اين بخشی از مقاله سه کارشناس زمين شناسی، عضو "مؤسسه مطالعات زمين" وابسته به دانشگاه کلمبيای نيويورک است که روز دوشنبه 3 ژانويه در روزنامه کريستين ساينس مانيتور منتشر شده است.

نويسندگان اين مقاله معتقدند که فاجعه ای به اين بزرگی، صرف نظر از مرگ ده ها هزار نفر و ساير آثار اوليه آن، توان کشورهای آسيب ديده را در قبال بلايای معمول اين منطقه، همچون توفان هايی که هر سال در اين ناحيه رخ می دهد، از ميان برده است.

"ميليون ها نفر در پی اين فاجعه، با مشکلات دائمی از قبيل از دست دادن خانه و کاشانه، کسب و کار، سلامت و از بين رفتن ساختارهای شکننده جمعی و اجتماعی خود و همچنين خطر شيوع انواع بيماری ها و گرسنگی روبرو هستند."

نويسندگان مقاله در روزنامه کريستين ساينس مانيتور در ادامه می گويند اين واقعيتها به معنای آن است که برآورده کردن نيازهايی از اين نوع، سالها و بلکه دهه های زيادی زمان خواهد برد.

"آن گروه از دانشمندان که کارشان بررسی بلايای طبيعی و مديريت اين گونه سوانح است با خود می انديشند تا چه حد می شد با به کارگيری توانمندی های تکنولوژيک و علمی موجود در کشورهای توسعه يافته در کشورهای حاشيه اقيانوس هند و جنوب آسيا از ابعاد خسارات وارد شده کاست."

تلاش برای تأمين رزق روزانه امکان آماده سازی را سلب می کند

به اعتقاد اين سه کارشناس پيامد فجايع طبيعی در کشورهای در حال توسعه و فقير بسيار بيشتر از کشورهای غنی است زيرا تلاش پيوسته مردمان اين کشورها برای تأمين رزق روزانه به آنها امکان نمی دهد که به فکر آماده سازی خود برای مقابله با چنين مواردی باشند.

"از سوی ديگر با ادامه فشار ناشی از اين گونه بلايا بر دولت ها، امکان توسعه درازمدت، به شدت کاهش می يابد. زمانی که اين جوامع دستخوش چرخه تکرار شونده اين فجايع می شوند، فرصت برنامه ريزی و توسعه آينده از آنها سلب شده و تلاش آنها تنها به امور واکنشی در قبال اين دست حوادث محدود می شود."

نويسندگان مقاله در روزنامه کريستين ساينس مانيتور در ادامه می پرسند: "چه چيزی بايد کشورهای توسعه يافته را به تلاش برای کاهش عوارض ناشی از اين رخدادها پيش از وقوع آنها ترغيب کند؟ آيا نبايد برخورداری از دانش و تکنولوژی مفيد در اين زمينه را حق همه انسانها دانست؟"

پيش بينی وقوع اين فاجعه ممکن بود

به نوشته نويسندگان مقاله کريستين ساينس مانيتور دريا لرزه سوماترا از نظر زمين شناسی پديده ای تعجب برانگيز نبود و شبکه جهانی دانشمندان زلزله شناس که در کشورهای پيشرفته مشغول کارند می توانستند کانون اين زمين لرزه را مشخص کنند و در اسرع وقت تشخيص دهند که چنين زمين لرزه ای قادر است با گذر از خليج بنگال، امواج سهمگين خود را به صورت سونامی رها سازد.

ولی "با وجود سالها بحث، وسايل نسبتا ارزان قيمتی چون شاخکهای حساس رديابی که بر سطح آب قرار می گيرد در اين منطقه وجود نداشت، همچنانکه سيستم جامع واکنش در قبال اين گونه حوادث نيز در کار نبود."

اين سه دانشمند زمين شناس در ادامه مقاله خود در کريستين ساينس مانيتور می نويسند: "اطلاعات بشر در مورد سوانح طبيعی، از توفان های دريای کارائيب گرفته تا زمين لرزه های آسيا و قحطی و خشکسالی در قاره آفريقا، به اندازه ای است که بتوان بر اساس آن مناطق آسيب پذير را مشخص ساخت.

در همه جای جهان اين اصل صدق می کند که هزينه پروژه های پيش گيرنده، کمتر از اقدامات کمک و امداد پس از وقوع حادثه است و ارزش حفظ جان انسانها، نيز که اصلا با محاسبه دلار و بودجه امکان پذير نيست.

با سرمايه گذاری می توان تاسيسات زيربنايی محکم و ديرپايی را بوجود آورد؛ تاسيساتی چون سيستم های تصفيه آب و بهداشت و درمان، شبکه های حمل و نقل و مخابرات.

اين در حالی است که، به نوشته نويسندگان مقاله در اين روزنامه، فقط بخش بسيار کمی از بودجه ای که به کمک به آسيب ديدگان حوادث طبيعی تخصيص داده می شود صرف کاهش پيامدهای آن در آينده می گردد.

درسهايی برای آينده

به اعتقاد نويسندگان مقاله کريستين ساينس مانيتور، اکنون که مشخص است چه درس هايی می توان از سونامی اخير برگرفت، بايد به اين اقدامات ملموس پرداخت:

- نقشه مناطق شناخته شده جمعيتی و فعاليت های اقتصادی را که در معرض فجايع چندگانه هستند تهيه کرد؛
- به تشويق اجرای برنامه های آزمايشی در اين مناطق پرداخت؛
- ظرفيت های بومی کشورهای منطقه را برای بهره گرفتن از تکنولوژی های موجود تقويت کرد و زمينه نوآوری محلی را نيز فراهم ساخت؛
- کمک های مالی کشورهای توسعه يافته را به برنامه های درازمدت و پايايی منوط ساخت که نسبت به اين گونه حوادث بی توجه نيستند؛
- روشهای ارزيابی دائمی مديريت بحران را تشويق کرد و
- ازسياست های تشويقی برای سرمايه گذاری های پيش گيرنده جهت کاهش ميزان آسيب پذيری حمايت کرد.

در پايان اين مقاله نيز آمده: "کشورهای توسعه يافته، از جمله آمريکا که همواره در کمک به ملت های فقير در استفاده از تکنولوژی و علم کوتاهی کرده اند، بايد طلايه دار جنگ پيش گيرنده برای کاهش خطرات زيست محيطی و آسيب پذيری از فجايع طبيعی باشند."