ناهيد کشاورز مشاور امور مهاجران در کلن آلمان

	مهاجرين در آلمان طيف های مختلفی دارند. بزرگترين گروه به عنوان کارگران مهاجر از ترکيه به آلمان آمده اند و گاه تا نسل سوم هم در آلمان زندگی می کنند.

گروه ديگر مهاجرينی هستند که مدت زمان کمتری را در مقايسه با دسته اول در آلمان بوده اند. اين گروه شامل مهاجرين ايرانی نيز می شود.

در ميان اين گروه کسانی هستند که برای تحصيل و يا (در مقياسی کمتر) برای کار به آلمان آمده اند. پناهندگان سياسی و اجتماعی هم طيف بزرگی از اين مهاجرين را در بر می گيرند. ايرانيان ساکن آلمان عمدتا در اين گروه جای می گيرند.

در کنار اينها گروهی از يهوديان ساکن شوروی سابق هم، که به دلايل انسانی اقامت گرفته اند، جای دارند. پناهندگان جنگی، به خصوص از کشور يوگسلاوی سابق، گروه بزرگ پناهندگان جنگ زده را تشکيل می دادند.

طبق آمار سال 2005 وزارت کشور آلمان، 8/8 درصد از جمعيت اين کشور خارجيان هستند (حدود هفت ميليون و سيصد هزار نفر.) اما بايد توجه داشت که در سالهای اخير تعداد زيادی از آنها يا به تابعيت آلمان درآمده اند يا دو مليتی هستند. بنابراين بايد آمار را با در نظر گرفتن چنين عواملی در نظر گرفت.

طبق آمار رسمی همچنين، اين کشور سه ميليون مسلمان دارد که در درجه اول ترک تبار و بوسنی تبار و پس از آن عمدتا عرب هستند.

مهاجرين قديمی تر

ترکها در آلمان بزرگترين گروه مهاجر را تشکيل می دهند. طبق آمار وزارت کشور در ابتدای سال ۲۰۰۵، کل تعداد ترکهای ساکن آلمان ۱،۷۶۴،۳۱۸ نفر بوده است که از اين تعداد حدود يک ميليون نفر دارای اقامت دائم در آلمان هستند.

"اردال اونال"، سی سال است که در آلمان زندگی می کند. کارمند کارخانه فورد است. همسر و چهار فرزند دارد که کوچکترين آنها يازده سال دارد. دختر بزرگ خانواده ازدواج کرده و در شهر مونيخ زندگی می کند. بقيه افراد خانواده در خانه ای دولتی با کرايه ای نسبتا ارزان زندگی می کنند.

بيماری "اردال اونال" مانع از اين است که او تمام مدت کار کند در نتيجه آنها برای گذران زندگی خود از کمک های دولتی هم استفاده می کنند. او و همسرش تنها با دوستان و وابستگان ترک خود معاشرت می کنند. زبان آلمانی را کم می دانند و مراسم مذهبی اسلامی را بطور کامل بجا می آورند. تنها از فروشگاههای ترکی خريد می کنند. در خانه شبکه های تلويزيونی ترک زبان را نگاه می کنند.

قهوه خانه های ترک، محلی است که مرد خانه اوقات فراغت خود را در آنجا می گذراند. تخته بازی می کند و با دوستانش گپ می زند. زن تمام کارهای مربوط به خانه را انجام می دهد. رفت و آمد دختر خانه کنتر ل می شود و با دو پسرشان همواره مشکل دارند.

مهاجرين پناهنده

گروه دوم مهاجرين، پناهندگان از کشورهای مختلف هستند.

در سال ۲۰۰۵ در آلمان ۲۸،۹۱۴ نفر تقاضای پناهندگی داده اند که به مراتب کمتر از سالهای گذشته است. اين رقم در مقايسه با سال ۲۰۰۴ حدود نوزده درصد کمتر بوده است . اين تغيير به شرايط قانونی آلمان در مورد مهاجرين و تغييرات حقوقی مربوط می شود.

مثلا متقاضيان پناهندگی از کشور سابق يوگسلاوی در ابتدا سال ۲۰۰۵ نسبت به سالهای قبل افت زيادی کرده است چون تعداد زيادی از متقاضيان بعد از اتمام جنگ به کشورشان باز گردانده شدند. آنها که توانستند بمانند کسانی هستند که به دلايل انسانی اقامت گرفته اند اما اقامت حدود يک ميليون نفر از آنها همچنان موقت است.

"ايدن موليچ" درکمپ پناهندگی زندگی ميکند. از شش سال پيش به همراه شش فرزندش، که بزرگترينشان ۱۵ سال و کوچکترينشان ۸ ماهه است، در آلمان بسر می برد.

"ايدن موليچ" اجازه کار ندارد. اقامتش ماهيانه تمديد می شود. همسرش از افسردگی شديد رنج می برد و بارها در بيمارستان بستری بوده است. تمام تلاش مددکاران اجتماعی برای حاضر شدن فرزندان او در مدرسه و جلب همکاری خانواده در اين زمينه به جائی نرسيده است.

آنها تقريبا بيشتر اوقات در خانه هستند. پسر ۱۵ ساله خانواده تا به حال چندين بار به دليل خلاف هايی که کرده توسط پليس دستگير شده است. کمک های اجتماعی دولت برای گذران زندگی آنها کافی نيست. نداشتن ويزای اقامت، امکان استفاده از کمک های دولتی برای بچه ها را از آنها سلب می کند.

تنها دو فرزند بزرگتر خانواده آلمانی حرف می زنند. تطابق آنها در جامعه در حد صفر است. مسلمان است اما در مراسم مذهبی شرکت نمی کند. رفت و آمدهای محدودی که با آشنايان خود دارد، عمدا در خانه انجام می شود .

نه پناهنده، نه مقيم

گروه ديگری از مهاجرين که در آلمان زندگی می کنند کسانی هستند که به عنوان پناهنده به آلمان آمده اند اما با گذشت زمان شرايط ديگری پيدا کرده اند. بطور مثال از ميان ايرانيان - که در مجموع ۶۵،۱۸۷ هزار نفر هستند - حدود ۵ هزار نفر وضعيت اقامت نامعلومی دارند. اين گروه عملا امکان استفاده از بسياری از خدمات اجتماعی را ندارند.

"مريم صفری"، ۲۳ سال است که در آلمان ساکن است. در رشته جامعه شناسی درس خوانده و کار ميکند. با دو فرزندش زندگی می کند و تنها از کمک هائی که دولت به بچه ها می کند استفاده می کند. زبان آلمانی را راحت حرف می زند. درصدد گرفتن تبعيت آلمان است .در خانه با بچه ها فارسی صحبت می کند اما از شرکت در جلسات سخنرانی و برنامه های فرهنگی آلمانی لذت می برد.

آنچه که در مورد مهاجرين در آلمان بايد در نظر داشت اين است که حدود يک ميليون نفر از آنها در طی ۵ سال گذشته تابعيت آلمان را گرفته اند. اين گروه با اينکه در عمل از شرايط زندگی خارجيان در آلمان برخوردارند در آمارگيری به عنوان خارجی منظور نمی شوند.

زندگی پنهانی

گروه ديگر خارجيانی که در آلمان زندگی می کنند بطور غير قانونی زندگی می کنند و آمار دقيقی از آنها وجود ندارد. ولی می توان آنها را بين يک تا ۲ ميليون نفر تخمين زد.

آنها کسانی هستند که نتوانسته اند اقامت بگيرند و بعد از اين که حکم ترک خاک آلمان به آنها داده شده، زندگی پنهان خود را شروع کرده اند. به غير از اين گروهی هم بطور غير قانونی وارد آلمان شده اند و امکان گرفتن اقامت را ندارند.

"عبدالله"، دو سال است که بطور غير قانونی در آلمان زندگی می کند. الجزايری است و ۸ سال به عنوان دانشجو زندگی کرده است. بعد از اينکه ويزای اقامت او تمديد نشد، کارهای موقتی می يابد که اجازه کار نمی خواهند. بيمه درمانی ندارد و بطور دائم از اينکه شناخته شود، نگران است. برنامه مشخصی برای زندگيش ندارد. از امکانات اجتماعی نمی تواند استفاده کند.