احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی خاورميانه

آريل شارون برای تصويب بودجه سال آينده نيازمند رای ساير احزاب است اما اين احزاب به آسانی رای موافق خود را در اختيار شارون قرار نخواهند داد

دولت شارون که از مدت‌ها پيش به دليل خروج حزب افراطی "مفدال" (ملی – مذهبی) از ائتلاف حاکم، "اکثريت" خود را در کنست از دست داده و تا کنون نيز به مدد رای احزاب اپوزيسيون، از جمله حزب کارگر و بلوک "ياهاد – مرتز" از سقوط نجات يافته است، اينک با شورش يکی از احزاب کليدی متحد خود در کابينه روبرو شده است.

حزب سکولار شينوئی که ۱۵ نماينده در مجلس ۱۲۰عضوی اسرائيل دارد، تهديد کرده است که اگر شارون به اعطای ۲۹۰ ميليون "شکل" (واحد پول اسرائيل) به حزب مذهبی "يهوديت توراتی متحده" اصرار ورزد، اعضای اين حزب، از دادن رای مثبت به بودجه دولت خودداری خواهند کرد.

شارون نيز به نوبه خود تهديد کرده است که اگر اعضای حزب شينوئی به بودجه دولت رای منفی دهند، آنها را از دولت اخراج خواهد کرد. اگر هر يک از اين تهديدها صورت عملی به خود گيرد؛ دولت شارون برای بقای خود مجبور به ائتلاف با احزاب مذهبی و يا حزب کارگر و يا هر دو خواهد شد و چنانچه چنين ائتلافی با بن‌بست روبرو شود، دولت شارون چاره‌ای جز اعلام انتخابات پارلمانی زودرس – که به معنای سقوط دولت است – نخواهد داشت.

با آنکه دولت شارون از مدتی پيش، اکثريت خود را در مجلس از دست داده است، اما شارون تاکنون از وارد کردن احزاب جديد در ائتلاف حاکم خودداری کرده و در عوض تلاش کرده است تا با جلب رضايت احزاب خارج از دولت از اتحاد آنها در جهت دادن رای عدم اعتماد به دولت ائتلافی جلوگيری کند.

در واقع اختصاص ۲۹۰ ميليون شکل به حزب "يهوديت توراتی متحده" در بودجه سال آينده به همين منظور صورت گرفته است تا رای مثبت ۶ نماينده اين حزب مذهبی را به لايحه بودجه جلب کند.

حزب يهوديت توراتی نيز در مقابل اختصاص اين مبلغ – که آن را صرف تقويت مدارس دينی تحت نظر خود در اسرائيل خواهد کرد – دادن رای مثبت به بودجه را وعده داده است.

اما اين موضوعی نيست که حزب سکولار شينوئی قادر به تحمل آن باشد.

حزب شاس با طرح يکجانبه آريل شارون برای تخليه شهرک‌های يهودی نشين در نوار غزه و شمال کرانه باختری مخالف است و چنانچه وارد دولت شود امکان اجرای طرح را از بين می‌برد و شارون را با بحران تازه‌ای روبرو می‌کند

حزب شينوئی که اينک به صورت سومين جزب بزرگ اسرائيل درآمده است، با شعار "حذف امتيازات قانونی گروههای ارتدوکس مذهبی" توانست اعتماد شمار قابل توجهی از جوانان اسرائيلی را به دست آورد و با کسب ۱۵ کرسی در مجلس از حزبی حاشيه‌ای – که روزی بخش کوچکی از حزب چپگرای مرتز را تشکيل می‌داد – به مقام سومين حزب اسرائيل- پس از ليکود و کارگر – صعود کند.

اختصاص ۲۹۰ ميليون شکل به حزب يهوديت توراتی متحده؛ خلاف برنامه‌ها و وعده‌هائی است که حزب شينوئی به طرفداران خود داده است و اگر اين حزب، برای ادامه حضور خود در کابينه ائتلافی با اين موضوع موافقت کند، اعتبار خود را نزد اعضا و هوادارانش از دست خواهد داد. از همين رو، نمايندگان شينوئی در دولت و مجلس سران حزب بويژه يوسف لپيد رهبر حزب را تحت فشار گذاشته‌اند تا به بودجه دولت رای منفی دهند.

قاعدتا، رای منفی نمايندگان شينوئی به بودجه، حذف آنها را از دولت در پی خواهد داشت و بنابراين، شارون برای نجات دولت خود ناچار به ائتلاف با احزاب ديگر خواهد بود اما راه چنين ائتلاف تازه‌ای بسيار ناهموار است.

گزينه‌های پيش روی شارون برای ائتلاف، يکی حزب کارگر با ۱۹ نماينده در مجلس است ولی پيش از اين، کميته مرکزی حزب ليکود با شرکت حزب کارگر در دولت مخالفت کرده است زيرا اعضای ليکود از آن بيم دارند که حضور چپگرايان کارگری در کابينه باعث واگذاری امتيازات جدی‌تری به فلسطينی‌ها در گفتگوهای احتمالی صلح شود. گزينه بعدی، احزاب مذهبی شاس و يهوديت توراتی است. يهوديت توراتی با ۶ نماينده در مجلس به تنهائی قادر نيست خلاء ناشی از خروج شينوئی از دولت را پر کند بنابراين، حضور حزب ارتدوکس شاس با ۱۱ کرسی در کنست نيز ضروری می‌شود.

اين در حالی است که حزب شاس با طرح يکجانبه آريل شارون برای تخليه شهرک‌های يهودی نشين در نوار غزه و شمال کرانه باختری مخالف است و چنانچه وارد دولت شود امکان اجرای طرح را از بين می‌برد و شارون را با بحران تازه‌ای روبرو می‌کند.

در اين ميان، برخی از سران حزب ليکود، ائتلاف با احزاب مذهبی و کارگر را پيشنهاد کرده‌اند و معتقدند که در صورت ورود احزاب مذهبی به دولت، کميته مرکزی ليکود با شرکت حزب کارگر در دولت در کنار آنها موافقت خواهد کرد. اما حزب کارگر با لايحه بودجه که با رويکردی ليبراليستی تنظيم شده است، مخالف است و در عين حال شماری از مردان قدرتمند اين حزب هرگونه ائتلاف با حزب ليکود را به شدت نفی می‌کنند.

با اين همه، شيمون پرز رهبر حز کارگر که دلبسته طرح يکجانبه شارون است، برای اجرا شدن آن حاضر است از بسياری از مواضع حزب عدول کند. اما سوال اين است که آيا در اين مورد نيز پرز حاضر است برای نجات دولت شارون به ديدگا‌ههای اقتصادی مبتنی بر سوسياليسم حزب کاگر پشت کند و جای خالی حزب شينوئی را پر کند؟ آيا حزب شاس که به "کاسبکاری" شهره است، آمادگی دارد تا در ازای برخورداری از امتيازات مادی حضور در دولت از مخالفت خود با طرح يکجانبه شارون دست بردارد؟ آيا حذب شينوئی برای ادامه حضور خود در دولت حاضر می‌شود از اصول فکری خود صرف‌نظر کند و با اختصاص بودجه ۲۹۰ شکلی برای يک حزب مذهبی افراطی کنار بيايد؟

همه اين احتمالات، ممکن است. با اين همه هيچکدام از آنها آسان نيست. بنابراين می‌توان گفت که شارون با جدی‌ترين بحران دولت فعلی خود روبرو شده است.