از زمان به قدرت رسیدن بشار اسد در سال 2000 میلادی، بتدریج از شدت سخت گیری ها در سوريه کاسته شده است

نيکلاس بنفورد، گزارشگر کريستين ساينس مانيتور، نوشته است سياست تازه ای که از سوی وزيرجديد اطلاع رسانی سوريه به اجرا گذاشته شده، رسانه های منتقد را در کشوری که به داشتن سانسور شديد مطبوعاتی سوء شهرت داشت، تشويق و ترغيب می کند. بر اين اساس روزنامه نگاران جرأت و جسارت بيشتری پيدا کرده اند زيرا "خطوط سنتی قرمز بتدريج محو شده و ترس از زندانی شدن به خاطر انتشار مقالات ضد دولتی کاهش يافته است تا راه برای ايجاد رسانه هايی قدرتمند هموار شود."

به نوشته کريستين ساينس مانيتور، خميرمايه تغييرات جديد از زمانی شکل گرفت که مهدی دخل الله، وزير جديد اطلاع رسانی به اين سمت منصوب شد.

آقای دخل الله خود زمانی سردبير روزنامه البعث، ارگان مطبوعاتی حزب حاکم بعث، بود.

کريستين ساينس مانيتور در تشريح تاثير "بسيار گسترده" سياست های جديد آزادی های مطبوعاتی و رسانه ای در سوريه به موردی اشاره کرده که ماه پيش اتفاق افتاد و طی آن روزنامه دولتی تشرين، در موردی بی سابقه، مقاله ای را منتشر ساخت که در آن يک روزنامه نگار از بدرفتاری ماموران استخبارات، سازمان اطلاعات و امنيت سوريه، با خود انتقاد کرده بود.

انتشار مقاله در محکوميت نبود آزادی مطبوعات

کريستين ساينس مانيتور نوشته است اين روزنامه نگار که حاکم البابا نام دارد و خبرنگاری مستقل است در مقاله مذکور به شرح رفتارهای خشونت آميز ماموران استخبارات پرداخته است که سه سال پيش به هنگام بازداشت او به اتهام انتشار مقاله ای در محکوميت نبود آزادی مطبوعات و اعمال سانسور در سوريه، رخ داده بود.

منتقدان به کريستين ساينس مانيتور گفته اند پيشرفت های اخير در ايجاد فضای بازتر برای رسانه ها برآيند سياست های يک وزير است و نهادينه نشده است

کريستين ساينس مانيتور در ادامه نوشته است انتشار مقاله انتقادی ماه گذشته روزنامه تشرين به دستور و موافقت شخص وزير جديد اطلاع رسانی ممکن شد ولی در اصل، به تصور اين که مقامات سوری درج آن را بر نمی تابند، قرار بود در يکی از نشريات لبنانی منتشر شود.

"کاهش سخت گيری از سال ۲۰۰۰ شروع شد"

کريستين ساينس مانيتور در ادامه آورده است در طول حکومت حزب بعث، از سال ۱۹۶۳ تاکنون، رسانه های اين کشور ارگان و ترجمان انديشه ها و افکار دولتی به حساب می آمده اند ولی از زمان به قدرت رسيدن بشار اسد در سال ۲۰۰۰ ميلادی، بتدريج از شدت سخت گيری ها کاسته شده است. در سال ۲۰۰۲، برای نخستين بار يک نشريه مستقل بخش خصوصی به نام "الابيض و الاسود" (سپيد وسياه)، مجوز انتشار گرفت و تا کنون منتقد "تيزبين" سياست های دولتی باقی مانده است.

سردبير اين نشريه به کريستين ساينس مانيتور گفته است اگر قرار باشد سوريه پيشرفت کند بايد مطبوعات بر روی نقاط منفی تأکيد داشته باشند.

"مطبوعات سوريه چيز ارزشمندی برای خواندن ندارند."

کريستين ساينس مانيتور نوشته است از دوسال پيش داشتن آنتن های ماهواره ای مجاز اعلام شد و مردم سوريه اجازه يافتند به تماشای برنامه های تلويزيون های بين المللی بپردازند و در همين حال شمار نشريات بين المللی که اجازه توزيع آنها در داخل سوريه صادر شده دو برابر شده است.

به نوشته کريستين ساينس مانيتور موج تغييرات از ماه اکتبر امسال و در پی ترميم کابينه سوريه سرعت بيشتری گرفته، بويژه از زمانی که غازی کنعان، وزير جديد کشور، نظر مورد قبول اکثر مردم سوريه را بر زبان راند و گفت مطبوعات داخلی "چيز ارزشمندی برای خواندن ندارند."

مهدی دخل الله، وزير جديد اطلاع رسانی، نيز با تماس با روزنامه نگاران از آنها خواست با جرأت و جسارت بيشتری به کار بپردازند؛ "چيزی که مايه تعجب شديد مطبوعات محافظه کار سوريه شد."

از دوسال پيش داشتن آنتن های ماهواره ای مجاز اعلام شد و مردم سوريه اجازه يافتند به تماشای برنامه های تلويزيون های بين المللی بپردازند و در همين حال شمار نشريات بين المللی که اجازه توزيع آنها در داخل سوريه صادر شده دو برابر شده است

زياد حيدر، خبرنگار روزنامه السفير لبنان در دمشق به کريستين ساينس مانيتور گفته است وی برای نخستين بار اجازه يافته است با ناراضيان سياسی عضو احزاب منحله در مورد مسائلی که پيشتر تابو محسوب می شد، مصاحبه کند.

به گفته وی اين افراد اکنون به صراحت خواهان لغو قوانين امنيتی، آزادی زندانيان سياسی، بازگشت تبعيديان به کشور و برگزاری انتخابات آزاد در سوريه می شوند.

وزير جديد اطلاع رسانی بر بازسازی ساختار تشکيلاتی نهادهای رسانه ای سوريه نظارت دارد و به عنوان نمونه، دو سازمانی را که روزنامه های دولتی البعث و الثوره را منتشر می کنند در هم ادغام کرده و از سوی ديگر نيز خبرنگاران روزنامه تشرين را نيز از کپيه برداری از مطالب خبرگزاری رسمی اين کشور منع کرده است.

کريستين ساينس مانيتور نوشته است از سوی ديگر هم وزيران موظف شده اند با مطبوعات در تماس باشند و با آنها مصاحبه کنند.

اين تغييرات برای روزنامه نگارانی که سالها به شيوه سنتی کار می کردند در حکم نوعی شوک بوده است به گونه ای که بسياری ازآنها اکنون دريافته اند بقا در اين حوزه کاری به عملکرد مطبوعاتی شان بستگی دارد و نه وابستگی ها و تعلقات آنها.

"پيشرفت های اخير نهادينه نشده است"

با اين حال منتقدان به کريستين ساينس مانيتور گفته اند پيشرفت های اخير در ايجاد فضای بازتر برای رسانه ها برآيند سياست های يک وزير است و نهادينه نشده است. اين افراد برای نمونه به وجود قانونی اشاره می کنند که هنوز هم اجرا می شود و بر اساس آن افراد وابسته به احزاب مخالف و يا فعالان مستقل حق انتشار روزنامه ندارند.

منتقدان به کريستين ساينس مانيتور اين نکته را نيز يادآوری کرده اند که صاحب امتياز مجله الابيض و الاسود، که منتقد دولت است، بلال ترکمانی نام دارد که پسر حسن ترکمانی، وزير دفاع سوريه است؛ ارتباطی که به اعتقاد اين افراد ناقض استقلال واقعی اين نشريه شده است.

"تحولات ريشه ای نيست"

عمار عبدالحميد، تحليلگر سوری به کريستين ساينس مانيتور گفته است وضعيت جديد بيش از آن که نشانگر پذيرش حقوقی و قانونی مطبوعات سوريه باشد، به تحمل و مدارای ملايم آنها می ماند و "تا زمانی که چهارچوب بسيار محدود کننده فعلی بکلی دگرگون نشود، نمی توان از دستاوردهای واقعی حرف زد."

حاکم البابا نيز که مقاله اش در مورد استخبارات موجب اين تغييرات شده با بدبينی به کريستين ساينس مانيتور گفته است سياست جديد دولت سوريه ناشی از فشارهای خارجی است و گرنه "اين نظام واقعا خواهان تغيير نيست. اين کارهای جديد نيز فقط در حد تغييرات کوچک اصلاحی است و نبايد آنها را تحول ريشه ای به حساب آورد."