مهدی پرپنچی

کاتوليکهای چين بايد تنها در کليساهای تاييد شده از سوی دولت عبادت کنند

انقلاب چين، نه تنها آئين های تائو و کنفوسيوس را که بومی خود اين کشور بودند در تنگنای جدی قرار داد، که اديان وارد شده از ديگر بخش های دنيا مانند آئين بودا، مسيحيت و اسلام را نيز به عنوان نظام هايی ضد اجتماعی و مخل نظم عمومی حاکم بر جامعه سوسياليستی، با چوب ضد انقلابيگری راند.

مارتين پالمر، مدير موسسه پژوهشی مبارزه با تبعيض عليه اديان، در مورد وضعيت حاکم بر چين در خلال انقلاب فرهنگی چين بين سال های ۱۹۶۶ و ۱۹۷۷ می گويد: "بر اساس تخمين هايی که ما انجام داده ايم و اين آمار و ارقام مورد تاييد گروه های مذهبی فعال در داخل چين نيز هست، چيزی در حدود ۹۰ الی ۹۵ درصد از معابد، مساجد و کليساها به طور کلی ويران شده و از بين رفت يا اين که اين مکان های مذهبی توسط دولت مصادره شده و به عنوان کارخانه يا مدرسه مورد استفاده قرار گرفت. مذهب، در آن دوران به طور کامل از صحنه جامعه پاک شده بود."

در قانون اساسی چين و در قوانين جزئی تر پنج دين به عنوان اديان سنتی چينی به رسميت شناخته شده اند، با اين حال نبايد فراموش کرد که پيروی از هر يک از اين اديان بايد در چارچوب مقررات ويژه ای صورت گيرد که از طرف دولت تعيين می شود.

اوايل ماه جاری (مارس ۲۰۰۵) دولت چين اصلاحاتی را در اين مقررات به عمل آورد. مقامات اين کشور هدف از انجام اين اصلاحات را تضمين آزادی انتخاب مذهب اعلام کرده اند اما نيکلاس بکلين مدير موسسه پژوهشی حقوق بشر چين نظر ديگری دارد.

او معتقد است : "چين از تجربه مائويسم اين درس را گرفته که حذف دين از جامعه امکان پذير نيست. به همين خاطر در حال حاضر در تلاشند دين و فعاليت های دينی را تحت کنترل درآورده و مقرراتی را برايش وضع کنند تا به اين وسيله مطمئن شوند که دين قادر به تهديد حزب کمونيست يا مقامات اين حزب نيست."

باب فو کارشناس مرکز کمک به چين که در آمريکا قرار دارد می گويد عليرغم بهبود نسبی وضعيت اديان در چين، هنوز هم اوضاع چندان رضايت بخش نيست: "هشتاد درصد از تقريبا يکصد ميليون نفری که به کليسای پروتستان چين اعتقاد دارند متعلق به کليسايی هستند که مورد تاييد دولت نيست. اين کليسا که اکثريت مسيحيان چين را به خود اختصاص داده ظرف دهه های گذشته تحت فشار شديد و آزار و اذيت قرار گرفته است. در طول سال های گذشته و به طور مشخص ظرف سه سال گذشته، وضعيت اين ها بسيار بدتر شده تا جايی که بر اساس تخمين های ما هم اکنون دست کم ۴۰۰۰ کشيش و مسيحی معتقد چينی در زندان ها بازداشتگاه ها و اردوگاه های کار اجباری اين کشور به سر می برند."

سرکوب فرقه فالون گونگ و ممنوعيت فعاليت های آنان نيز از مجموعه مواردی بود که اعتراضات فراوانی را در داخل و خارج چين برانگيخت

هم اکنون تمام مراکز مذهبی چين تحت نظارت شديد دولت قرار دارند اما اين تمام ماجرا نيست. به گفته مارتين پالمر برخی دينداران، حاضر به عبادت در اين مراکز رسمی نبوده و اماکن ديگری را برای خود ايجاد کرده اند.

او می گويد: "جاهايی وجود دارند که شايد بتوان آنها را کليساهای زيرزمينی ناميد. همچنين گروه های دائوئيستی که هيچ رابطه ای با مراکز دولتی ندارند به طور مخفيانه فعاليت می کنند و البته در ميان مردم مسلمان چين نيز ناآرامی های فراوانی مشاهده می شود مخصوصا در استان های سينک يانگ و گانگ سو که چندين بار آشوب های نسبتا بزرگی روی داده و علت اصلی اين ناآرامی ها دخالت بيش از اندازه دولت در اداره مساجد بوده."

مسلمانان چين که غالبا در غرب اين کشور زندگی می کنند از چه وضعيتی برخوردارند؟ دکتر انور توکتی از مسلمانان چينی مقيم بريتانيا و مدير انجمن اويغور در لندن می گويد: "ما امکان عبادت نداريم. نمی توان نماز خواند يا روزه گرفت. رفتن به مسجد برای نود و نه درصد مسلمان چين تنها در روز عيد فطر و عيد قربان امکان پذير است. البته نبايد فراموش کرد که حتی در اين دو روز هم صدها نفر از ماموران امنيتی در مساجد حضور دارند. بنابراين در مجموع می توان گفت انجام مناسک مذهبی اسلامی در چين کار بسيار بسيار خطرناکی است."

دکتر توکتی می گويد برای رفتن به حج بايد از دولت تقاضا کرد و در اين صورت ماموران امنيتی پرونده شما را بررسی می کنند تا ببينند شما و پدرتان و پدربزرگتان و ديگر اجدادتا/ کاری عليه دولت و حزب کمونيست کرده ايد يا نه. اگر هيچ چيز در اين پرونده پيدا نشد ممکن است امکان مسافرت به حج برايتان فراهم شود. آزادی عمل برای رفتن به حج برای همه وجود ندارد. تنها کسانی می توانند به مکه مسافرت کنند که مورد تاييد ماموران امنيتی باشند. البته خيلی از مردم قبل از ايام حج به کشورهای ديگر مسافرت می کنند و از آنجا به مکه می روند ولی در اين صورت بين خروج از کشور و ورود آنها نبايد بيش از سه ماه فاصله باشد. در غير اين صورت به محض بازگشت به کشور تحت بازداشت قرار می گيرند.

سرکوب فرقه فالون گونگ و ممنوعيت فعاليت های آنان نيز از مجموعه مواردی بود که اعتراضات فراوانی را در داخل و خارج چين برانگيخت.

مارتين پالمر در مورد علت دلايل حساسيت شديد دولت چين به اين فرقه می گويد: "علت نگرانی شديد دولت چين از به وجود آمدن فرقه فالون گونگ اين بود که در طول پنج هزار سال گذشته تمام حکومت های عمده اين کشور به دليل به وجود آمدن فرقه های مذهبی به تدريج تضعيف شده و ظرف مدت کوتاهی جای خود را به حکومتی ديگر داده اند. به عنوان مثال در سالهای ۱۹۰۰ جنبش باکسر امپراطوری چين را به قدری ضعيف کرد که در سال ۱۹۱۱ اين خاندان از بين رفتند. يا مثلا سقوط خاندان مينگ در نتيجه شورش گروهی بودايی به نام وايت لوتوس اتفاق افتاد."

به گفته مارتين پالمر سقوط خاندان يوآن هم از همين قاعده تبعيت می کند و به همين دليل يک نوع حس تاريخی در چين هست که جنبش هايی مانند فالون گانگ را خطرناک می داند. او معتقد است که نگاهی به وضعيت اين فرقه در چين امروز به خوبی نشان می دهد که حزب کمونيست در هراس است که نکند فعاليت های آن مناسبات حکومت و دين به معنی اعم کلمه را دچار مشکل و تغييرات کرده و باعث سقوط نظام شود.

چين سرزمينی است بزرگ که رشد اقتصادی سريع خود ظرف دهه های گذشته را مرهون باز کردن درهای خود بر جهان خارج می داند. حال بايد منتظر ماند و ديد توسعه اقتصادی چه تاثيری در حوزه مقولات فرهنگی و مذهبی اين کشور خواهد داشت.