شهريار رادپور

ترديدی نيست که حزب کارگر به رهبری تونی بلر از باورهای سياسی چپ فاصله گرفته است

اگر آنطور که نظرسنجی ها در دومين هفته آغاز مبارزات انتخاباتی نشان داد، حزب کارگر به رهبری تونی بلر در روز شش ماه مه حزب برنده اتخابات اعلام شود، اين حزب صد ساله طبقه کارگر خواهد توانست مجموعا سيزده سال بدون وقفه بر بريتانيا حکومت کند.

ولی تونی بلر از نخستين دور پيروزی اش در سال 1997 از حزب کارگر سنتی فاصله گرفت تا نشان دهد پيروزی از آن برنامه ها و دکترين سياسی او است.

تونی بلر در بيرون مقر نخست وزيری خطاب به مستقبلين گفت: "ما با عنوان حزب کارگر نوين انتخاب شده ايم و با عنوان کارگر نوين هم حکومت خواهيم کرد."

انتخابات بريتانيا در راديو بی بی سی برنامه های ويژه انتخابات پارلمانی در بريتانيا هر روز از ساعت 16:50 به وقت گرينويچ و ساعت 21:20 به وقت تهران از بخش فارسی راديوی بی بی سی پخش می شود.

پيروزی حزب کارگر در سال 1997 واقعا چشمگير بود. با اکثريتی قاطع در مجلس عوام برای پياده کردن طرح های نو و فارغ از چالش احزاب اقليت، دولت تونی بلر با اطمينان از شعارهای قديمی فاصله گرفت و اعلام کرد که اساسنامه حزب را نيز با واقعيات دنيای امروز منطبق و اصلاح خواهد کرد و آنرا به انجام رساند.

هدف تونی بلر به حاشيه بردن حزب محافظه کار بود که از سال 1979، به مدت 16 سال بدون وقفه، تحت رهبری مارگارت تاچر و بعد جان ميجر بر بريتانيا حکومت کرده بود. تونی بلر برای از مدار خارج کردن حزب محافظه کار که آنرا مسئول تمام مسائل اقتصادی و اجتماعی کشور می شناخت حتی حاضر شد با حزب ليبرال دموکرات يک ائتلاف چپ ميانه تشکيل دهد ولی اين طرح به جايی نرسيد.

در برخورد با مسائل اجتماعی، من با اين ادعای دولت حزب کارگر موافقم که در زمينه هايی مانند دفاع از حقوق اقليت ها، مبارزه با نژاد پرستی و مسائل اجتماعی مشابه پيشرو هستند. ولی سياست اقتصادی دولت کارگری واقعا يک نوع ليبراليسم نو است. و در اينجا است که حزب کارگر بريتانيا از حزب های سوسيال دموکرات اروپايی فاصله می گيرد. در حقيقت سياست اقتصادی دولت کارگری بريتانيا خيلی نزديکتر به آمريکا است تا به الگوهای اقتصادی در فرانسه و آلمان مارک سيدون سردبير سابق نشريه چپی "تريبون"

ماتيو تيلور، رئيس حزب ليبرال دموکرات علت اين شکست را تغيير نظر تونی بلر پس از پيروزی در انتخابات در باره موضوع هايی مانند اصلاح قانون انتخابات و تبديل مجلس انتصابی اعيان به يک مجلس نيمه يا تماما انتخابی قلمداد می کند و البته چند موضوع ديگر.

او می گويد: "چيزی که ما در همکاری با حزب کارگر به تجربه آموختيم عدم تمايل آنها به راستگويی و برخورد صريح با واقعيات بود. آنها آگاه از مخالفت صريح ما با حمله به عراق، کشور را وارد يک جنگ کردند و به شيوه ای ديکتاتور مآبانه سعی کردند حق متهم از محاکمه شدن در مقابل يک هيئت منصفه را سلب کنند. اين مواضع دولت کارگری نه تنها برای ليبرال دموکرات ها قابل قبول نيست، بلکه تعجب آور هم هست که چطور يک حزب پيشرو می تواند چنين عقايدی داشته باشد."

ترديدی نيست که حزب کارگر به رهبری تونی بلر از باورهای سياسی چپ فاصله گرفته است. بعضی از صاحب نظران اين روش را نماينگر نبود اعتقادات ايدئولوژيک در تمام جنبش های چپ می دانند. به عبارت ديگر در دنيای امروزی مبتنی بر اقتصاد بازار آزاد تا چه حد می توان همچنان به مبانی سوسيال دموکراسی وفادار ماند؟

طرفداران دکترين "کارگر نوين" تونی بلر می گويند راز موفقيت بی سابقه رهبر حزب کارگر در حقيقت پاسخگويی به خواسته ها و آرمان های طبقه متوسط بوده و تنها از راه جدا شدن از ايدئولوژی "جانبداری از طبقه کارگر به هر قيمت" بود که حزب کارگر تونی بلر توانست با کسب چنان اکثريتی در مجلس حکومت را در دست گيرد.

از سوی ديگر طرفداران حزب کارگر سنتی، مانند مارک سيدون سردبير سابق نشريه چپی "تريبيون" معتقدند تمام احزاب چپ چنين راهی را انتخاب نکردند.

اگر به بحرانها در کوزوو، سيرالئون و جنگ عراق توجه کنيم تونی بلر را نخست وزيری خواهيم ديد که بيش از سلف خود آماده مداخله در مناقشات بين المللی است. مداخله ای با توسل به نيروی نظامی. به عقيده من اين سياستی بحث برانگيز است ولی برای تونی بلر پيروی از اين خط مشی نوعی هويت بخشيدن به دولت او است به اين معنا که با ديگران فرق دارد و قادر است نه تنها در بريتانيا، بلکه در سطح بين الملی اثر گذار باشد بنجامين وگ-پروزه از مشاوران سابق تونی بلر

آقای سيدون می گويد: "در برخورد با مسائل اجتماعی، من با اين ادعای دولت حزب کارگر موافقم که در زمينه هايی مانند دفاع از حقوق اقليت ها، مبارزه با نژاد پرستی و مسائل اجتماعی مشابه پيشرو هستند. ولی سياست اقتصادی دولت کارگری واقعا يک نوع ليبراليسم نو است. و در اينجا است که حزب کارگر بريتانيا از حزب های سوسيال دموکرات اروپايی فاصله می گيرد. در حقيقت سياست اقتصادی دولت کارگری بريتانيا خيلی نزديکتر به آمريکا است تا به الگوهای اقتصادی در فرانسه و آلمان."

از ديدگاه طرفداران اقتصاد آزاد، تونی بلر هنوز حزب کارگر را از سياستهای چپ گرايانه سابق کاملا دور نکرده است.

جولی کرک برايد از نماينگان سابق مجلس از حزب محافظه کار در اين باره می گويد: "در طول هشت سال زمامداری، حزب کارگر جسورتر و با جرئت تر شده است. در زمينه مالی دولت کارگری در دو سال اول حکومتش خيلی محتاطانه به برنامه های از قبل اعلام شده اش وفادار ماند که در اين مورد محدود کردن هزينه عمومی بود... ولی در سال های بعد دولت متوجه شد که می تواند پول بيشتری صرف هزينه های عمومی کند."

به گفته جولی کرک دولت با اتکا به انظباط مالی و آمارهای اقتصادی به مردم اطمينان خاطر داد که افزايش هزينه ها سطح زندگی آنها را به خطر نخواهد انداخت و يا باعث بی ثباتی اقتصاد نخواهد شد ولی به نظر او ادامه اين روش جسورانه می تواند نوعی بی احتياطی تلقی شود.

انگيزه ايدئولوژيک تونی بلر از اين تصميمات را بنجامين وگ - پروزه، از مشاوران سابق نخست وزير اينطور تشريح می کند: "اگر به بحرانها در کوزوو، سيرالئون و جنگ عراق توجه کنيم تونی بلر را نخست وزيری خواهيم ديد که بيش از سلف خود آماده مداخله در مناقشات بين المللی است. مداخله ای با توسل به نيروی نظامی. به عقيده من اين سياستی بحث برانگيز است ولی برای تونی بلر پيروی از اين خط مشی نوعی هويت بخشيدن به دولت او است به اين معنا که با ديگران فرق دارد و قادر است نه تنها در بريتانيا، بلکه در سطح بين الملی اثر گذار باشد."

و نهايتا، چشمگيرترين تغيير روش در هشت سال گذشته در سياست خارجی دولت کارگری بوده است که هر چه بيشتر به خط مشی ايالات متحده نزديک شده و بارزترين نمونه آن در تصميم به مداخله نظامی در عراق ديده شد.

شايد در سياست خارجی تونی بلر بتوان يک اعتقاد ايدئولوژيک قومی يافت. اعزام نيرو به منطقه بالکان، مداخله نظامی در افغانستان و بحث برانگيز ترين آن، مشارکت با آمريکا برای حمله به عراق که به کناره گيری دو عضو دولت کارگری منجر شد و پس از گذشت دو سال از حمله به عراق يکی از نقاط ضعف تونی بلر در ميان بخش بزرگی از مردم بريتانيا محسوب می شود.

ولی تجربه نشان داده است که در روز انتخابات عامل اصلی تعين کننده آرا مردم بريتانيا وضع داخلی است. حقوق و دستمزد و ماليات و بازنشستگی و مهمترين آن بهداشت و درمان رايگان.

حزب کارگر به عنوان بانی سيستم درمان رايگان که بعد از جنگ جهانی دوم به وجود آمد خود را همواره محافظ آن دانسته است و تونی بلر نيز از اين رسم مستثنی نيست.

او در اين مورد می گويد: "در هشت سال دولت کارگری وضع بهداشت و درمان ملی بهبود يافته است و بهتر هم خواهد شد اما نه فقط از راه افزايش بودجه آن بلکه با وفادار ماندن به ارزش واقعی آن در جامعه. در اين مقطع نتيجه گيری بسيار ساده است. اگر ارزش آنرا می شناسيد روز پنجم ماه مه رای به بقای آن بدهيد."