احمد زيدآبادی تحليلگر مسائل خاورميانه

آقای ناتانياهو در استعفانامه خود خروج از نوار غزه را اقدامی غير مسئولانه خوانده است.

نتانياهو، از رهبران بلند پايه حزب ليکود، هيچگاه نسبت به طرح يکجانبه شارون برای خروج ارتش اسراييل از نوار غزه و شمال کرانه باختری نظر خوشی نداشت، اما به دلايلی ترجيح می‌داد به جناح افراطی ليکود که عليه شارون طغيان کرد، نپيوندد و با موضع‌گيری‌های دوسويه و مبهم به حضور خود در کابينه شارون ادامه دهد.

يکی از دلايلی که سبب شد نتانياهو به جمع "شورشی‌های ليکود" به رهبری يوزی لاندو نپيوندد، باور او به امکان تخريب طرح شارون از درون کابينه بود.

نتانياهو تصور می‌کرد که با کمک دوستان همفکر خود در کابينه، از جمله سيلوان شالوم، وزير خارجه و ليمور ليونات، وزير آموزش می‌تواند روند اجرای طرح شارون را کند و سپس خنثی کند.

به واقع، در نتيجه تلاش‌های نتانياهو و يارانش بود که شارون پذيرفت پس از آنکه طرح خروج از نوار غزه و شمال کرانه باختری به طور کلی از تصويب مجلس و کابينه گذشت، مراحل اجرايی آن را نيز جداگانه به تصويب کابينه برساند.

روز يکشنبه (هفتم اوت) زمان به رای گذاشتن اجرای نخستين مرحله عقب نشينی از سه شهرک يهودی نشين نوار غزه در کابينه اسراييل بود. نتانياهو به همراه چهار وزير ليکودی ديگر، به اجرای طرح عقب نشينی، رای منفی داد و در عين حال استعفای خود را از مقام وزارت دارايی تسليم شارون کرد.

نتانياهو دليل استعفای خود را "به خطر افتادن امنيت اسراييل بر اثر اجرای طرح يکجانبه شارون" اعلام کرد و به ويژه به واگذاری کريدور فيلادلفی – مرز نوار غزه با مصر – به دولت خودگردان فلسطين معترض بود.

خروج نتانياهو از کابينه شارون به معنای آغاز دور تازه‌ای از فعاليت او برای رقابت با شارون بر سر به دست گرفتن رهبری حزب ليکود تا انتخابات پارلمانی آينده اسراييل است.

اما نتانياهو برای ايفای چنين نقشی بايد به افراطی‌ترين طيف حزب راستگرای ليکود تکيه کند، طيفی که از واگذاری سرزمين‌های فلسطينی به دولت خودگردان در ازای امضای پيمان نهايی صلح اکراه دارد.

از همين رو، تندروهای ليکود که پيش از اين راه خود را از شارون جدا کرده‌اند، از استعفای نتانياهو استقبال کردند و خواستار ادامه حرکت او از سوی ساير وزيران ناراضی شدند.

اما بعيد است که چهره قدرتمند ديگری در داخل کابينه به نتانياهو اقتدا کند. خانم ليونات که به طرح اجرای نخستين مرحله تخليه شهرک نشيان از نوار غزه رای مخالف داده، تاکيد کرده است که در کابينه می‌ماند. شالوم، وزير خارجه نيز اصولا راهش را از دو يار هميشگی خود جدا کرده و به طرح رای موافق داده است.

فقط می‌ماند دان ناوه، وزير بهداشت، ايزراييل کاتز، وزير کشاورزی و تزاهی هنگبی، وزيری که هيچ وزارتخانه‌ای را اداره نمی‌کند. اين سه تن نيز مهره‌های قدرتمندی به شمار نمی‌روند که استعفای احتمالی آنها دولت شارون را با بحران روبرو کند، ضمن آنکه اين افراد نيز خيالی برای استعفا ندارند.

احتمالا همين واقعيات است که شارون را از استعفای نتانياهو نگران نکرده و او بر اجرای طرح عقب نشينی از نوار غزه طبق جدول زمانی مشخص تاکيد کرده است.

در اين ميان آنچه اهميت بيشتری دارد، سرنوشت نتانياهو و توانايی او برای اخلال در روند خروج از نوار غزه از موضع يک رهبر "شورشی" عليه رئيس حزب متبوع خود است.

نتانياهو برای جلوگيری از اجرای تخليه نوار غزه بعيد است با فعاليت‌های شهرک‌ نشينان و خاخام‌های حامی آنها که آشکارا اقتدار قانونی دولت شارون را به چالش طلبيده‌اند، کاملا همراه شود، اما پيوستن رسمی او به مخالفان خروج از نوار غزه، به تجديد روحيه آنان برای تداوم اقدامات ايذايی خود کمک می‌کند.

اين اقدامات، گرچه شارون را از اجرای طرح خود باز نمی‌دارد، اما در جای خود می‌تواند موجب دردسر او شود.

اين در حالی است که آينده نتانياهو برای به دست گرفتن رهبری حزب ليکود، بسته به ميزان موفقيت شارون در تامين امنيت اسراييل پس از تخليه شهرک‌ها از شمال کرانه باختری و نوار غزه است.

اگر پس از اجرای طرح يکجانبه، آرامش در سرزمين‌های فلسطينی افزايش يابد و روند صلح در مسير منطقی خود قرار گيرد، نتانياهو برای غلبه بر شارون شانسی ندارد و به صورت فردی افراطی و مطرود در می‌آيد، اما اگر روند اوضاع معکوس باشد، نتانياهو می‌تواند رهبر آينده حزب ليکود و شايد نخست وزير آينده اسراييل شود.

بدين ترتيب آن دسته از گروههای فلسطينی که قادرند آرامش سرزمين‌ها را به هم بزنند، تنها شانس نتانياهو برای رسيدن به اهدافش هستند، همانگونه که اين گروهها پس از ترور اسحاق رابين با انجام چند عمليات انتحاری باعث پيروزی نتانياهو در برابر شيمون پرز رهبر حزب کارگر شدند و روند صلح را مختل کردند.

آيا تاريخ برای نتانياهو يک بار ديگر تکرار خواهد شد؟