به طور سنتی دو حزب ليکود و کارگر بر صحنه سياسی اسرائيل مسلط بوده اند. اين شرايط شايد رو به پايان باشد

چرا اکنون انتخابات برگزار می شود؟

اسرائيل هر ۴ سال يک بار برای تقسيم کرسی های کنست (پارلمان کشور) انتخابات برگزار می کند. انتخابات اين دوره قرار بود در نوامبر ۲۰۰۶ برگزار شود.

اما در نوامبر گذشته آريل شارون نخست وزير وقت، پس از جدا شدن از حزب ليکود، حزب حاکم در کشور، خواستار انحلال پارلمان شد.

آقای شارون پس از اتخاذ سياست تخليه شهرکهای يهودی و بيرون کشيدن واحدهای ارتشی از نوار غزه و بخش کوچکی از کرانه باختری در تابستان ۲۰۰۵، در پارلمان کشور حمايت جناح راست ليکود و برخی از احزاب ائتلاف را از دست داده بود.

او تصميم خود را برای تأمين امنيت اسرائيل لازم می دانست.

آقای شارون چنين استدلال می کرد که اگر اسرائيل بخواهد در درازمدت، کشور قوم يهود باقی بماند، بايد به اشغال مناطقی که بيشتر ساکنان آنها فلسطينی هستند، پايان دهد.

اما نمايندگان گروه های مذهبی و ملی سياست تازه اسرائيل را خيانت به "وعده الهی" و پيروزی های نظامی پيشين اسرائيل می دانستند.

آنها همچنين بر آنند که از عقب نشينی های بيشتر احتمالی از شهرکها جلوگيری کنند.

به هرحال آقای شارون با اين اميد که اکثريتی از جامعه سکولار اسرائيل از او پشتيبانی کنند، از حزب ليکود کناره گرفت، حزبی مرکزگرا به نام کاديما تشکيل داد و خواهان انتخابات تازه شد.

آريل شارون چه وضعيتی دارد؟

در کوران اين تحولات سياسی بود که آقای شارون نخست در ۱۸ دسامبر دچار سکته ای سبک شد و سپس در ۴ ژانويه که از فشار کار بی رمق شده بود، خونريزی مغزی شديدی کرد و از آن موقع در بيهوشی به سر می برد.

با اينکه پزشکان نسبت به وضع آقای شارون ابراز اميدواری کرده بودند، اما او به هوش نيامد. بدين ترتيب رهبری حزب تازه کاديما را معاون او اهود اولمرت به عهده گرفت.

آقای شارون پس از به قدرت رسيدن در ۵ سال پيش، محبوبيت زيادی پيدا کرده بود. از اين رو مهمترين نقطه قوت حزب کاديما اين بود که آقای شارون در رأس آن قرار داشت.

ترديدی نيست که حذف آقای شارون به زيان حزب تازه تمام می شود. اما خط مشی اصلی حزب کاديما همچنان جذاب است: جدايی از مردم فلسطين و تعيين نقشه قطعی اسرائيل، با يا بدون دستيابی به موافقت نامه صلح دائمی.

در اين انتخابات چه نکاتی اهميت بيشتری دارد؟

مسئله اصلی اين است که حزب کاديما بدون عامل رهبری کننده آريل شارون چگونه برنامه خود را پيش می برد.

اگر حزب در انتخابات وضع خوبی داشته باشد و آقای اولمرت در مقام رهبری باشد، او سياست آقای شارون را ادامه خواهد داد، يعنی شهرکهای دورافتاده در کرانه باختری را تخليه می کند و در عوض شهرکهای نزديکتر و پرجمعيت تر را منضم می کند.

قوانين بين المللی ايجاد شهرکها را رد کرده است، اما اسرائيل استدلال می کند که اين قانون در کرانه باختری شمول ندارد. جورج بوش رئيس جمهور آمريکا نيز تا حدی اين نظر را تائيد می کند که اسرائيل می تواند در سرزمين های اشغالی شهرکهای پرجمعيت را همچنان در دست داشته باشد.

حزب ليکود و ساير احزاب دست راستی با هرگونه عقب نشينی از مناطق اشغالی مخالف هستند، و بر آنند که اين امر مبارزه مسلحانه فلسطينی ها را تقويت می کند.

در اين ميان در حزب کارگر، که جريان ميانه چپ به شمار می رود، فردی از يهوديان آفريقای شمالی به رياست رسيده است، که تا کنون در سياست نقش مهمی نداشته اند. اين رهبر تازه، به نام امير پرتز، فقر و محروميت را به يک موضوع انتخاباتی بدل کرده است.

اگر کاديما به پيروزی برسد، اين به معنای به هم ريختن صحنه سياسی اسرائيل است که معمولا دو حزب ليکود و کارگر بر آن مستولی بوده اند و احزاب فرقه ای کوچکتر تعادل را حفظ می کردند.

برای فلسطينی ها چه پيامدی خواهد داشت؟

فلسطينی ها نخستين انتخابات پارلمانی واقعا آزاد، که شايد در جهان عرب بی سابقه باشد، را پشت سر گذاشته اند. انتخابات به نحوی حيرت انگيز پيروزی گروه اسلامی حماس انجاميد.

مردم فلسطين بيش از هر چيز درگير وضع تازه خود هستند: حماس زير فشار است که اسرائيل را به رسميت بشناسد، از خشونت دست بردارد، و بر توافقنامه های پيشين دولت فلسطين با اسرائيل صحه بگذارد.

فلسطينی ها معمولا می گويند اهميتی ندارد چه نيرويی در اسرائيل قدرت را به دست بگيرد. آنها به هرحال بايد تحت اشغال زندگی کنند، که با آمدن و رفتن دولتها عوض نمی شود.

با وجود اين بايد دانست که اگر سياست عقب نشينی يک جانبه اسرائيل طی انتخابات تائيد شود، به زودی بر وضع فلسطينی ها هم تأثير خواهد گذاشت.

آقای اولمرت می گويد قصد دارد تا سال ۲۰۱۰ مرزهای نهايی اسرائيل را تعيين کند. فلسطينی ها نگران هستند که با مرزبندی تازه، در مناطقی ناپيوسته و جدا از منطقه به محاصره افتاده نوار غزه، مجبور به اقامت شوند.

نظر جامعه بين المللی چيست؟

تلاشهای بين المللی فعلا بر گروه حماس متمرکز شده تا آن را به تغيير سياست وادار سازند. چون هر نخست وزيری که در اسرائيل بر سر کار بيايد، ناگزير است با اين مشکل درگير شود.

با اينکه ايالات متحده از برنامه کاديما حمايت کرده است، اما آقای اولمرت مواظب است که اقدامات يکسويه او با قوانين بين المللی همخوان باشد. اگر اقدام بين المللی موسوم به "نقشه راه" به اجرا در آيد، ديگر اجرای برنامه حزب کاديما جايی نخواهد داشت.

به هرحال در هر دو طرف وضعی پديد آمده که می تواند در آينده دستخوش تغيير و دگرگونی باشد.