الکس کربی خبرنگار امور محيط زيست بی بی سی در تاشکند

وضع مالی ماهيگيران درياچه توسکان بد نيست

آقای سرگی سامويلوف، قائم مقام کميته ملی حفاظت از محيط زيست، گفت که مذاکرات برای حل اين مناقشه ادامه دارد.

وی گفت دو رود اصلی منطقه، سير دريا و آمو دريا، از ظرفيت لازم برای برطرف کردن نيازهای همه اهالی منطقه برخوردار هستند.

با اين حال وی از ادامه اختلاف بر سر بهايی که هر کشور بابت عرضه آب و سوخت از همسايگان دريافت می کند، اظهار تاسف کرد.

نيازهای متفاوت

هشدار داده می شد که اگر ايستگاه کهنه و آسيب ديده پمپ آب در آمودريا واقع در ترکمنستان، که از دوران اتحاد جماهير شوروی به جا مانده است از کار بيفتد، ناحيه جنوبی ازبکستان با بحران آب مواجه خواهد شد.

اسلام کريم اف، رئيس جمهور ازبکستان و صفرمراد نيازف، رئيس جمهور ترکمنستان در ماه نوامبر موافقت کردند منابع آب خود را با يکديگر سهيم شوند.

وولوديا می گويد آب اضافی توسکان بايد به آرای هدايت شود

آقای سامويلوف، که عملا معاون وزير محيط زيست ازبکستان است، درباره اختلافاتی ميان ازبکستان، قزاقستان و قرقيزستان بر سر استفاده از آب آمودريا با خبرنگاران صحبت می کرد.

قرقيزستان از آب اين رود برای توليد انرژی برق استفاده می کند، درحالی که قزاقستان و ازبکستان که آب اين رود پس از قرقيزستان به آنها جاری می شود، برای آبياری و کشاورزی به آن متکی هستند.

اين دو کشور می خواهند آب در طول ماه های تابستان جاری شود، اما ترجيح می دهند برای جلوگيری از جاری شدن سيل، قرقيزستان آب را در طول زمستان ببندد. آنها در مقابل سال های متمادی به قرقيزستان گاز و زغال فروخته اند.

آقای سامويلوف در پاسخ به پرسش بی بی سی داير بر اين که آيا قرقيزستان درحال متهم کردن ازبکستان به تحميل هزينه گزاف برای گاز است درحالی که هزينه کافی بابت آب پرداخت نمی کند گفت: "اين مساله بايد حل شود."

او گفت: "ما اين مساله را به خصوص در کميته ميان دولتی منابع آب، که متشکل از رهبران سه کشور به علاوه رهبران تاجيکستان و ترکمنستان است و به مساله استفاده فرامرزی از آب می پردازد، مطرح کرده ايم."

زمين آب گرفته

او گفت: "مساله مقرر کردن قيمت ها (بهای آب و سوخت) متاسفانه هنوز حل نشده است. اما ما بايد آن را حل کنيم، بايد به نوعی سازش کنيم."

نسل های آينده هم با مشکل تقسيم آب روبرو خواهند بود؟

با چند ساعت رانندگی از تاشکند، پايتخت ازبکستان و بزرگترين شهر آسيای ميانه، می توان شاهد يکی از بارزترين نمونه های تغييرات ناشی از اختلافات کهنه بر سر استفاده از اين رود بود.

در آنسوی شهر جيزاک، يک جاده پيچ در پيچ و ناهموار که از ميان استپ های لم يزرع می گذرد، ناگهان در سواحل يک درياچه وسيع ختم می شود.

درياچه توسکان با 42 کيلومتر مکعب آب، نخستين عدد از مجموعه ای درياچه است که تا چشم کار می کند افق را پوشانده اند.

اينجا قبلا محل درياچه های کوچک بود، اما کل ناحيه در سال 1969 پس از آنکه قزاقستان 21 کيلومتر مکعب آب مخزن چاردريا را رها کرد، زير آب رفت.

سالی پرباران بود و قزاق ها که نمی خواستند سيل های ويرانگر جاری شود، کانال ها را گشودند.

اتلاف آب

ايجاد اين مجموعه عظيم درياچه ها در ازبکستان باعث شد مزارع بسيار بزرگ اشتراکی زير آب فرو رود.

وولوديا، يک مستمری بگير، به عنوان نگهبان اردوگاه ماهيگيران در کنار آب به سختی امرار معاش می کند.

او می گويد: "درياچه ظرف هفت سال 8 متر بالا آمد و بسياری از روستاها را تحت تاثير قرار داد. با گذشت اين همه سال حتی هنوز هم بهار هر سال سه متر بالا می آيد."

او افزود: "مردم گرفتارند، اما درياچه غنی است و ماهی هم بيشتر می شود."

"آب اضافی اينجا بايد به دريای آرال بريزد، اما بدون کانال که نمی شود و هيچ کس هم دردسر کانال زدن را نمی خرد."

آب های منطقه آسيای ميانه به يک حوزه آبی می ريزد و از آنجا که اکنون پنج دولت مختلف در منطقه حاکم هستند، اين واقعيت خواه ناخواه به عالم سياست راه پيدا می کند.