد گذاشت.