اد باتلر خبرنگار بی بی سی

آرخوئلا می گويد اتهامات آمريکا بی اساس است

گيلبرتو رودريگز آرخوئلا به همراه برادرش ميگوئل يکی از بزرگترين شبکه های تجارت کوکائين را اداره می کردند.

ماه گذشته پرزيدنت بوش در ديدار از کلميبا قول داد که از اين کشور در مبارزه اش با قاچاقچيان مواد مخدر و شورشيان چپگرا حمايت بيشتری بکند.

اکنون دولت آمريکا از کنگره خواهد خواست که "برنامه ای برای کلمبيا" را که شامل 3 ميليارد دلار کمک اقتصادی و نظامی است گسترش دهد.

اما استراتژی ضد مواد مخدر تا چه حد موفق بوده است؟

یک آگهی تبلیغاتی تهیه شده در آمریکا بر محور این پیام استوار است که مصرف مواد مخدر فقط کاری مربوط به شخص شما نیست، بلکه می تواند جان دیگران را نیز به خطر بیندازد. در عصری که مساله امنیت در آن یک اولویت بسیار مهم است، معنای پیام آگهی یاد شده آن است که مصرف مواد مخدر فقط به جان شما ضرر نمی رساند بلکه به جنگ آمریکا علیه تروریسم نیز ضربه می زند.

آلوارو اريبه رئيس جمهوری کلمبيا و پرزيدنت بوش

این رابطه ای است که جرج بوش رییس جمهوری آمریکا در صدد است میان مواد مخدر و مبارزه با تروریسم ایجاد کند:

"ما دو کشور در نبرد علیه مواد مخدر با یکدیگر شریک راه هستیم. قاچاقچیان مواد مخدر که اهل خشونت و مرعوب کردن مردم در این کشور هستند ، محصولات مرگبار و اعتیاد آور خود را به آمریکا می فرستند. شکست دادن این افراد برای امنیت مردم ما و ثبات این بخش از جهان ضروری است."

کوکائين: توليد در کلمبيا، مصرف در آمريکا

کلمبیا حدود هشتاد درصد کوکایین جهان را تولید می کند و اکثریت این حجم از تولید در آمریکا به مصرف می رسد. دولتهای هر دو کشور تلاش می کنند که به این حالت پایان دهند. کاری که نیازمند انجام مبارزه ای است نه چندان آسان.

دولت کلمبیا پس از حدود چهل سال کشاکش خشونت بار، هنوز با دو گروه چریکی چپ گرای مارکسیستی دست به گریبان مبارزه است و گروه های شبه نظامی راست گرایی که برای مقابله با دو سازمان فوق ایجاد شده اند در عمل برخی مناطق کلمبیا را تحت کنترل خود گرفته اند. برای آلوارو اوریبه، رییس جمهوری کلمبیا، شکست دادن قاچاقچیان مواد مخدر و چریک ها، معضلی مشابه است:

"اگر پدیده مواد مخدر را شکست ندهیم، در شکست دادن تروریسم ناتوان خواهیم بود. کلمبیا از تروریسم رنج می برد چون تروریسم و مواد مخدر دست در یک کاسه دارند. در نبود مواد مخدر، تروریسم نیز نخواهیم داشت."

تروريسم مخدر؟

این درحالی است که برخی تحلیلگران در اشاره به صنعت مواد مخدر، که ادعا می شود روغن چرخ هایش از ناحیه دشواری های اقتصادی تامین می شود، با کاربرد "تروریسم مخدر" موافق نیستند.

شورشيان کلمبيا

سانهو تری یک متخصص مواد مخدر در "موسسه مطالعات سیاستگذاری" در واشنگتن در این باره می گوید:

"ما در ایالات متحده آمریکا کشاورزان فقیری داریم. در برخی نقاط کوهستانی کشاورزان ماری جوآنا کشت می کنند چون درآمد ناشی از محصولات قانونی بسیار کم است و کشاورزان نمی خواهند مزرعه خود را از دست بدهند. ما این کشاورزان را "کوه نشینان مواد مخدر" نمی نامیم. یا دانشجویانی که برای تامین شهریه دانشگاه خود گاهی مواد مخدر معامله کنند را "دانشجویان موادی" نمی خوانیم. اما وقتی به کلمبیا می رسیم ناگهان با این واژه "تروریسم مخدر" روبرو می شویم. این واژه نمی تواند به درک ما از پدیده قاچاق مواد مخدر کمکی کند، به قضیه تروریسم نیز همین طور. این دو مقوله از یکدیگرجدا هستند."

انتقادها به شيوه مبارزه با مزارع کوکا

در طول سه سال گذشته و در مسیر اجرای طرحی بنام " برنامه ای برای کلمبیا"، ارتش این کشور دست به انجام حملات دوربرد در عمق نواحی کوهستانی کلمبیا زده است تا از طریق عملیات گسترده هوایی، مزارع کوکا را از بین ببرد.

این طرح البته منتقدان خاص خویش را داشته است. اتحادیه اروپا از کمک مالی به انجام این طرح خودداری کرد چون به این نکته انتقاد داشت که این طرح راه جایگزینی برای تامین نیازهای اقتصادی کشاورزان کلمبیایی پیش پای آنان نمی گذارد.

در این طرح، نزدیک به یک صد فروند هلیکوپتر بلک هاوک و دهها مربی ارتشی به عنوان نیروی پشتیبانی عملیاتی مشغول بکار بوده اند. اما پرسش این است که تاثیر این اقدام چه بوده است؟ نظرات متفاوت است، اما سانهو تری از این اقدام راضی به نظر نمی رسد:

"نخستین وسیله مورد استفاده در این عملیات هواپیماهای سم پاش است. ما سم قدرتمندی را که تقریبا هر گونه گیاهی را از بین می برد در مساحتی به وسعت یک میلیون هکتار فرو ریخته ایم، آن هم در کشوری که به لحاظ تنوع سبزینگی و بیولوژیکی در جهان ، در مقام دوم قرار دارد. این امر یک فاجعه زیست محیطی در چرخه حیات است. تازه این کار بر قیمت و درجه خلوص کوکایین و در دسترس بودن آن در خیابانهای آمریکا تاثیری کاهنده نگذاشته است."

سم پاشی با مواد نابود کننده طبيعت

اما ارزیابی این تحلیلگر با بیان جرج بوش یا دولت کلمبیا موافق نیست. در ارتباط با ادعای از بین رفتن یک جای گیاهان در عملیات ضد گیاه کوکا، دولت های این دو کشور مدعی اند که باند های مواد مخدر برای ایجاد مزارع کاشت و برداشت کوکا از مواد نابود کننده ای استفاده می کنند که تاثیراتی بمراتب گسترده تر از اقدام عملیاتی ارتش کلمبیا برجای می گذارند.

ريکاردو پالمرا از رهبران شورشی به 35 سال زندان محکوم شد

دکتری دیوید مورای از مرکز آمریکایی موسوم به "دفتر کاخ سفید در امر سیاست گذاری مواد مخدر" معتقد است که اجرای طرح موسوم به "برنامه ای برای کلمبیا" یک موفقیت گسترده است:

"چند سال پیش میزان مساحت زیر کشت گیاه کوکا در سراسر کلمبیا حدود 169 هزار هکتار برآورد می شد. در پایان سال گذشته، این رقم به حدود 113 هزار هکتار کاهش یافته بود. این روند کاهش سريعی را نشان می دهد و در سال 2004 نیز این روند ادامه داشته است."

منتقدان سرمایه گذاری نظامی پنج ساله آمریکا در کلمبیا می گویند که از این قبیل حرف ها در گذشته زیاد شنیده اند. منتقدان می گویند که عملیات سم پاشی هوایی تاثیر کمی در کل کشت کوکا داشته است و اینکه مزارع کوکا به اعماق جنگل ها کشانده شده اند و کوکا در مزارع محصولات دیگری مانند قهوه کشت می شود که کشف مزارع کوکا را دشوارتر کرده است. از نظر منتقدان عملیات سم پاشی هوایی فقط عده ای کشاورز آسیب پذیر را بیچاره کرده است.

افزايش استرداد مجرمين و مهار قتل و آدم ربايی

بهر حال در جمع بندی کلی از موفقیت سیاست های دولت کلمبیا، رییس جمهوری این کشور در کوتاه مدت به برخی موفقیت های خود اشاره می کند. مثلا اینکه وی توانسته است نرخ زیاد قتل در این کشور و سطح آدم ربایی ها را حدود 20 تا 30 درصد پایین بیاورد. در دوران آلوارو اوریبه همچنین 170 مورد استرداد قاچاقچیان به آمریکا صورت گرفته است که آخرین آن هفته گذشته بود.

در جریان آخرین عملیات استرداد، مانوئل رودریگز اورنجوئلا، رییس سابق کارتل مواد مخدر "کالی" به آمریکا تحویل داده شد. کلمبیا و آمریکا این قبیل اقدامات را نشانه ای از همکاری های نزدیک تر میان دو کشور در مبارزه علیه مواد مخدر معرفی می کنند.