احمد زيدآبادی تحليلگر مسائل ايران و خاورميانه

شما کور خوانده ‌ايد دنيا بيدار است، بمب‌گذاری درحرم امام هادی و حمله به مساجد اهل سنت کار خود شما است محمود احمدی نژاد، رئيس جمهور ايران

اين نوع اظهار نظر به دليل آنکه رهبران ايران به طور معمول، اسراييل و آمريکا را مسئول هر حادثه ناگواری در جهان می‌دانند، شايد چندان مهم به نظر نرسد، اما در مورد ماجرای سامره، داستان تا اندازه‌ای متفاوت از موارد مشابه آن است.

متهم کردن اسراييل و آمريکا به دخالت در حادثه سامره از سوی مقام‌های ايرانی، صرفا اقدامی تبليغاتی عليه اين دو کشور شبيه ساير تبليغات حکومت ايران عليه آن دو نيست، بلکه در اين مورد خاص، به نظر می‌رسد که رهبران ايران به شدت نگران بروز جنگ فرقه‌ای در عراق هستند، جنگی که به تصور مقام‌های ايرانی برنده اصلی آن آمريکا و اسراييل و متحدان آنها خواهند بود.

تاکيد بر نگرانی رهبران ايران از وقوع جنگ مذهبی در عراق، شايد قدری عجيب به نظر رسد، زيرا نيروهای ائتلاف بين‌المللی در عراق اغلب دولت ايران را متهم می‌کنند که بيش از آنکه از بی‌ثباتی عراق نگران باشد، از ثبات اين کشور بيم دارد.

مقام‌های آمريکايی و انگليسی بارها عواملی در داخل دولت ايران را به دخالت در امور داخلی عراق و حمايت از گروههای شورشی اين کشور متهم کرده‌اند و بر اين نکته انگشت گذاشته‌اند که ايران مانند برخی ديگر از کشورهای منطقه از شکل‌گيری يک الگوی دموکراتيک در همسايگی خود هراس دارد زيرا يک عراق باثبات و دموکراتيک می‌تواند "الهام بخش" مردم ايران برای دستيابی به دموکراسی باشد.

البته تبليغات دولتی در ايران به وضوح نشانگر آن است که مقام‌های ايرانی علاقه‌ای به موفقيت سياست آمريکا در عراق ندارند و اصرار دارند تا الگوی تغيير رژيم در عراق را ناموفق و همراه با بروز تلفات سهمگين انسانی نشان دهند.

با اين همه، به نظر نمی‌رسد دولت ايران تمايلی به بی‌ثبات شدن عراق در ابعاد وسيع داشته باشد، بويژه اگر قرار باشد اين بی‌ثباتی به درگيری گسترده بين شيعيان و سنی‌ها منجر شود.

بی‌ثباتی فراگير در عراق مسلما بر امنيت داخلی ايران که مرزهای طولانی با آن کشور دارد، اثر می‌گذارد و از همين رو مطلوب جمهوری اسلامی نيست، اما وقوع جنگ داخلی بين شيعه‌ها و سنی‌های عراق چنان پيامدهای ناگواری برای جمهوری اسلامی در بر دارد که ناگزير هر حرکتی در اين جهت را به آمريکا و اسراييل نسبت می‌دهد.

در حقيقت، جمهوری اسلامی در رويارويی با جهان خارج بر سر برنامه‌های اتمی خود، مسلمانان جهان را متحد اصلی خود می‌داند و بر روی واکنش بازدارنده آنها در شرايط خطرناک حساب ويژه‌ای باز کرده است.

اما اکثريت قاطع مسلمانان جهان سنی مذهب‌اند و با پيروان مذهب شيعه که اکثريت مسلمانان ايران را شامل می‌شود، اختلاف نظر دارند.

طی سال‌های پس از انقلاب ايران، رهبران جمهوری اسلامی به رغم ايجاد پاره‌ای محدوديت‌ها که گفته می‌شود برای جماعت سنی ايران ايجاد کرده‌اند، اما همواره در تلاش بوده‌اند تا اختلاف شيعه و سنی را بخصوص در مورد آنچه به مناسبات دنيای اسلام با جهان غيراسلامی مربوط می‌شود، کم اهميت جلوه دهند تا بدين وسيله حمايت مسلمانان را به سمت خويش در برابر دنيای غرب جلب کنند.

قاعدتا وقوع جنگ داخلی بين شيعيان و سنی‌های عراق، می‌تواند سبب بدبينی و کينه مسلمانان سنی جهان نسبت به عموم شيعيان شود.

اين موضوع به نوبه خود، ممکن است مسلمانان اهل سنت بويژه در دنيای عرب را از صف متحدان ايران شيعه خارج کرده و در برابر آن قرار دهد، بخصوص آنکه محافل قدرتمندی در دولت ايران يافت می‌شوند که به نظر می رسد آماده‌اند که در صورت بروز جنگ احتمالی بين شيعيان و اهل سنت عراق، جانب شيعه‌ها را گرفته و خواه نا خواه به احساسات فرقه‌گرايانه مذهبی دامن بزنند.

از اين رو، رهبران ايران، در وقوع جنگ داخلی در عراق هيچ منفعتی برای خود نمی‌بينند و آن را در جهت سياست‌های آمريکا و اسراييل قلمداد می‌کنند.

ظاهرا مقام‌های جمهوری اسلامی بر اين تصورند که در آستانه اجلاس حساس شورای حکام آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در ۶ مارس، تلاشی پنهان برای منزوی کردن دولت ايران در بين مسلمانان جهان در جريان است.

احتمالا آنها تخريب مرقد امامان شيعه در سامره را بخشی از اين تلاش پنهان می‌دانند و آن را به آمريکا و متحدانش نسبت می‌دهند.