BBC Persian

حزب کمونيست چين را از کشوری فقيرو جنگ زده به يک ابر قدرت آسيائی تبديل کرد اما بهايی که مردم اين کشور در ازای آن پرداختند بسيار سنگين بود. ميليونها نفر در اثر قحطی در دهه ۱۹۵۰ جان سپردند و صدها تن ديگر از تظاهر کنندگن بی سلاح هوادار دمکراسی در ميدان تيانان من در سال ۱۹۸۰ کشته شدند. شرح حال برخی شخصيتهای مهم و وقايع تاثيرگذار را می خوانيد:

مائوتسه تونگ بنيانگذار چين نو و يکی از بانفوذترين متفکرين قرن بيستم بود.

او در سال ۱۸۹۳ در يک خانواده نسبتا مرفه روستايی در استان هونان بدنيا آمد. مائو از بنيانگذاران حزب کمونيست بود. به همت او ارتش سرخ ساخته شد که او رهبری آن را در پيمودن ۷۸۰۰ کيلومتر راه معروف به راهپيمائی بزرگ به عهده داشت. مائو تسه تونگ به قصد دوری از دشمنان ناسيوناليست خود اين راهپيمايی را ترتيب داده بود.

طی جنگ داخلی طولانی چين مائو تسه تونگ از خود درايت زيادی در زمينه تاکتيک
نظامی نشان داد . او همچنين مردی انديشمند بود که شناخت عميقی از ميليونها دهقان چينی داشت که حمايت آنان ازحزب کمونيست حياتی بود.

پس از پيروزی بر ملی گرايان در سال ۱۹۴۹ مائو چين را جمهوری خلق اعلام کرد و خود رهبری آنرا بعهده گرفت.

اما پس از رسيدن به قدرت، بسياری از سياستهای او فاجعه بار بود. سياست "جهش بزرگ به پيش" که بر اساس زراعت جمعی و روند سريع صنعتی شدن انجام گرفت منجر به قحطی شد که در اثر آن بين ۱۰ تا ۳۰ مليون نفر کشته شدند.

انقلاب فرهنگی که مائو آنرا عمدتا به منظور از ميان برداشتن مخالفان خود به اجرا گذاشت مدت ده سال به طول انجاميد و زندگی و تحصيلات يک نسل را نابود کرد.

مائو در سال ۱۹۷۹ به دنبال يک بيماری طولانی درگذشت. نظر رسمی حزب در باره او اين است که گرچه مائو اشتباهات جدی مرتکب شد اما خدمات او به حزب و ايجاد چين مدرن اين اشتباهات را تحت الشعاع قرار می دهد.

"جهش بزرگ" تلاشی از طرف مائو برای تغيير سريع اقتصاد چين و صنعتی کردن آن بود.

سياست "جهش بزرگ به پيش" يکی از بزرگترين فجايع قرن بيستم بود که به مرگ ۱۰ تا چهل مليون نفربين سالهای ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۱ منجرشد. اين سياست در سال ۱۹۵۸ اعلام شد و هدف آن افزايش توليد فولاد به ميزان ۱۹ درصد طی يکسال بود و پيش بينی می شد که توليدات صنعتی ۳۳درصد افزايش يابد.

در اين ميان مزارع کشور به ۲۶۰۰۰ کمون يا واحدهای اشتراکی کشاورزی تقسيم شدند اما اين روش به افزايش توليدات کشاورزی کمکی نکرد بلکه به فاجعه منجر شد اما حزب کمونيست و مائو از بابت چنين اشتباهی پوزش نطلبيدند.

کاسه آهنی برنج يک اصطلاح چينی است که به نظام استخدام مادام العمر اشاره دارد. اين نظام اکنون ملغی شده است.

پس از روی کار آمدن حزب کمونيست، تمام کارگران و دهقانان تحت کنترل دولت قرار گرفتند و تمام جنبه های زندگی آنان از جمله مسکن، غذا، و پوشاک تحت نظر واحدهای کاری آنان قرار داشت و حتی تصميم در مورد ازدواج و بچه دار شدن آنها از طرف اين واحدها گرفته می شد.

در ازای آن اين واحد ها ازکارگران خود تا آخر عمر نگهداری می کردند.

اما با تحول اقتصادی چين اين نظام از بين رفت. مليونها کارگر با بسته شدن کارخانه های دولتی از کار بيکار شدند و اين موضوع باعث خشم و اعتراض کارگران شده است که خواستار مزايای رفاه اجتماعی که قول آن داده شده بود هستند.

انقلاب فرهنگی مبارزه ای از طرف مائو برای کنار گذاشتن رقبای خود در حزب بود اما باعث نابودی بخش عمده ای از بافت اجتماعی چين شد.

در آغاز مائو و هوادارانش هزاران تن از افراد جوان "گارد سرخ " را بسيج کردند تا آنچه که "گروه چهار ديرينه " در فرهنگ اين کشور می ناميدند را پاکسازی کنند گروه چهار عبارت بود از آداب، رسوم، فرهنگ و تفکر قديمی.

با آغاز انقلاب فرهنگی دانشگاهها تعطيل شدند تا دانشجويان بتوانند بر انقلاب تمرکز کنند و با سرايت تب انقلاب فرهنگی به سراسر کشور، مدارس و معابد ويران شدند، معلمان و مسئولين آن تا پای مرگ مورد ضرب و شتم قرار گرفتند و يا کارشان به خود کشی کشيده شد.

درين ميان مائو و همسرش که ستاره سينما بود حزب کمونيست را از وجود هزاران تن از مقامات اين حزب از جمله جانشين احتمالی او ليوشائوچی و دنگ شيائوپينگ کسی که بعدا بالاترين مقام رهبری را عهده دار شد پاکسازی کردند.

انقلاب فرهنگی رسما تا سال ۱۹۷۶ ادامه داشت. به دنبال مرگ مائو در سال ۱۹۷۶ همسر او وسه تن ديگر از تندروهای حزب رسما مسئول انقلاب فرهنگی شناخته شدند.

دنگ شيائوپينگ آغازگر سياست درهای باز و اصلاحات در چين بود. او رهبری واقع بين بود که منافع مردم کشورش را به ايدئولوژی ترجيح می داد. طی مدت ۲۰ سال خدمت به عنوان رهبر
عالی چين دنگ شيائوپينگ توانست بعضی از صدماتی را که مائو بر کشورش وارد آورده بود جبران کند.

اما دنگ شيائوپينگ همچنين کسی است که دستور حمله به ميدان تيان آنمن را صادر کرد و به همين دليل هميشه بخاطر سپرده خواهد شد.

دنگ شيائو پينگ در دهه ۱۹۲۰ به حرب پيوست. در دوران انقلاب فرهنگی او مورد تصفيه قرار گرفت اما در دوران ليو شائو چی بعنوان معاون نخست وزير برگزيده شد گرچه دو باره در سال ۱۹۷۶ برکنار شد.

پس از مرگ مائو او کم کم جای خود را در مرکز قدرت دوباره بدست آورد. در سال ۱۹۷۸ دنگ شيائو پينگ با سياست مدرنيزه کردن کشاورزی، صنعت، قوای دفاعی، علم وصنعت باعث
تحول عظيمی در چين شد و مسير اين کشور را بکلی تغيير داد.

پس از دستور حمله به ميدان تيانان من دنگ شيائو پينگ از آخرين مقام خود در سال ۱۹۸۹ استعفاء داد.

در ماههای نوامبر و دسامبر ۱۹۷۸ مردم چين که زمزمه هائی از تغييرات سياسی به گوششان رسيده بود با چسباندن پوستر بر روی ديوارها به بيان نقطه نظرها و رنجهای خود در دوران انقلاب فرهنگی پرداختند.

در پکن بر روی پوسترهايی که بر بخشی از ديوار شهر ممنوعه نصب شده بود صريح ترين انتقادات از انقلاب فرهنگی به عمل آمد. اين قسمت از ديوار "ديوار دمکراسی" نام گرفت.

شديد ترين انتقادات از طرف شخصی موسوم به وی جينگ شنگ انجام می شد. نخست دستگاه رهبری ممانعتی به عمل نمی آورد اما پس از مدتی حزب کمونيست تصميم گرفت که به اين اعتراضات خاتمه بدهد. آقای جنگ بازداشت و مدت ۱۹ سال در زندان بسر برد تا اينکه در سال ۱۹۹۷ به آمريکا تبعيد شد.

دنگ شيائوپينگ با اجرا سياست درهای باز توانست درساختار اقتصادی چين تغيير کلی بوجود بياورد.

او پی برد که چين به تکنولوژی غرب نياز دارد و درهای چين را بر روی سرمايه گذاری غرب گشود و با اصلاحات کشاورزی اقتصاد چين رونق پيدا کرد. در حال خاضر چين دارای يکی از سريع ترين رشدها در جهان است. در سال ۲۰۰۱ چين به سازمان تجارت جهانی پيوست.

در ميدان تيان آنمن بيرحمانه ترين سرکوب جنبش دمکراسی روی داد.

در سال ۱۹۸۹ دانشجويان چينی که برای سوگواری يکی از اعضاء ليبرال حزب موسوم به هو يائو بانگ گرد آمده بودند خواستار دمکراسی و خاتمه فساد در ميان رهبران چين شدند و حتی درخواست از ميان بر داشتن حزب را مطرح می کردند.

کم کم دامنه اعتراضات به ديگر نقاط چين سرايت کرد و صدها هزارتن از مردم به پکن رفتند تا در آن شرکت کنند. مقامات چين در پکن حکومت نظامی اعلام کردند اما گردهمايی و اعتراض دانشجويان ادامه يافت.

اعتبار جيانگ زمين در ترميم مناسبات چين با جامعه بين الملی به دنبال واقعه ميدان تيان آنمن و هدايت رشد اقتصادی سريع چين خلاصه می شود.

جيانگ زمين در سال ۱۹۸۹ پس از تصفيه اعضاء ليبرال حزب بدنبال واقعه تيانان من، به دبيرکلی حرب اتنخاب شد.ديگر رهبران حزب از جمله دنگ شيائوپينگ خواستار رهبر تازه ای برای حزب بودند و جيانگ زمين که ضمن دوران رياست حزب کمونيست چين توانسته بود به تظاهرات دانشجويان بدون توسل به خشونت پايان دهد فرد مناسبی برای احراز اين سمت تشخيص داده شد.

او که شخصی عاری از قوه تصور زياد توصيف شده است برای ايجاد ثبات در چين، ادامه رشد اقتصادی اين کشور و حفظ قدرت سياسی حرب بيشترين الويت را قائل بود.

جيانگ زمين پس از دستيابی به اين اهداف در سال ۲۰۰۲ از مقام رهبری حزب کناره گيری کرد. او برای آنکه بعنوان يک سياستمدار متفکر نظير مائو و دنگ شيائوپينگ در سياست چين تاثيرگذار باشد تلاش زيادی به عمل آورد.

او برای مدرنيزه کردن چين تئوری تکيه بر نيروهای پيشرفته توليد اجتماعی را بسط داد که بر اساس آن برای مشروعيت بخشيدن به حزب کمونيست و گسترش حوزه عضويت آن به بازرگانان و افراد حرفه ای نيز اجازه عضويت در اين حزب داده می شود.

حتی کسانی که با سياست چين آشنائی کافی دارند نمی توانند در مورد هو جين تائو اظهار نظر کنند.

او در سال ۲۰۰۲ به مقام دبير کلی حزب کمونيست برگزيده شد و اکنون رئيس جمهور چين و فرمانده کل نيروی نظامی است.

هو جين تائو مانند رهبران پيشين چين از ابتکار عمل و نفوذ زيادی برخوردار نيست و گاهی چنين بنظر می رسد که بيشتر دنباله روی حزت بجای رهبری آن است.

شعار او "اول مردم" است. او در سال ۱۹۴۲ در استان آن هوی بدنيا آمد و در اوج انقلاب فرهنگی به حزب کمونيست پيوست.

هو جين تائو پس از به قدرت رسيدن دنگ شيائوپينگ در اواخر دهه ۱۹۷۰ به آستانه قدرت قدم نهاد. او يکی از چند رهبر چين است که پيشرقتشان مديون زحمت، مديريت و يا پشتيبانی حزب کمويست است.

آقای هو برغم آزادگی بيشتر از رهبران سابق چين بارها گفته است که اصلاحات در چين از الگوی اصلاحات سياسی غرب پيروی نخواهد کرد.

در روز چهارم ژوئن دستور حمله به ميدان صادر شد و صدها نفر کشته شدند.