بخشودگی بدهی ها کمکی برای بازسازی کشورهای سونامی زده خواهد بود

نمونه ای از اين تفاوت رفتار را، به نوشته کريستين ساينس مانيتور، می توان در تصميم هفته گذشته آمريکا، بريتانيا، ژاپن و ساير کشورهای ثروتمند عضو گروه هفت در مورد تعليق احتمالا موقت بازپرداخت بدهی ۱۲ کشور سونامی زده ديد.

به نوشته کريستين ساينس مانيتور مصداق ديگر اين تغيير رويه را می توان در نشست ماه آينده وزيران اقتصادی هفت کشور صنعتی جهان در لندن مشاهده کرد که طی آن قرار است به بررسی بخشودگی وام ها يا تمديد مهلت آنها پرداخته شود.

بدهی خارجی کشورهای سونامی زده اندونزی: 2/132 ميليارد دلار هند: 4/104 ميليارد دلار تايلند: 2/59 ميليار دلار مالزی: 6/48 ميليارد دلار سريلانکا: 6/9 ميليارد دلار سومالی: 7/2 ميليار دلار جزاير سيشل: 560 ميليون دلار مالديو: 270 ميليون دلار منبع: بانک جهانی

گوردن براون، وزير خزانه داری بريتانيا، به گزارش کريستين ساينس مانيتور، در صدد است در اين نشست موضوع بخشودن دائمی برخی از اين وام ها را مطرح سازد.

"دلرحمی يا مصلحت گرايی؟"

کريستين ساينس مانيتور اين پرسش را طرح کرده که آيا اين تغيير رويکرد ناشی از دلرحمی کشورهای طلبکار است يا نشاندهنده مصلحت گرايی آنها.

اين روزنامه سپس با اشاره به موافقت بانک جهانی و صندوق بين المللی پول در سال ۱۹۹۶ بر سر برنامه ای جهت کاهش فشار بدهی بر کشورهای بشدت بدهکار، نوشته است از آن پس استدلال های اقتصادی برای بخشودن اين وامها قوت بيشتری پيدا کرده است.

به نوشته کريستين ساينس مانيتور، برای اين کشورها بسيار مشکل است که در عين اين که وام های خود را بازپرداخت می کنند، از پس تأمين بودجه آموزشی و بهداشت و درمان خود برآيند. نويسنده مقاله معتقد است که اگر اين کشورها توسعه پيدا کنند، جهان در موقعيت بهتری قرار خواهد گرفت و بازارهای مصرفی جديدی نيز بوجود خواهد آمد.

کريستين ساينس مانيتور در ادامه نوشته است: "دولت بوش بسرعت متوجه اين موضوع شد و اکنون وزارت خزانه داری آمريکا خواهان بخشودگی صد در صد بدهی های حدود ۳۰ کشور جهان شده است."

ويليام ايسترلی، کارشناس پيشين بانک جهانی که در حال حاضر در دانشگاه نيويورک تدريس می کند، به کريستين ساينس مانيتور گفته است نظر جورج بوش در بسياری موارد اشتباه است ولی در اين مورد خاص موضع درستی دارد.

مشکلات احتمالی لغو بدهی ها

کريستين ساينس مانيتور می نويسد بخشودگی کامل وام ها بدون دردسر هم نيست ولی کشورهای غنی بايد خود در صدد چاره جويی بر آيند. نخستين مشکل، به اعتقاد سرمقاله نويس کريستين ساينس مانيتور، توليد انگيزه است به اين مفهوم که اگر وام ها بخشوده شود، ممکن است کشورهای بدهکار بدون تعقل کافی وام های جديد درخواست کنند با اين فرض که در آينده باز اين وام ها نيز بخشوده خواهد شد.

ويليام ايسترلی به کريستين ساينس مانيتور گفته است ماه پيش که آمريکا اعلام کرد ۱/۴ ميليارد بدهی عراق دوران صدام حسين را می بخشد، بسياری از کشورها، از کشورهای بسيار فقير گرفته تا آنهايی که درآمد متوسط دارند، به اين صرافت افتاده اند که شايد آنها نيز از اين بخشودگی برخوردار شوند.

کارشناس پيشين بانک جهانی به کريستين ساينس مانيتور گفته است که با اين وجود هم ديگر نبايد وقت و نيروی کشورها صرف بخشودن تدريجی بدهی ها شود، زيرا اکثر وام ها در واقع بلا عوض اند ولی مدت بازپرداخت اسمی آنها با بهره بسيار بسيار کم، ۴۰ سال بوده است.

چه کسی زيانش را بر عهده می گيرد؟

دومين مشکل، به نوشته کريستين ساينس مانيتور، اين است که مشخص شود در نهايت بار مالی اين وام ها بر دوش چه کسی می افتد. به نوشته اين روزنامه اکثر وام هايی که بين دو کشور بوده يا بازپرداخت شده يا قبلا بخشوده شده اند.

بخش عظيم باقی مانده وام ها، مربوط به صندوق بين المللی پول با ۸ ميليارد و بانک جهانی با ۲۰ ميليارد دلار آمريکاست. دولت آمريکا معتقد است اين دو نهاد جهانی مالی بايد مسئوليت مالی وام ها را بر دوش کشند.

کريستين ساينس مانيتور به نقل از يک سازمان غير دولتی آمريکايی که خواهان بخشودگی وام هاست، نوشته است صندوق بين المللی پول بايد با استفاده از پشتوانه طلای ۴۰۰ ميليارد دلاری خود و بانک جهانی نيز با تکيه به ذخاير ۱۰ ميليارد دلاری اش اين کار را بر عهده گيرند.

کريستين ساينس مانيتور ايراد اين راه حل را در کاهش توان مالی نهادهای مالی جهانی به دادن وام های جديد می داند؛ موضوعی که به "زيان کشورهايی چون برزيل، ترکيه و چين تمام می شود. اين کشورها هستند که به صورت غير مستقيم بار بخشودن وام ها را متحمل می شوند زيرا يا نرخ بهره بالاتر می رود يا اصولا تقاضای وام آنها به دليل کمبود منابع مالی رد می شود."

تعيين شروط وام

کريستين ساينس مانيتور در پايان مشکل ديگر را تعيين شروط وام دانسته و ديدگاه آلن ملتسر، استاد اقتصاد را نقل کرده که گفته است وام های بلا عوض بايد در صورتی داده شود که به بهبود سياست های مالی کشورهای وام گيرنده بينجامد.

کريستين ساينس مانيتور اين گفته منتقدان را نيز آورده است که برآنند تحميل شروط بر کشورهای نيازمند، به سلطه خارجی و شکل گرفتن امپراتوری سلطه جويی همچون آمريکا می انجامد.