ساز و کار انتخابات رياست جمهوری آمريکا چيست؟

رئيس جمهور آمريکا را مردم مستقيما انتخاب نمی کنند. بلکه او طی فرآيندی موسوم به "کالج (نهاد) انتخاب کنندگان" (Electoral College) برگزيده می شود. هر ايالتی با توجه به ميزان جمعيت خود، تعداد مشخصی انتخاب کننده را به اين کالج اعزام می کند. تقريبا در همه ايالات، کليه آرای اين نهاد در آن ايالت نصيب برنده آرای عمومی در آن ايالت می شود.

آمريکا اين بار نيز ممکن به سرنوشت سال 2000 دچار شود

برای مثال کاليفرنيا دارای 55 رای در کالج انتخاب کنندگان است و برنده آرای عمومی در اين ايالت کليه اين 55 رای را به نفع خود ثبت خواهد کرد.

در موارد استثنايی، يک نامزد می تواند بدون بردن اکثريت آرای عمومی، برنده آرای نهاد انتخاب کنندگان شود.

اين حادثه ای است که در سال 2000 برای نخستين بار طی بيش از يک قرن روی داد. جورج دبليو بوش با اختلاف بسيار ناچيزی اکثريت آرای فلوريدا را به دست آورد و به حد نصاب لازم آرای اين کالج در سراسر آمريکا دست يافت و رئيس جمهور شد. اين در حالی است رقيب او، ال گور، اکثريت آرای عمومی در سراسر آمريکا را به دست آورده بود.

در مجموع 538 عدد رای در کالج انتخاب کنندگان وجود دارد. هر نامزدی به 270 رای لازم برسد رئيس جمهور خواهد شد.

تعداد آرای کالج انتخاب کنندگان در هر ايالت مساوی است با تعداد نمايندگان آن ايالت در مجلس نمايندگان آمريکا به علاوه 2 که تعداد سناتورهای هر ايالت باشد. آمريکا 50 ايالت و در نتيجه 100 سناتور دارد.

آيا نتايج در روز انتخابات مشخص خواهد شد؟

اگر رقابت چنانکه آخرين نظرسنجی ها نشان می دهد خيلی شديد باشد ممکن است حوادث سال 2000 که با شکايات قضايی طرفين همراه بود تکرار شود.

بسياری از سيستم های قديمی اخذ رای جايگزين شده است

جمهوری خواهان و دموکرات ها هر دو هزاران ناظر انتخاباتی را برای شناسايی اختلالات بسيج و تعداد زيادی وکيل را برای دست زدن به اقدامات حقوقی در دادگاه ها در صورت لزوم گسيل کرده اند.

برخی دعاوی در زمينه تضييع حقوق رای دهندگان يا جلوگيری از تقلب در ثبت نام رای دهندگان از قبل تسليم دادگاه ها شده و تعدادی از آنها تاکنون حل و فصل شده است.

نامزدهای انتخاباتی چگونه انتخاب می شوند؟

جان کری پس از پيروزی در اغلب انتخابات ايالتی موسوم به انتخابات مقدماتی يا گردهمايی سران حزب (بسته به ايالت) به عنوان نامزد دموکرات ها انتخاب شد.

سپس نمايندگان هر ايالت در ماه ژوئيه به گردهمايی ملی حزب دموکرات در بوستون دعوت شدند و آنجا آقای کری را رسما نامزد انتخابات رياست جمهوری معرفی کردند.

جورج دبليو بوش نيز پنج هفته بعد در گردهمايی ملی حزب جمهوری خواه در نيويورک به عنوان نامزد اين حزب معرفی شد. هر چند ساير اعضای حزب جمهوری خواه می توانند در دوره مقدماتی رئيس جمهور از حزب خود را به چالش بگيرند ولی کسی چنين نکرد و بوش نامزد شد. رئيس جمهور معمولا خود به خود برای دومين بار نامزد حزب می شود.

مراسم تحليف رئيس جمهور جديد در روز 20 ژانويه 2005 انجام خواهد شد. تا آن زمان دولت فعلی سر کار باقی می ماند.

در مورد نامزدهای ساير احزاب چه؟

رالف نيدر، پيشکسوت حقوق مصرف کنندگان و کسی که تلاش های او از جمله به نصب کمربند ايمنی در اتومبيل ها منجر شد، امسال نيز در انتخابات شرکت دارد.

انتخابات شامل کليه کرسی های مجلس نمايندگان کنگره و يک سوم کرسی های سنا نيز هست

وی در سال 2000 نامزد حزب سبز بود اما اين بار نامزدی آن حزب را به دست نياورد. حاميان ال گور استدلال می کردند که اگر آقای نيدر در رقابت ها شرکت نمی کرد، گور برنده می شد.

به علاوه مايکل بدناريک به عنوان نامزد حزب "آزادی گرايان" (ليبرتارين) و ديويد کاب، نامزد حزب سبز نيز در انتخابات شرکت دارند.

آيا اين انتخابات تنها برای گزينش رئيس جمهور است؟

خير. علاوه بر انتخاب رياست جمهوری، يک سوم کل کرسی های مجلس سنا (34 کرسی)، کل کرسی های مجلس نمايندگان کنگره (435 کرسی) و تعداد زيادی از فرمانداران ايالتی نيز روز دوم نوامبر انتخاب خواهند شد.

سناتورهای آمريکايی برای دوره های شش ساله انتخاب می شوند و هر دو سال يک بار يک سوم تعداد کرسی ها به رای گذاشته می شود. اعضای مجلس نمايندگان برای مدت دو سال انتخاب می شوند به همين دليل هر دو سال يک بار با انتخابات روبرو هستند اما می توانند به دفعات نامحدود نامزد و انتخاب شوند.

رئيس جمهور تنها دو بار می تواند انتخاب شود.